Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr 37020071.71.2024.RED-19 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia 18 czerwca 2019r. nr 69/19 Prezes ZUS ustalił, że skarżący jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 31.01.2014 r. do 31.01.2015r. Od powyższej decyzji złożył skarżący odwołanie powołując się na fakt zatrudnienia na Słowacji. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 6 lutego 2020r. sygn. akt [...] oddalił to odwołanie. Wyrok ten jest prawomocny od 14 lutego 2020r.. W ocenie organu oznacza to obowiązek skarżącego do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne.

W dniu 20 stycznia 2021r. skarżący złożył wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego w związku z wykonywaniem pracy najemnej na Słowacji od 01.02.2014r. do 31.01.2015r. i pracy na własny rachunek w Polsce. Z uwagi na wątpliwości, czy doszło do realnego zatrudnienia 25 marca 2021r., organ zwrócił się w tej sprawie do instytucji słowackich. Instytucje słowackie wskazały (w tym na podstawie oświadczenia zarządu spółki P. s. r. o. pana J. N.), że spółka nie rozpoczęła właściwego działania i jest w procesie organizacji. Spółka nie zatrudnia nikogo na pełny etat. Osoby przyjeżdżające w celu wykonywania czynności na rzecz spółki P. s. r. o. podlegają polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego.

W piśmie z 13 kwietnia 2021r. organ wskazał, że w stosunku do skarżącego w okresie od 1.02.2014r. do 31.01.2015r. właściwym w zakresie przepisów odnoszących się do zabezpieczenia społecznego jest polskie ustawodawstwo na podstawie art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Instytucja słowacka nie wniosła zastrzeżeń.

Wobec ustalenia, że nie zostały opłacone wymagane należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy wszczęte zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia zaległości za okres od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r.. W dniu 20 lipca 2020 r. wydana została decyzja stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek za okres od 08/2014 do 01/2015r.

Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie pana A. K. od decyzji określającej zadłużenie z tytułu składek.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt [...] oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt [...] w sprawie decyzji określającej zadłużenie z tytułu składek. Decyzja określająca zadłużenie z tytułu składek stała się prawomocna w dniu 28 września 2023r. Organ wystawił w dniu 19 grudnia 2023 r. dwa tytuły wykonawcze obejmujące nieprzedawnione należności m.in. za 10/2014 i 11/2014 i skierował je do postępowania egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze za 10/2014-11/2014 obejmowały należności na:

• ubezpieczenia społeczne 1323,84zł (należność główna), plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,

• ubezpieczenie zdrowotne 540,80zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,

• Fundusz Pracy 110,14zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne.

Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku dokonał zajęcia rachunku bankowego w P1 SA w dniu 20.12.2023r. W dniu 10.01.2024 wpłynęła kwota 412,46zł i 27.02.2024r. kwota 153,07zł. Wpłaty te pokryły częściowo należności za 10/2014 na ubezpieczenia społeczne, w tym na: należność główną 220,29zł, odsetki 193,23zł, koszty egzekucyjne 152,01zł (opłata manipulacyjna 100 zł, koszty egzekucyjne 45,95zł, wydatki 6,06zł).

Skarżący w piśmie z 9 stycznia 2024 r. wniósł zarzuty wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku oraz brak wymagalności obowiązku.

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku powyżej wymienione zarzuty uznał za bezzasadne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 6 marca 2024 r. skarżący wskazał, że:

• brak jest podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego bowiem nie doszło do prawomocnego ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym za okres 10/2014 i 10/2014;

• brak było postaw do określenia wysokości zadłużenia za 10/2014 i 11/2014 do czasu ustalenia ustawodawstwa właściwego;

• doszło do przedawnienia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku utrzymał w mocy postanowienie z dnia 12 lutego 2024 r. w sprawie rozpoznania zarzutów wniesionych przez pana A. K. dotyczących: nieistnienia obowiązku tj. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 12/2014 - art. 33 §2 pkt 1 u.p.e.a., wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia należności z tytułu składek za 10/2014 i 11/2014 - art. 33 §2 pkt 5 u.p.e.a. oraz braku wymagalności obowiązku - art. 33 §2 pkt 6 lit. "c" w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. "a" i "b" u.p.e.a..

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej w okresie od 27.12.2005r. do 31.12.2016r. pan A. K. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w C.

W postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2024 r. organ wskazał, że zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Na zasadach ogólnych składki za 10/2014 przedawniłyby się w dniu 11.11.2019r., a składki za 11/2014 przedawniłyby się 11.12.2019r. Jednak zapis art. 24 ust. 5-6 wyłącza przedawnienie należności w określonych przypadkach i tak zgodnie z art. 24 ust. 5f bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek za 10/2014 i 11/2014 dotyczą czasu prowadzenia postępowań dotyczących wydania decyzji:

• z dnia 18.06.2019r. nr 69/2019 zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia 29.04.2019r. doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego odwołanie tj. do dnia 14.02.2020r.

• z dnia 20.07.2020r. znak 370271DZPDZ20/000344 - od dnia 05.06.2020r. - doręczenia zawiadomienia o wszczęciu a postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego odwołanie tj. do dnia 28.09.2023r.

Po uwzględnieniu okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności za 10/2014 przedawniłyby się 23.12.2023r., a za 11/2014 w dniu 22.01.2024r.

Zgodnie z art. 26 §3a u.p.e.a. wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w dniu 19.12.2023r. zaszła kolejna przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania. Postępowanie nie zostało zakończone. Należności nie zostały w całości spłacone.

Pismo z dnia 13 kwietnia 2021r. o ustaleniu podlegania ustawodawstwu polskiemu stanowiło rozstrzygnięcie wniosku skarżącego z dnia 20 stycznia 2021r.

Bezzasadne jest twierdzenie skarżącego o braku wydania decyzji o ustaleniu właściwego ustawodawstwa, gdyż decyzja z dnia 18 czerwca 2019r. nr 69/19 jest prawomocna, nie zostało wstrzymane jej wykonanie, a w toku postępowania sądowego badane było faktyczne wykonywanie pracy na rzecz podmiotów słowackich.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności.

Organ wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia z 12 lutego 2024r., gdyż decyzje, zarówno ustalająca obowiązek podlegania, jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały wydane, są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Na wniosek skarżącego toczyły się postępowania przed sądami powszechnymi, w które twierdzenia skarżącego nie zostały uwzględnione. W ocenie organu należności objęte tytułami wykonawczymi za 10/2014-11/2014 w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie były przedawnione, nie zostały w całości spłacone w toku postępowania egzekucyjnego oraz nie zostały umorzone. We wniesionej skardze pan A. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przez pominięcie faktu, iż organ rentowy nie wydał w stosunku do niego decyzji nakładającej obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu na terytorium Polski, gdyż nie jest to decyzja tożsama z decyzją ustalającą ustawodawstwo właściwe) oraz prawa materialnego- art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 , art. 13 pkt 4 , art. 46 ust. 1 w zw. z art. 32 i art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt la ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , gdyż kwestia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie została rozstrzygnięta. W piśmie z dnia 8 lipca 2024r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżący podtrzymał sygnalizowany w uzasadnieniu skargi zarzut nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia należności za październik i listopad 2014r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem.

Najdalej idącym zarzutem zgłoszonym w rozpoznawanej sprawie jest zarzut przedawnienia. Należy wskazać, że przedmiotem zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest postępowanie w granicach tytułów wykonawczych z dnia 19 grudnia 2023 r. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za październik 2014 r. i listopad 2014 r..

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że tytuły wykonawcze obejmują nieprzedawnione należności za wskazane okresy składkowe. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w związku z zajęciem rachunku bankowego w P1 w dniu 20 grudnia 2023 r. Wskazano również, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego zaistniała "kolejna przesłanka zawieszająca" wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z uwagi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności do dnia, w którym zakończono potrącenia, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie, gdyż nie wyegzekwowano całej kwoty należności za październik 2019 r. i należności za listopad 2019 r.

Pełne stanowisko organu w przedmiocie zawieszenia biegu przedawnienia zostało przedstawione w odpowiedzi na skargę. Argumentacja organu nie sanuje braków uzasadnienia tej kwestii w zaskarżonym postanowieniu. Treść odpowiedzi na skargę została prawidłowo odczytana przez skarżącego jako odwołująca się do art. 24 ust. 5b cytowanej ustawy. Sąd podziela pogląd skarżącego, że przepis ten zawiera zamknięty katalog postępowań, których prowadzenie skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ zgromadzi dokumenty istotne dla ustalenia biegu terminu przedawniania i dokona oceny zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego w celu ustalenia, czy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia wskazując prawne podstawy zajętego stanowiska.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w wyroku.