Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Starosty [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 maja 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 183/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 11 maja 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 183/25, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, z uwagi na nieuprawdopodobnieine braku winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że po pierwsze, pełnomocnik organu w żadnym piśmie procesowym nie podał własnego adresu i adresu do korespondencji innego niż adres Starosty. Po drugie, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie było pierwszym wezwaniem skierowanym do pełnomocnika organu. Sąd bowiem dwukrotnie (zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2025 r. i 9 stycznia 2026 r.) wzywał pełnomocnika do nadesłania oryginału skargi. Wezwania te zostały skutecznie doręczone na skrzynkę e-PUAP organu. Na wezwania te pełnomocnik organu niezwłocznie udzielał odpowiedzi. Po trzecie, z art. 74a § 10 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej P.p.s.a.) wynika obowiązek Sądu doręczania organowi pism bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej. Datą doręczenia pisma jest wówczas data określona w urzędowym poświadczeniu odbioru. Ponadto obowiązek doręczania organowi pism za pośrednictwem platformy e-PUAP nie został wyłączony w zależności od tego czy organ ustanowił pełnomocnika. W konsekwencji, w przypadku reprezentowania organu przez pełnomocnika, gdy pełnomocnik ten nie wskaże swojego adresu e-PUAP, sądy zobowiązane są do dokonywania doręczeń na adres e-PUAP organu. W rozpoznawanej sprawie nie można więc mówić o braku skuteczności doręczenia organowi odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, bowiem został on doręczony na adres e-PUAP organu, zaś jako adresata przesyłki wskazano pełnomocnika reprezentującego organ tj. radcę prawnego. Według urzędowego poświadczenia przedłożenia doręczenie nastąpiło 13 kwietnia 2026 r.

Treść wniosku o przywrócenie terminu nie wskazuje zatem na istnienie obiektywnej przeszkody w terminowym wykonaniu wezwania, a na niewłaściwie zorganizowaną współpracę pełnomocnika z organem. Podobnie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminowi argument, że pełnomocnik ma problemy z obsługą systemu elektronicznego zarządzania dokumentacją (EZD) i nie był w stanie terminowo odczytać i zareagować na prawidłowo doręczone wezwanie sądu. Okoliczności te nie wskazują na żadne przeszkody, które byłyby nie do przezwyciężenia, a więc mogłyby stanowić obiektywną okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Za takie okoliczności nie mogły uchodzić kwestie techniczne związane z brakiem wiedzy o systemie e-PUAP dotyczące korespondencji sądowej. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że wystąpiły jakikolwiek obiektywne trudności związane z funkcjonowaniem tego systemu (EZD), które uniemożliwiły mu zapoznanie się z treścią wezwania. Konkludując, w sprawie, odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej został prawidłowo doręczony pełnomocnikowi organu za pośrednictwem platformy e-PUAP organu 13 kwietnia 2026 r. Tego dnia rozpoczął swój bieg termin do uiszczenia wpisu. Podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu argumenty dotyczące braku winy w uchybieniu terminu z uwagi na wadliwość doręczenia wezwania nie znajdują zatem potwierdzenia, a okoliczność nieznajomości czy trudności w obsłudze systemu EZD Starostwa nie stanowi o braku winy profesjonalnego pełnomocnika tego organu.

Z powyższym postanowieniem nie zgodził się organ, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenia terminu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 67 § 5 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że doręczenie odpisu zarządzenia z dnia 10 kwietnia 2026 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego - adresowanego imiennie do radcy prawnego jako pełnomocnika strony - dokonane na elektroniczną skrzynkę podawczą organu, stanowi skuteczne doręczenie pełnomocnikowi w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy norma art. 67 § 5 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens) i obliguje sąd do doręczania pism procesowych ustanowionemu pełnomocnikowi, nie zaś reprezentowanej przez niego stronie;

2. art. 74a § 10 w zw. z art. 67 § 5 P.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że art. 74a § 10 P.p.s.a. wyłącza zastosowanie art. 67 § 5 P.p.s.a. w sytuacji, w której organ jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że art. 67 § 5 P.p.s.a. stanowi normę szczególną wobec art. 74a § 10 P.p.s.a. i wyłącza możliwość doręczenia pisma bezpośrednio organowi z pominięciem pełnomocnika;

3. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach sprawy pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, podczas gdy uchybienie nastąpiło z przyczyn obiektywnych, niezależnych od pełnomocnika i pozostających w bezpośrednim związku przyczynowym z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji art. 67 § 5 P.p.s.a.;

4. art. 86 § 1 w zw. z art. 269 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że milczenie pełnomocnika w przedmiocie sposobu doręczania mu wcześniejszych zarządzeń (z dnia 30 grudnia 2025 r. oraz z dnia 9 stycznia 2026 r.) tworzy domniemanie akceptacji nieprawidłowego sposobu doręczeń i wyłącza w niniejszej sprawie ocenę braku winy pełnomocnika, podczas gdy przepisy o doręczeniach mają charakter publicznoprawny i nie podlegają dyspozycji stron ani konwalidacji przez ich bierność, co potwierdza wiążąca uchwała składu 7 sędziów NSA z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21, stwierdzająca, że wadliwe doręczenie z pominięciem pełnomocnika pozostaje niewiążące także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik podjęli reakcję procesową na wadliwie doręczone pismo;

5. art. 7, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie tak rygorystycznej wykładni przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, która prowadzi do pozbawienia strony konstytucyjnie chronionego prawa do sądu oraz prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego w sytuacji, w której uchybienie terminowi było bezpośrednią konsekwencją działania samego sądu sprzecznego z art. 67 § 5 P.p.s.a.

W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 74a § 10 P.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2070), za urzędowym poświadczeniem odbioru. Z przepisu tego wynika zatem obowiązek Sądu doręczania organowi pism bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej (za pośrednictwem platformy e-PUAP) i brak jest podstaw do doręczania organowi korespondencji w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, tak z inicjatywy Sądu, jak i na ewentualny wniosek organu/jego pełnomocnika (patrz: postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2022 r., III OZ 30/22).

W rozpoznawanej sprawie organ, stosownie do art. 16 ust. 1 i 1a w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jest zobowiązany do posługiwania się środkami komunikacji elektronicznej. Oznacza to zatem konieczność przesłania mu dokumentów w postaci elektronicznej. Obowiązek doręczania organowi pism bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej nie został wyłączony w zależności od tego, czy organ ustanowił pełnomocnika. Nawet więc jeżeli organ jest reprezentowany przez pełnomocnika, to gdy pełnomocnik ten nie wskaże swojego adresu e-PUAP, sądy administracyjne zobowiązane są do dokonywania doręczeń na adres elektronicznej skrzynki podawczej organu, wskazując jako adresata pełnomocnika tego organu (postanowienie NSA z dnia 22 marca 2023 r., II GZ 59/23). Przyjąć zatem należy, że elektroniczna forma korespondencji z organem została wskazana przez prawodawcę jako wiodąca. Tym samym, Sąd pierwszej instancji obowiązany był doręczyć pełnomocnikowi organu korespondencję w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu, wskazując jako adresata pełnomocnika organu. Z akt sprawy wynika, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej został doręczony na adres e-PUAP organu, zaś jako adresata przesyłki wskazano pełnomocnika reprezentującego organ tj. radcę prawnego. A zatem w sprawie dokonano prawidłowego doręczenia przesyłki sądowej za pośrednictwem e-PUAP organu, wskazując jako adresata tej przesyłki pełnomocnika organu. Oznacza to że nie doszło do naruszenia art. 67 § 5 oraz art. 74a § 10 P.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji właściwie zastosował te przepisy w sprawie.

W konsekwencji uznać należy, że pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że obiektywną przeszkodą w terminowym wykonaniu wezwania, nie stanowi niewłaściwie zorganizowana współpraca pełnomocnika z organem, czy też problemy z obsługą systemu elektronicznego zarządzania dokumentacją.

Z powyższych też względów nie doszło do naruszenia wskazanych norm konstytucyjnych, skoro WSA w Olsztynie właściwie zastosował w sprawie art. 67 § 5 oraz art. 74a § 10 P.p.s.a. Dlatego też nie można zgodzić się ze skarżącym organem, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się względem niego nadmiernego formalizmu w wykładni przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.

W odniesieniu do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 P.p.s.a.