Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 13 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy wydane wobec Z. S. postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z [...] października 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowań egzekucyjnych.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. organ egzekucyjny - Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych, o które wniesiono wnioskiem złożonym podaniem z dnia 21 maja 2019 r., które następnie zostało sprecyzowane pismem z dnia 17 września 2020 r. prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...], [...], [...] oraz z dnia [...] r. [...] z uwagi na podsiniony błąd co do osoby zobowiązanego oraz prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] z uwagi na podniesioną okoliczność nieistnienia obowiązku skierowanego do egzekucji.

Na postanowienie, w terminie ustawowym, zobowiązany złożył zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione nie oceniając zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (a powinno) ani prawidłowości jego prowadzenia. Zobowiązany podniósł wadliwość czynności egzekucyjnej wynikającą z wadliwego wymiaru podatku od nieruchomości oraz braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji. Egzekucja jest niedopuszczalna gdyż wykazuje naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego. Podniesiony został również błąd co do osoby zobowiązanego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w postanowieniu z [...] grudnia 2020 r. podzieliło pogląd organu egzekucyjnego, że wniesienie skargi sprawiło, że postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie można było traktować jako zakończonego, mimo że w dacie złożenia podania z dnia 21 maja 2019 r. nie była już prowadzona egzekucja na podstawie tytułu nr [...], ponieważ z dniem 15 maja 2019 r. rozliczono wpłatę z ZUS, która zaspokoiła należność. Skarga na czynność podlega rozpoznaniu w ramach postępowania, w którym ta czynność została podjęta. Wyegzekwowanie należności nie stanowiło więc w tym przypadku o automatycznym zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie tytułu nr [...], a tym samym wniosek o umorzenie tego postępowania w zakresie podniesionego błędu co do osoby zobowiązanego podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

W tytule wykonawczym prawidłowo wskazano osobę, na której ciąży obowiązek wynikający z decyzji podatkowych, jak również postępowanie egzekucyjne jest prowadzone względem osoby wskazanej jako zobowiązany w tytule wykonawczym. Uznanie zobowiązanego za podatnika i obciążenie egzekwowanymi należnościami podatkowymi nie może być przedmiotem weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym.

Zobowiązany w przedmiotowym postępowaniu podnosi, że obowiązek nie istniał bowiem nie otrzymał decyzji będącej podstawą wymiaru podatku. W aktach sprawy znajdują się kopie decyzji wymiarowych oraz dowody ich doręczenia zobowiązanemu. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują zaś, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Z. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zakwestionował jednocześnie cztery postanowienia Kolegium. W odniesieniu do sprawy dotyczącej umorzenia postępowań egzekucyjnych wskazał w szczególności na nieistnienie obowiązku i błąd co do osoby zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis 59 u.p.e.a. W przepisie tym określono zamknięty katalog przesłanek obligujących organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny umarza postępowanie jeżeli: 1) obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W przypadkach wskazanych w § 1 organ ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne zawsze, gdy poweźmie wiadomość o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek wymienionych w pkt 1-10.

Zadaniem Sądu przy dokonywaniu oceny czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego, jest rozważenie zaistnienia przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona wniosła o jego umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a., z uwagi na nieistnienie obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego. Kwestionując postępowanie egzekucyjne zobowiązany podniósł, że egzekucja nie powinna się wobec niego toczyć, ponieważ należności po 2010 r. powinna regulować współwłaścicielka nieruchomości — U. M.. Ponadto zobowiązany wskazał, że nie otrzymał aktów stanowiących podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji.

W kontrolowanej sprawie Prezydent Miasta Ł. prowadził wobec Z. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. Obowiązek skierowany do egzekucji obejmował zaległości podatkowe, których termin płatności upłynął w latach 2011 - 2013 i w 2016 r. Podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji stanowią, odpowiednio decyzje z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. Odpisy trzech pierwszych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu dnia 20 listopada 2015 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 2 listopada 2015 r. o zajęciu rachunków bankowych prowadzonych na rzecz zobowiązanego przez A. S.A., natomiast odpis tytułu nr z 30 listopada 2017 r. został doręczony zobowiązanemu dnia 6 lutego 2018 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 17 stycznia 2018 r. o zajęciu rachunków bankowych prowadzonych na rzecz zobowiązanego przez Bank B. Egzekwowane należności nie zostały dobrowolnie uiszczone ani przez zobowiązanego ani U. M.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał na poczet dochodzonych należności kwotę 1 280,32 zł, co pozwoliło zaspokoić egzekwowane należności. W dacie złożenia podania z dnia 21 maja 2019 r. nie była już prowadzona egzekucja na podstawie tytułu nr [...], ponieważ z dniem 15 maja 2019 r. rozliczono wpłatę z ZUS, która zaspokoiła należność.

W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie w sprawie umorzenia dotyczące zakończonego postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe i nie może być prowadzone (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3664/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 594/13).

W kontrolowanej sprawie organy trafnie jednak zauważyły, że w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczy wniosek o umorzenie, zobowiązany wniósł równolegle skargę na czynność egzekucyjną. Powyższe spowodowało, że postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie można było traktować jako zakończonego, mimo że w dacie złożenia podania z dnia 21 maja 2019 r. nie była już prowadzona egzekucja na podstawie tytułu nr [...], ponieważ z dniem 15 maja 2019 r. rozliczono wpłatę z ZUS, która zaspokoiła należność. Skarga na czynność podległa rozpoznaniu w ramach postępowania, w którym ta czynność została podjęta. Wyegzekwowanie należności nie stanowiło więc w tym przypadku o automatycznym zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie tytułu nr [...], a tym samym wniosek o umorzenie tego postępowania w zakresie podniesionego błędu co do osoby zobowiązanego podlegał merytorycznemu rozpoznaniu.

Odnosząc się zatem do zarzucanego naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego stwierdzić należy, że z błędem co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciążył obowiązek, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi. Natomiast egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, np. w przypadku, gdy chodzi o osobę korzystającą z przywileju i immunitetu dyplomatycznego i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe, nie podlega orzecznictwu sądów polskich (zob. wyrok NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2442/11).

W ocenie sądu w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano osobę, na której ciąży obowiązek wynikający z decyzji podatkowych, jak również postępowanie egzekucyjne jest prowadzone względem osoby wskazanej jako zobowiązany w tytule wykonawczym. Uznanie zobowiązanego za podatnika i obciążenie egzekwowanymi należnościami podatkowymi nie może być przedmiotem weryfikacji w postępowaniu egzekucyjnym.

Ustosunkowując się zaś do twierdzenia zobowiązanego, że obowiązek nie istniał bowiem nie otrzymał decyzji będącej podstawą wymiaru podatku stwierdzić należy, że w aktach sprawy znajdują się kopie decyzji wymiarowych oraz dowody ich doręczenia zobowiązanemu.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.

AKE.