II GSK 2764/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-01-29	
Data wpływu	2024-12-13	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Izabella Janson
Marcin Kamiński /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6049 Inne o symbolu podstawowym 604	
Hasła tematyczne	Kara administracyjna	
Sygn. powiązane	V SA/Wa 249/23	
Skarżony organ	Minister Finansów	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1124; art. 8, art. 27 ust. 3, art. 50 ust. 1 i 2 , art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1, art. 90,  art. 147 pkt 1, art. 150 ust. 4 pkt 4; Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 249/23 w sprawie ze skargi S. w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 listopada 2022 r. nr IF13.722.1.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz S. w K. 26100 (dwadzieścia sześć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 249/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. w K. (strona, spółka, skarżąca, strona skarżąca) na decyzję Ministra Finansów (organ II instancji, Minister, organ) z dnia 30 listopada 2022 r. nr IF13.722.1.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.

Pracownicy Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF, organ I instancji) w terminie od 20 stycznia 2020 r. do 20 marca 2020 r., przeprowadzili kontrolę wypełniania przez stronę: S. Sp. z o. o. (obecnie: S. w K.) obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, za okres od 13 lipca 2018 r. do 19 stycznia 2020 r. W protokole kontroli z dnia 20 kwietnia 2020 r. oraz w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 3 lipca 2020 r. stwierdzono, że strona skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 50, art. 27, art. 33 ust. 2, art. 34 ust. 1 pkt 3, art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a) i b), art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4, art. 43, art. 74 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (ustawa, ustawa AML, ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu). GIIF pismem z dnia 6 września 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne za niedopełnienie obowiązków wynikających z ww. ustawy.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r., nr IF6.721.9.2021, GIIF nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.950.000 zł za niedopełnienie wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu obowiązków w zakresie: 1) wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w ustawie, o którym mowa w art. 8 ustawy; 2) sporządzenia oceny ryzyka, o którym mowa w art. 27 ust. 3 ustawy; 3) stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 oraz art. 43 ustawy, w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu; 4) wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa wart. 50 ustawy; 5) przekazania zawiadomienia do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, o którym mowa w art. 74 ustawy. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Decyzją z dnia 30 listopada 2022 r., nr IF13.722.1.2022, Minister Finansów (obecnie: Minister Finansów i Gospodarki) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji, odnosząc się do kwestii naruszenia art. 8 ustawy (wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie), wskazał, że zgodnie z treścią protokołu kontroli z dnia 20 kwietnia 2020 r. kontrolerzy wskazali, że osobą upoważnioną w myśl art. 8 ustawy, jest T.W. Na potwierdzenie powyższego, kontrolerom przedłożono zarządzenie Zarządu S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia 26 kwietnia 2011 r. oraz pełnomocnictwo z dnia 26 kwietnia 2011 r., w których jako podstawy prawne przywołano nieaktualne przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (uchylona ustawa). Ponadto, w protokole kontroli wskazano, że kontrolerom nie przedstawiono innych dokumentów świadczących o formalnym wyznaczeniu w spółce osób odpowiedzialnych w rozumieniu art. 6, 7 i 8 ustawy. Z ww. zarządzenia z dnia 26 kwietnia 2011 r. wynikało, że M. J., pełniący w 2011 r. funkcję członka Zarządu, został wskazany na podstawie art.10b ww. uchylonej ustawy jako osoba odpowiedzialna za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie, natomiast z ww. pełnomocnictwa z dnia 26 kwietnia 2011 r. wynikało, że udzielono go T. W., działającemu w imieniu członka Zarządu spółki. Skarżąca spółka oświadczyła w piśmie z dnia 4 maja 2022 r., że osobą odpowiedzialną w myśl art. 8 ustawy jest T. W. Spółka w tym samym piśmie przekazała dodatkowe informacje na potwierdzenie powyższych okoliczności, w tym m.in. aneks nr 3 z dnia 22.06.2012 r. z zakresem obowiązków wynikających z umowy o pracę T. W. oraz zarządzenie z dnia 16.07.2012 r. dotyczące podziału obowiązków w ramach zarządu spółki w stosunku do M. J.. Zdaniem Ministra, żaden z przedłożonych przez stronę dokumentów nie czyni zadość obowiązkowi zawartemu w art. 8 ustawy. W ocenie Ministra, art. 8 ustawy jednoznacznie wskazuje na obowiązek wyznaczania pracownika zajmującego kierownicze stanowisko, odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W myśl ww. przepisu, pracownik jest również odpowiedzialny za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej zawiadomień, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 90 ustawy. Zdaniem organu, z przedstawionych dokumentów nie wynika, jakie konkretnie obowiązki z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu realizuje T. W. i za co jest odpowiedzialny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy (sporządzenie oceny ryzyka), Minister podkreślił, że na stronie 9 protokołu kontroli z dnia 20 kwietnia 2020 r. kontrolerzy stwierdzili, że "w matrycy Oceny ryzyka w kolumnie identyfikacja, typ ryzyka transakcja, w poz. 13 <środki pochodzą z nielegalnych źródeł> (ryzyko ekstremalne)" wprowadzono następujący środek kontroli: "klient jest zobowiązany oświadczyć przy rejestracji, że środki pochodzą z legalnego źródła", powodujący zmianę ryzyka na wysokie ze wskazaniem, że ostatecznie ryzyko jest akceptowalne. W ocenie kontrolerów prawdopodobieństwo oświadczenia przez klienta, że środki pochodzą z nielegalnego źródła jest znikome i taka też jest wartość założonego środka kontroli, ponieważ klient, który dokonuje rejestracji z zamiarem udziału w grach wzajemnych oferowanych przez spółkę, udzielając informacji, że środki, które przeznaczy na grę pochodzą z nielegalnego źródła, uniemożliwiłby sobie udział w grze, co jest sprzeczne z jego interesem. Powyższe oznacza, że efektywność środka kontroli, zgodnie z przedmiotowym dokumentem, jest "na poziome 1." i oznacza, że jest "nieistniejąca". Minister podzielił stanowisko kontrolerów, że spółka powinna zastosować taki środek kontroli, który w realny sposób pozwoli na obniżenie poziomu ryzyka transakcji w zakresie nielegalnego źródła pochodzenia środków. Zdaniem organu, zaproponowana przez spółkę weryfikacja zaproponowanego wyżej środka kontroli nie może być uznana za skuteczną z uwagi na brak przedstawienia konkretnych i pewnych informacji na temat źródła pochodzenia środków. Ponadto w ocenie organu, analizowany dokument oceny ryzyka nie jest spójny z zatwierdzoną w spółce procedurą wewnętrzną. W ocenie Ministra, "zapisy w fragmentach" oceny ryzyka odzwierciedlają rozbieżne środki kontroli ryzyka, prowadzą do dwuznacznych wniosków (wykluczających się) procedur postępowania, co w konsekwencji prowadzi do "błędnego zapisu" w treści oceny ryzyka. Ponadto organ II instancji podkreślił, że kontrolerzy dostrzegli, że w dokumencie oceny ryzyka nie wskazano definicji "czarnej listy" (w tym kryteriów, w oparciu o które Dział Analiz Spółki kwalifikuje klientów na tzw. czarną listę), a także brakuje w nim jasno zdefiniowanych kryteriów kwalifikacyjnych klientów do pozostałych kategorii ryzyka. Minister podzielił stanowisko organu I instancji, że ujawnione nieprawidłowości skutkują tym, że dokument z dnia 11 stycznia 2019 r. jest wadliwy, przez co nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ust. 1 i 3 ustawy. Odnosząc się do kwestii stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, Minister wskazał, że podziela zdanie organu I instancji, który stwierdził, że spółka przyjęła domniemanie, zgodnie z którym cel stosunków gospodarczych wynika jedynie z przedmiotu realizowania jej działalności. Takie generalne założenie, zdaniem Ministra, nie świadczy o realizacji obowiązku z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z zasadą ratio legis ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, informacje na temat celu i charakteru stosunków gospodarczych powinny być szersze, a więc nie powinny ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, iż celem stosunków gospodarczych jest udział w zakładach wzajemnych, a ich zamierzonym charakterem jest uzyskiwanie wygranych. W kwestii stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, Minister podtrzymał stanowisko GIIF, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie na niedokonanie bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klientów oraz analizy transakcji przeprowadzanych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem. Z treści przekazanych przez spółkę dowodów nie wynika, aby strona ustaliła i zapisała informacje uzyskane w wyniku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego w zakresie obowiązku określonego w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. Oznacza to, że spółka nie wypełniła obowiązku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, w stosunku do 105 klientów objętych próbą kontrolną na potrzeby oceny realizacji przedmiotowego obowiązku. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, Minister ponownie podkreślił, że prawdopodobieństwo, że klient będzie oświadczał wbrew własnym interesom, rozumianym jako udział w zakładach wzajemnych, jest znikome, a zatem wartość takiego oświadczenia również należy ocenić jako znikomą. Zdaniem organu, z całokształtu informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że spółka "nie przekazała żadnych dokumentów", które mogłyby świadczyć o spełnieniu obowiązków, które wynikają z art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Spółka nie dokonywała badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta, w przypadkach uzasadnionych okolicznościami, tj. w stosunku do klientów, którzy byli nieobecni do celów identyfikacji. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy, Minister wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż że pismem z dnia 4 marca 2020 r kontrolerzy wystąpili o przekazanie kserokopii dokumentów (potwierdzonych za zgodność z oryginałem) lub wydruków z systemu, alertów elektronicznych, tzw. zrzutów z ekranu (oraz innych), zawierających informacje uzyskane w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego określonych w art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy, do których zastosowania instytucja jest zobowiązana, w przypadku obstawiania stawek oraz odbioru wygranych o równowartości 2000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się być ze sobą powiązane. W odpowiedzi na przedmiotowe pismo, spółka przekazała kontrolerom GIIF płytę CD, na której zawarte były skany dokumentów, a także wydruki z systemu S.. Kontrolerzy GIIF w protokole kontroli z dnia 20 kwietnia 2022 r. oświadczyli, że zebrane dokumenty nie potwierdzają realizacji przez spółkę obowiązków wynikających z art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy, do zastosowania których spółka była zobligowana na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy, tj. w przypadku obstawiania stawek oraz odbioru wygranych o równowartości 2000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się być ze sobą powiązane. Zdaniem Ministra, powyższe okoliczności wskazują, iż na podstawie zebranych dowodów ustalono, że "nie przekazano żadnych dokumentów świadczących o realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy w związku z art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy". W kwestii zarzutu naruszenia art. 43 ustawy (wzmożone środki bezpieczeństwa w przypadku wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu), Minister wskazał, że na gruncie art. 43 ustawy, a także na podstawie § 6 ust. 1 i 2 Procedury wewnętrznej S., spółka jest zobligowana do stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowe, jeśli wystąpią ku temu odpowiednie przesłanki. Spółka wyróżniła w procedurze wewnętrznej przypadek nieobecności klienta dla celów identyfikacyjnych jako sytuację, która może być związana z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Innymi słowy, spółka przyjęła a priori w swoich regulacjach wewnętrznych, że brak fizycznej obecności klienta wiąże się z wyższym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, co implikuje konieczność stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Minister podkreślił, że w kontrolowanym okresie, pomimo zakwalifikowania zachowań klientów do wysokiego poziomu ryzyka (tj. wpisu na tzw. czarną listę), spółka nie podjęła żadnych czynności celem zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. W przypadku wszystkich 105 klientów objętych badaniem zaistniał obowiązek wynikający z dokumentu stanowiącego wewnętrzną procedurę S. a także wynikający z art. 43 ustawy, ze względu na wyższe ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, natomiast w odniesieniu do badanej grupy 105 klientów tylko 3 klientom spółka przypisała wysokie ryzyko związane z wpisaniem klientów na tzw. czarną listę, sporządzaną przez Dział Analiz [...], wobec których - na podstawie § 6 Procedury wewnętrznej - zobowiązana była do stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Zdaniem Ministra, z treści przekazanych przez spółkę dowodów nie wynika, aby strona ustaliła i zapisała informacje uzyskane w realizacji obowiązku określonego w art. 43 ustawy. Oznacza to, że spółka nie wypełniła obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu w stosunku do 105 klientów objętych próbą kontrolną na potrzeby oceny realizacji przedmiotowego obowiązku. Następnie organ odniósł się do kwestii wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o której mowa w art. 50 ustawy. Minister wskazał, że "zapisy Procedury wewnętrznej" nie zostały dostosowane do wymogów ustawy. Procedura wewnętrzna nie zawiera dwóch obligatoryjnych elementów objętych dyspozycją art. 50 ust. 2 ustawy, a mianowicie zasad postępowania stosowanych w instytucji obowiązanej, obejmujących: czynności lub działań podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i właściwego zarządzania zidentyfikowanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (art. 50 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz zasady kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności działalności instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zasadami postępowania określonymi w procedurze wewnętrznej (art. 50 ust. 2 pkt 9 ustawy). Minister stwierdził, że pomimo, iż w dniu 2 lipca 2018 r. Zarząd spółki podjął uchwałę nr 1 w sprawie zmiany wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wraz z przyjęciem tekstu jednolitego "Wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu", to dokument ten nie zapewniał prawidłowej realizacji obowiązków określonych w ustawie oraz był niedostosowany do obowiązującego stanu prawnego, tj. nie zawierał opisanych powyżej obligatoryjnych elementów. W konsekwencji przedmiotowy dokument jest na tyle wadliwy, że "nie może być uznany za wewnętrzną procedurę", o której mowa w art. 50 ustawy. Minister wskazał następnie na brak przekazania zawiadomienia do GIIF, o którym mowa w art. 74 ustawy. Organ wskazał, że wśród 105 klientów objętych badaniem kontrolnym kontrolerzy wskazali na niedopełnienie obowiązku przekazania zawiadomienia w trybie art. 74 ustawy dotyczącego aktywności jednego klienta – D. G.. W przypadku tego klienta pojawiły się okoliczności, które mogły wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy, co spółka powinna była w stanie obiektywnie zidentyfikować oraz przekazać zawiadomienie do GIIF. Następnie przedstawiono szczegółową analizę transakcji realizowanych przez D. G.. Organ dokonał ponadto szczegółowej analizy odnoszącej się do okoliczności wskazujących na wybór rodzaju kary oraz jej wysokości.

Skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Ministra Finansów utrzymująca w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia 14 stycznia 2022 r., nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 2.950.000 zł za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Następnie Sąd Wojewódzki wskazał, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 147 oraz art. 150 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Sąd I instancji uznał, że zebrany materiał dowodowy, który był podstawą do wydania kontrolowanych decyzji, został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a uzasadnienia faktyczne decyzji są prawidłowe. W ocenie WSA w Warszawie, organy prawidłowo ustaliły, że naruszono art. 8 ustawy. W myśl tego przepisu instytucje obowiązane wyznaczają pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wyznaczony pracownik jest również odpowiedzialny za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej zawiadomień, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 90. Sąd Wojewódzki podkreślił, że uszło uwadze strony skarżącej, że w zakresie wyznaczania osoby/osób odpowiedzialnych przedmiotowa ustawa z 1 marca 2018 r., w porównaniu do uprzednio obowiązującej ustawy z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, wprowadziła istotne zmiany, jednoznacznie rozgraniczając odpowiedzialność na: odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie (art. 6), odpowiedzialność za wdrażanie obowiązków określonych w ustawie (art. 7) oraz odpowiedzialność za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (art. 8). Zdaniem Sądu I instancji, mają rację organy, że spółka nie wyznaczyła osoby odpowiedzialnej zgodnie z art. 8 ustawy, gdyż nie potwierdzają tego dokumenty dotyczące T. W. i M. J. Organ prawidłowo zatem uznał, że skarżąca nie dopełniła ustawowego obowiązku wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku określonego w art. 8 ustawy, którego naruszenie wyczerpuje znamiona czynu określonego w art. 147 pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, niezasadne są zarzuty naruszenia art. 8, art. 7 w zw. z art. 147 pkt 1 ustawy oraz zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) co do ustalenia stan faktycznego dotyczącego powyższego uchybienia. Odnosząc się do naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy, Sąd Wojewódzki wskazał, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy instytucje obowiązane identyfikują i oceniają ryzyko związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszące się do ich działalności, z uwzględnieniem czynników ryzyka dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów, usług, transakcji lub kanałów ich dostaw. Działania te są proporcjonalne do charakteru i wielkości instytucji obowiązanej. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że prawdopodobieństwo oświadczenia przez klienta, że środki pochodzą z nielegalnego źródła jest znikome i taka też jest wartość założonego środka kontroli, a zatem spółka powinna zastosować taki środek kontroli, która w realny sposób pozwoli na obniżenie poziomu ryzyka transakcji w zakresie nielegalnego źródła pochodzenia środków. Sąd Wojewódzki podzielił także stanowisko organów, że skarżąca dokonała "zbyt niskiej" oceny prawdopodobieństwa wystąpienia opisywanego ryzyka, jak też nie zdefiniowała pojęcia "czarnej listy". Wskazał, że w dokumencie "Ocena ryzyka" podzielono "ryzyko klientów" na trzy grupy (klienci niskiego ryzyka, klienci średniego ryzyka, klienci wysokiego ryzyka), jednak nie zdefiniowano jasno kryteriów kwalifikacyjnych do ww. grup. Sąd Wojewódzki podkreślił, że skarżąca jako instytucja obowiązana jest zobligowana stosować przepisy i bez znaczenia jest to, że nie jest ona instytucją finansową. Sąd I instancji wskazał zatem, że niezasadne są zarzuty naruszenia art. 27 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 147 pkt 2 ustawy oraz zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. odnośnie do ustalenia stanu faktycznego dotyczącego powyższego uchybienia. Odnosząc się do kwestii stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. oceny stosunków gospodarczych i – stosownie do sytuacji – uzyskania informacji na temat ich celu, w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organów, że charakter stosunków gospodarczych może być związany z charakterem relacji klienta do instytucji obowiązanej i zakładów. Okoliczności związane z obstawianiem nadwyżki wybranej, konkretnej części dochodów klienta – w sposób obiektywny – mogą rzutować na charakter stosunków gospodarczych. W przypadku gdy charakter stosunków zostanie określony jako "rekreacyjny" (związany z obstawianiem nadwyżki finansowej w wysokości do 10% dochodów), instytucja obowiązana uzyskuje wiedzę, która pozwoli ustalić, iż przy wzroście wysokości stawek charakter transakcji uległ zmianie, albo dochód klienta uległ zmianie, bądź udział procentowy dochodów przeznaczonych na zakłady uległ zmianie. Powyższe okoliczności mogłyby świadczyć o zmianie charakteru stosunków gospodarczych, a także wpływać na ocenę ryzyka związaną z konkretnym stosunkiem gospodarczym. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że powyższe okoliczności nie mają znaczenia, bo zachowania klientów są zasadniczo "nieracjonalne". Zdaniem WSA w Warszawie, zbyt duży zakres środków majątkowych zaangażowanych przez klienta w zakłady wzajemne może mieć wpływ na ocenę ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, w szczególności w kontekście źródła pochodzenia tych środków. W materiale dowodowym przedmiotowego postępowania nie stwierdzono żadnych dokumentów złożonych przez stronę, świadczących o realizacji obowiązku zawartego w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy. Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art. 34 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 33 w zw. z art. 147 pkt 4 ustawy. Odnośnie do stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, tj. bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta, w tym: analizy transakcji przeprowadzonych w ramach stosunków gospodarczych w celu zapewnienia, że transakcje te są zgodne z wiedzą instytucji obowiązanej o kliencie, rodzaju i zakresie prowadzonej przez niego działalności oraz zgodne z ryzykiem prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanym z tym klientem, Sąd Wojewódzki również podzielił stanowisko organów, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie na niewykonanie powyższych obowiązków. Sąd podniósł, że z treści przekazanych przez spółkę dowodów nie wynika, aby strona ustaliła i zapisała informacje uzyskane w wyniku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego w zakresie obowiązku określonego w art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. W ocenie WSA w Warszawie, oznacza to, że spółka nie wypełniła obowiązku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w powyższym przepisie, w stosunku do 105 klientów objętych próbą kontrolną, na potrzeby oceny realizacji przedmiotowego obowiązku, natomiast wskazywane przez skarżącą "przeglądanie" przedstawień transakcji klientów i ich ocena miały na celu wyłącznie ochronę interesów biznesowych spółki, a nie realizację ustawowych obowiązków. Sąd I instancji podniósł, że przekazane w trakcie kontroli "wydruki systemowe S." nie zawierały żadnego wyniku analizy, podsumowania, czy wniosków dotyczących analizy w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu. Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z art. 33 w zw. z art. 147 pkt 4 ustawy. Sąd Wojewódzki podzielił także stanowisko organu, że skarżąca nie przekazała dokumentów, które mogłyby świadczyć o spełnieniu obowiązków, które zawarte są w 34 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy. Spółka nie dokonywała badania źródła pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta, w przypadkach uzasadnionych okolicznościami, tj. w stosunku do klientów, którzy byli nieobecni do celów identyfikacji. Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art. 34 ust. 1 pkt 4 lit. b w zw. z art. 33 w zw. z art. 147 pkt 4 lit. a ustawy. Odnosząc się do kwestii obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy, Sąd I instancji wskazał, że w myśl tego przepisu podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach w rozumieniu ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych stosują środki bezpieczeństwa finansowego m.in. w przypadkach obstawiania stawek oraz odbioru wygranych o równowartości 2000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane. Jak wynika z akt sprawy, co do klienta D. G., który wykonał 1560 operacji, skarżąca nie informowała o transakcjach powiązanych. Sąd Wojewódzki wskazał, że z treści przekazanych przez spółkę dowodów nie wynika, aby ustaliła ona i zapisała informacje uzyskane w ramach realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy. Oznacza to, że spółka nie wypełniła obowiązku stosowania środka bezpieczeństwa finansowego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy w związku z art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy, w stosunku do 105 klientów objętych próbą kontrolną na potrzeby oceny realizacji przedmiotowego obowiązku. Ustosunkowując się do natomiast do kwestii wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu wynikającego z art. 43 ustawy, Sąd Wojewódzki wskazał, iż z uwagi na treść § 6 Procedury wewnętrznej, spółka w przypadku, gdy klient nie był obecny dla celów identyfikacji, przesądziła o wystąpieniu wyższego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu oraz o obowiązku stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Jednakże w kontrolowanym okresie, pomimo zakwalifikowania zachowań klientów do wysokiego poziomu ryzyka (tj. wpisu na tzw. czarną listę), spółka nie podjęła żadnych czynności celem zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca kwestionuje występowanie transakcji powiązanych w ramach stosunków gospodarczych. Tym samym z jednej strony spółka deklaruje stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego w przypadkach określonych w art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy, z drugiej zaś strony wyklucza możliwość powiązania transakcji w ramach stosunku gospodarczego. Sąd Wojewódzki podzielił także stanowisko Ministra, że przyjęty przez spółkę dokument "Procedura wewnętrzna w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu" nie zapewniał prawidłowej realizacji obowiązków określonych w ustawie oraz był niedostosowany do obowiązującego stanu prawnego, a zatem był "dotknięty wadą do tego stopnia, iż nie mógł być uznany za wewnętrzną procedurę, wskazaną w art. 50 ustawy". Tym samym, w ocenie WSA w Warszawie, niezasadne są zarzuty naruszenia art. 50 ust. 2 w związku z art. 147 pkt 7 ustawy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, "najważniejszym jednak uchybieniem" jest brak przekazania przez skarżącą zawiadomienia do GIIF, o którym mowa w art. 74 ust. 1 ustawy, w zakresie D. G. W myśl art. 74 ust. 1 instytucja obowiązana zawiadamia GIIF o okolicznościach, które mogą wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Zawiadomienie jest przekazywane niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni roboczych od dnia potwierdzenia przez instytucję obowiązaną podejrzenia, o którym mowa w ust. 1 (art. 74 ust. 2). Sąd I instancji wskazał, że bezsporne jest, iż w okresie objętym kontrolą klient D. G. obstawiał zakłady przez 528 dni, z tego w ciągu 495 dni obstawiał więcej niż 10 zakładów dziennie (z czego w ciągu 118 dni obstawiał więcej niż 100 zakładów dziennie). Sąd Wojewódzki podzielił pogląd organu, że okoliczności te, zgodnie z wewnętrznymi przepisami spółki, powinny zostać uwzględnione w toku typowania transakcji podejrzanych, jednak nie zostały w jakikolwiek sposób rozpatrzone przez spółkę, jak również nie zastosowano w stosunku do ww. klienta odpowiednich środków bezpieczeństwa finansowego. W toku kontroli ustalono, że transakcje klienta D. G. znacząco wyróżniały się na tle transakcji innych klientów spółki. Klient ten wyróżniał się wysokością zaangażowanych w zakłady środków, które w okresie objętym kontrolą wynosiły ok. 23 mln zł (drugi co do wielkości zaangażowanych środków klient przeznaczył ok. 7,5 mln zł). Okolicznością wyjątkową na tle pozostałych klientów była również ilość wpłat gotówkowych dokonywanych w punktach stacjonarnych. Klient D. G. dokonał tego rodzaju wpłat na kwotę ponad 5,5 mln zł (drugi klient co do wielkości wpłaconych w punktach środków dokonał wpłat w wysokości ok. 235 tys. zł), pomimo iż większość klientów realizujących transakcje o wolumenie powyżej 100 tys. zł dokonywała wpłat poprzez instytucje płatnicze. Sąd Wojewódzki zaznaczył, że ilość transakcji zlecanych do przeprowadzenia w ciągu jednego dnia przez D. G. przekraczała 10 zleceń dziennie, a mimo to skarżąca nigdy nie sklasyfikowała ww. jako klienta o podwyższonym ryzyku. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności zgłaszania transakcji D. G. jako "nadprogowych", WSA w Warszawie wskazał, że są to transakcje zgłaszane w trybie art. 72 ustawy, natomiast skarżąca powinna wystosować zawiadomienie na podstawie art. 74 ustawy. W dalszych rozważaniach Sąd Wojewódzki wskazał, że w wyroku z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt. XII K 190/20, Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny, przy udziale oskarżyciela posiłkowego Centralnego Biura Antykorupcyjnego, uznał D. G. i K. G. za winnych popełnienia czynów z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. (z tym, że z opisu czynu wyeliminował słowa "nie mniejszej niż") oraz art. 299 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 §1 k.k., przyjmując w uzasadnieniu, że w latach 2017-2019 D. G. "dokonał na dedykowany mu rachunek łącznie 1590 wpłat w kwocie nie mniejszej niż 10.288.573 zł, w tym stanowiącej korzyść majątkową wysokości 9.230.194,09 zł, pochodzącą z popełnienia przestępstwa na szkodę CBA.", natomiast – użytkując platformę do gier hazardowych – oskarżony "zawarł zakłady na łączną kwotę 32.241.546,74 zł", z czego "suma wygranych wyniosła 29.197.079 zł", przy czym z internetowego konta gracza D. G. "wypłacił wygrane w łącznej wysokości 2.008.875,80 zł". WSA stwierdził następnie, że wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie XII Wydział Karny z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt. XII K 190/20, został w dniu 1 czerwca 2022 r. utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny, sygn. akt II Ka 348/21. Sąd I instancji podkreślił, że z powyższego wynika, iż mają rację organy, iż niedopełnienie przez skarżącą spółkę szeregu obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzm doprowadziło do "wyprania" przez D. G. za pośrednictwem zakładów wzajemnych zawieranych w skarżącej spółce, pieniędzy pochodzących z przestępstwa. Sąd Wojewódzki wskazał następnie, że przy każdym naruszeniu organy prawidłowo ustaliły wagę naruszenia i czas jego trwania, jak również zakres odpowiedzialności skarżącej jako instytucji obowiązanej. Sąd podkreślił, że ta odpowiedzialność nie może być pomniejszona ze względu na fakt, że skarżąca nie jest instytucją bankową. Przepisy omawianej ustawy nie różnicują zakresu odpowiedzialności instytucji obowiązanych ze względu na charakter ich działalności. Prawidłowe są też ustalenia dotyczące możliwości finansowych instytucji obowiązanej. Organ uzyskał szczegółowe informacje dotyczące dochodu skarżącej spółki. W ocenie WSA w Warszawie, organ prawidłowo oszacował także wysokość korzyści osiągniętych przez instytucję obowiązaną na poziomie 3.555.747,74 zł. Minister szacując skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez skarżącą jako instytucję obowiązaną, prawidłowo dokonał podsumowania przepływów pieniężnych, które wystąpiły pomiędzy nią a "klientem", który zgodnie z ww. wyrokiem karnym dokonywał przekazów środków pieniężnych w celu znacznego udaremnienia lub znacznego utrudnienia stwierdzenia ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycia, zajęcia albo orzeczenia przepadku, tj. w celu realizacji czynu zabronionego z art. 299 k.k. WSA podniósł także, że odnośnie do przesłanki strat poniesionych przez osoby trzecie w związku z ww. naruszeniem prawa, organ prawidłowo ustalił na podstawie ww. wyroków karnych, że K. G. wraz z D. G. dokonali zaboru w celu przywłaszczenia mienia ruchomego należącego do poszkodowanego (Centralnego Biura Antykorupcyjnego), który osiągnął straty znacznej wartości, to jest 9.230.194,09 zł. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu, że w przypadku gdyby skarżąca spółka efektywnie i proporcjonalnie do swoich możliwości wypełniała obowiązki ustawy, przedmiotowe przestępstwo prania pieniędzy, które zgodnie z wyrokiem sądu karnego realizowane było przez skazanych w okresie od 1 czerwca 2017 r. do 30 grudnia 2019 r., "nie osiągnęłoby tak znacznego zasięgu", a tym samym pozwoliłoby uniknąć strat znacznej wartości, które były konsekwencją zaboru mienia ruchomego należącego do poszkodowanego. Sąd Wojewódzki odmówił ponadto przeprowadzenia na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. zawnioskowanych w skardze dowodów z dokumentów, gdyż "większość dokumentów, które skarżący dołączył do skargi, znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy i było przedmiotem kontroli". Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie, jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto strona wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art 8 w zw. z art. 7 w zw. z art. 147 pkt 1 ustawy AML przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne uznanie "w ślad za Organem I oraz II instancji", że skarżąca nie wyznaczyła osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w art. 7 i 8 ustawy AML, a także uznanie, że waga oraz czas trwania naruszenia obowiązku wynikającego z art. 8 ustawy AML są istotne, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z przepisów ustawy AML wprost wynika, że do naruszenia ww. przepisów nigdy "ze strony skarżącej nie doszło";

2. art. 27 ust. 1 i 3 w zw. z art. 147 pkt 2 ustawy AML przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne uznanie "w ślad za Organem I oraz II instancji", że ocena ryzyka została sporządzona w sposób wadliwy, a więc stwierdzenie, "w ślad za Organem I oraz II instancji", że skarżąca w ogóle nie sporządziła oceny ryzyka, podczas gdy ocena ta "jak najbardziej została sporządzona" i stanowi cześć materiału dowodowego, a ponadto nie była w żadnym stopniu wadliwa;

3. art. 33 ust. 1 w zw. z art 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit. a oraz b w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4 zw. z art. 147 pkt 4 lit. a ustawy AML przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne uznanie "w ślad za Organem I oraz II instancji", że skarżąca nie dokonała oceny nawiązanych stosunków gospodarczych, nie uzyskała informacji na temat ich celu oraz zamierzonego charakteru, nie przeprowadzała bieżącej analizy transakcji w ramach stosunków gospodarczych, nie dokonywała bieżącego monitorowania stosunków gospodarczych klienta w postaci badania źródła pochodzenia środków będących w dyspozycji klienta w przypadkach uzasadnionych okolicznościami, podczas gdy właściwa wykładnia ww. przepisów w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy w żadnym stopniu nie daje podstaw do takich stwierdzeń;

4. art. 43 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 147 pkt 4 lit. b ustawy AML przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie "w ślad za Organem I oraz II instancji" błędnych przesłanek uzasadniających stosowanie wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania brudnych pieniędzy oraz finansowania terroryzmu (brak fizycznej obecności klienta), podczas gdy m.in. na podstawie treści dokumentów wydanych przez Organ I instancji (Komunikat nr 4 GIIF) skarżąca nie naruszyła ww. przepisów, a ponadto sposób działania skarżącej w pełni wypełniał wymagania stosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego;

5. art. 50 ust. 2 w zw. z art. 147 pkt 7 ustawy AML przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie "w ślad za Organem II instancji", że skarżąca nie posiadała procedury wewnętrznej, z powodu określonych braków, podczas gdy skarżąca procedurę tę posiadała, a z ww. przepisów w żadnym stopniu nie wynika, aby ewentualna niekompletność lub wadliwość procedury wewnętrznej skutkowała uznaniem, że procedura ta nie została w ogóle sporządzona;

6. art. 74 w zw. z art. 147 pkt 13 ustawy AML przez błędną wykładnię i uznanie, że już sama liczba i wysokość zakładów świadczyć mogą o praniu pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a tym samym transakcje takie winny być każdorazowo zgłaszane do GIIF, zaś skarżąca tego obowiązku nie dopełniła, podczas gdy w przypadku D. G. nie wystąpiły przesłanki, aktualizujące konieczność zawiadomienia GIIF o okolicznościach mogących wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;

7. art. 150 ust. 2 w zw. z art. 150 ust. 4 pkt 4 ustawy AML przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne uznanie w ślad za Organem I oraz II instancji maksymalnego wymiaru kary administracyjnej, podczas gdy zarówno w postępowaniu przed Organem I instancji, jak i Organem II instancji nie ustalono, jakie straty zostały faktycznie oraz realnie uniknięte lub jakie korzyści zostały faktycznie oraz realnie osiągnięte, poprzestając jedynie na potencjalnym ustaleniu ewentualnych strat lub korzyści, do jakich miało dojść w wyniku działania skarżącej;

8. art. 150 ust. 1 pkt 5 w zw. z art 150 ust. 4 pkt 1, 2, 5 oraz 6 ustawy AML przez ich niewłaściwe zastosowanie "w ślad za Organem I oraz II instancji" w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej oceny przesłanki wagi naruszenia przez skarżącą przepisów ustawy AML oraz wadliwe ustalenie, że waga tych naruszeń była poważna, przy jednoczesnym braku zbadania subiektywnej odpowiedzialności skarżącej jako instytucji obowiązanej za naruszenie przepisów ustawy AML, a także przez błędną wykładnię przepisów, co doprowadziło do uznania, że nałożona na skarżącą kara "nie jest wygórowana", podczas gdy naruszenia wskazane przez Organy I oraz II instancji miały charakter techniczny bądź formalny, skarżąca dochowała należytej staranności i uczyniła wszystko, czego można było od niej rozsądnie wymagać, aby nie dopuścić do naruszenia przepisów ustawy AML, a także skarżąca w pełni współpracowała z Organem I instancji w toku postępowania, dokonując realizacji wszystkich nałożonych na nią obowiązków;

9. art. 151 ust. 4 w zw. z art. 150 ust. 5 pkt 2 ustawy AML przez powielenie błędu Organów I i II instancji, polegającego na niezastosowaniu przywołanego przepisu, i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej na skarżącą, podczas gdy naruszenie przez skarżącą obowiązków wynikających z ustawy AML nie miało poważnego charakteru, a skarżąca wypełniła wszystkie zalecenia pokontrolne, zaprzestając rzekomych naruszeń przepisów ustawy AML;

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) przez:

- zaakceptowanie w zaskarżonym wyroku dokonanej przez Organ I oraz II instancji błędnej wykładni przepisów prawa materialnego z ustawy AML, co doprowadziło do ich rażącego naruszenia: a) art. 8 w zw. z art. 7 w zw. z art. 147 pkt 1 ustawy AML; b) art. 27 ust. 1 i 3 w zw. z art. 147 pkt 2 ustawy AML; c) art. 33 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 33 w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit. a oraz b w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4 zw. z art. 147 pkt 4 lit. a ustawy AML; d) art. 43 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 117 pkt 4lit. b ustawy AML; e) art. 50 ust. 2 w zw. z art. 147 pkt 7 ustawy AML; f) art. 150 ust. 2 w zw. z art. 150 ust. 4 pkt 4 ustawy AML; g) art. 150 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 150 ust. 4 pkt 1, 2, 5 oraz 6 ustawy AML; h) art. 151 ust. 4 ustawy AML; i) art. 150 ust. 5 pkt 2 ustawy AML,

a także przez:

- zaakceptowanie w zaskarżonym wyroku dokonanych przez Organy I oraz II instancji naruszeń szeregu przepisów postępowania: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; b) art. 8 § 1 i 2 oraz 9 k.p.a.; c) 11 k.p.a.; d) art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a.; e) art. 81a § 1 k.p.a.,

co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., podczas gdy w sprawie, z powodu ww. naruszeń doszło do aktualizacji przesłanek, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Organu II instancji;

2. art 106 § 3 p.p.s.a. przez nierozpoznanie wniosków dowodowych złożonych w skardze do WSA w Warszawie na decyzję Organu II instancji, pomimo że ich przeprowadzenie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

V. Stanowisko strony przeciwnej.

W piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2024 r. Minister wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

2. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą tantum devolutum, quantum iudicatum – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do pełnego zakresu rozstrzygnięcia w związku z zaskarżeniem wyroku niższej instancji w całości.

3. Wywiedziona skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, aczkolwiek jedynie część zarzutów wykazuje cechę skuteczności kasacyjnej, a więc zdolność do podważenia mocy wiążącej zaskarżonego wyroku.

Formalnemu oddaleniu w pierwszej kolejności podlegały zamieszczone w pkt II petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, albowiem strona skarżąca kasacyjnie naruszyła obowiązek procesowy prawidłowego konstruowania i konkretyzowania podstaw kasacyjnych w formie weryfikowalnych zarzutów. Operacja ta powinna obejmować nie tylko wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie sposobu ich naruszenia, lecz także musi zawierać konieczną konkretyzację tych podstaw przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie sposobu i formy zarzucanego naruszenia przepisów prawa nie może być zatem ograniczone do płaszczyzny abstrakcyjnej, lecz musi przyjąć postać skonkretyzowaną na tle poszczególnych elementów stanu sprawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2025 r., II GSK 2309/21), natomiast w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie jest ponadto wystarczające wskazanie jedynie formy lub postaci naruszenia prawa procesowego lub opis konsekwencji tego rodzaju wady prawnej, lecz dodatkowo konieczne jest przedstawienie postulowanej wersji interpretacyjnej lub aplikacyjnej wskazanych wzorców kontrolnych na tle szczegółowo i precyzyjnie określonych elementów stanu sprawy oraz argumentacyjne wykazanie, że imputowane sądowi naruszenia prawa procesowego co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc na treść zaskarżonego wyroku.

W przedmiotowej sprawie ogólnikowość sformułowanych w opisie rozważanej podstawy kasacyjnej zarzutów nie pozwala Naczelnemu Sądowi na szczegółowe odniesienie się do ich treści.

Odmiennej oceny wymagała natomiast zasadnicza część zarzutów naruszenia prawa materialnego.

4. Przeprowadzając proces weryfikacji prawidłowości oceny legalnościowej Sądu a quo w zakresie wykładni lub zastosowania prawa materialnego przez skarżone organy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził istotne uchybienia w odniesieniu do rezultatów powyższej oceny, które dotyczą w pierwszej kolejności i przede wszystkim uchylenia się od pełnego, całościowego oraz argumentacyjnie kontrolowalnego rozważenia wszystkich istotnych normatywnie przesłanek przemawiających za przyjęciem określonej wersji interpretacyjnej lub aplikacyjnej relewantnych w przedmiotowej sprawie elementów norm sankcjonowanych i sankcjonujących.

5. Stwierdzone uchybienia oceny materialnoprawnej dotyczą następujących zagadnień wykładniczych na tle sankcjonowanych zachowań strony skarżącej kasacyjnie:

5.1. Wadliwa (niepełna i niedostatecznie uzasadniona) jest wykładnia (zob. s. 36-37 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) regulacji dotyczącej obowiązku instytucji obowiązanej w zakresie wyznaczenia pracownika zajmującego kierownicze stanowisko, odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w tym za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej zawiadomień, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 90 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu/u.p.p.p. (art. 8 u.p.p.p.).

Obowiązek, o którym mowa w art. 8 analizowanej ustawy, stanowi implementację art. 8 ust. 3 i ust. 4 lit. a) dyrektywy 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (dyrektywa 2015/849). Zgodnie z ww. regulacją dyrektywalną państwa członkowskie zapewniają posiadanie przez podmioty zobowiązane strategii, środków kontroli oraz procedur służących skutecznemu ograniczaniu ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz skutecznemu zarządzaniu tym ryzykiem zidentyfikowanym na poziomie Unii, państwa członkowskiego oraz na poziomie podmiotu zobowiązanego. Te strategie, środki kontroli oraz procedury muszą być proporcjonalne do charakteru i wielkości podmiotów zobowiązanych, obejmując m.in. opracowanie wewnętrznych strategii, środków kontroli i procedur, określających wzorcowe praktyki dotyczące zarządzania ryzykiem, zasady należytej staranności wobec klienta, procedury zgłaszania, przechowywania dokumentacji, kontrolę wewnętrzną, zarządzanie zgodnością z przepisami, w tym, o ile jest to stosowne z uwagi na wielkość i charakter działalności, wyznaczenie pracownika odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności z odpowiednimi przepisami na szczeblu kadry kierowniczej, oraz kontrole pracowników.

Z przepisów tych wynika zatem, że posiadane przez podmioty zobowiązane wewnętrzne strategie, środki kontroli oraz procedury, obejmujące m.in. wyznaczenie pracownika odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności z odpowiednimi przepisami na szczeblu kadry kierowniczej (tzw. compliance officer), mają odpowiadać wymogom skutecznego ograniczania ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz skutecznego zarządzania tym ryzykiem, jak również muszą być proporcjonalne. Nie można przy tym nie zauważyć, że w art. 8 ust. 4 lit. a) dyrektywy 2015/849 wyraźnie postanowiono – co nie zostało poddane ocenie zarówno przez kontrolowane organy, jak i przez Sąd meriti – że obowiązek opracowania wewnętrznych strategii, środków kontroli i procedur w zakresie wyznaczenia pracownika odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności z odpowiednimi przepisami na szczeblu kadry kierowniczej, jest aktualny, o ile jest to stosowne z uwagi na wielkość i charakter działalności podmiotu zobowiązanego. Jakkolwiek więc z art. 5 dyrektywy 2015/849 wynika, że prawodawca unijny przyjął metodę harmonizacji minimalnej, to jednak nie zwalnia to organów administracji krajowej lub sądów krajowych od obowiązku oceny powyższego wymogu z punktu widzenia zasady proporcjonalności, stanowiącej jedną z zasad prawa unijnego, gdyż przyjęcie bardziej rygorystycznych przepisów krajowych może odbyć się jedynie "w granicach prawa Unii".

W związku z powyższym w ramach prawidłowej wykładni art. 8 u.p.p.p. w zw. z art. 8 ust. 3 i ust. 4 lit. a) dyrektywy 2015/849 należy przyjąć, że przy ocenie realizacji obowiązku wyznaczenia ww. osoby odpowiedzialnej, którego naruszenie jest sankcjonowane w art. 147 pkt 1 u.p.p.p., istotne jest faktyczne ustanowienie na szczeblu kadry kierowniczej pracownika odpowiedzialnego za skuteczne wykonywanie obowiązku zapewnienia zgodności z odpowiednimi przepisami, a zatem nie jest warunkiem uznania, że instytucja obowiązana wypełniła ww. obowiązek, nadanie aktowi wyznaczenia tego rodzaju podmiotu postaci sformalizowanej. Oczywiście okoliczność ustanowienia powinna być możliwa do stwierdzenia na podstawie wewnętrznej dokumentacji instytucji obowiązanej. Z dokumentacji tej musi wynikać, że uprawniony organ wykonawczy (zarządczy) instytucji faktycznie powierzył tego rodzaju pracownikowi zadania odpowiadające zakresowi obowiązków wynikających z art. 8 u.p.p.p.

5.2. Błędne jest przyjęte przez Sąd a quo założenie interpretacyjne, że w świetle przepisów art. 147 pkt 2 w zw. z art. 27 ust. 3 u.p.p.p. sama wadliwość treściowa (materialna), nawet o charakterze rażącym (zob. s. 37-39 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, por. m.in. fragment na s. 39: "wskazane przez organy błędy wskazują na pewną iluzoryczność zapisów oceny ryzyka, co wskazuje, że skarżąca uchybiła obowiązkowi z art. 27 ust. 3 ustawy."), dokumentu sporządzonego przez instytucję obowiązaną jako ocena ryzyka związana z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu (art. 27 ust. 3 u.p.p.p.) może być kwalifikowana jako naruszenie obowiązku sporządzania oceny ryzyka (jej aktualizacji). Istnieje bowiem zasadnicza różnica pomiędzy naruszeniem formalnego obowiązku sporządzania oceny ryzyka (jej aktualizacji) a naruszeniem obowiązku sporządzania (aktualizacji) treściowo prawidłowego dokumentu, o którym mowa w art. 27 ust. 3 u.p.p.p.

W tym zakresie należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przekonująco podnosi się (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II GSK 1343/25), że zgodnie z odpowiednio stosowanymi w sferze szeroko rozumianego prawa penalnego zasadami nullum crimen sine lege stricta oraz nullum crimen sine lege certa nie jest dopuszczalne stosowanie takiej wykładni regulacji sankcjonującej, która w istocie prowadzi albo do rozszerzenia zakresu sankcjonowania poza granicami językowego brzmienia przepisu, albo do nadania treści tej regulacji znaczenia rozstrzygającego wątpliwości związane z jej nieokreślonością, niejasnością lub nieprecyzyjnością na niekorzyść podmiotu pociąganego do odpowiedzialności.

Dokonując ponownej oceny legalności zaskarżonej decyzji, kontrolowany Sąd Wojewódzki rozważy ponadto, jakie znaczenie w kontekście wykładni lub zastosowania przepisów art. 147 pkt 2 w zw. z art. 27 ust. 3 u.p.p.p. ma fakt, że polski ustawodawca, implementując art. 8 ust. 2 w zw. z art. 5 dyrektywy 2015/849, pominął wymóg (uprzedniego, następczego lub bieżącego) udostępniania ocen ryzyka właściwym organom (które zgodnie z art. 8 ust. 2 zd. 2 "mogą zdecydować, że pojedyncze udokumentowane oceny ryzyka nie są wymagane, jeżeli konkretne ryzyko typowe dla danego sektora jest jasne i zrozumiałe"), wprowadzając jedynie możliwość udostępniania tych ocen organom samorządów zawodowych lub stowarzyszeń skupiających instytucje obowiązane (zob. art. 27 ust. 4 u.p.p.p.) oraz obowiązek przekazania w zakresie swojej właściwości ocen ryzyka (oraz innych informacji mogące mieć wpływ na krajową ocenę ryzyka) na wyraźne żądanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (art. 28 ust. 1 u.p.p.p.)

5.3. W nawiązaniu do zajętego wyżej stanowiska jako wadliwą należy również ocenić wykładnię przepisów art. 147 pkt 7 w zw. z art. 50 ust. 1 i 2 u.p.p.p. w zakresie, w jakim kontrolowany Sąd Wojewódzki uchylił się od ustalenia znaczenia terminu "wprowadzenie wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej" oraz uznał, że samo pominięcie w treści tego rodzaju procedury egzemplifikacyjnych elementów o charakterze obligatoryjnym, o których mowa w art. 50 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.p.p., przesądza o naruszeniu obowiązku "wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50".

Przede wszystkim prawidłowa wykładnia terminu "wprowadzenie wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej" na tle regulacji sankcjonującej musi uwzględniać, że samo formalne wdrożenie do stosowania dokumentu wewnętrznego opracowanego przez zobowiązany podmiot w celu "skutecznego ograniczenia ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu" oraz "skutecznego zarządzania tym ryzykiem" – niezależnie od jego defektów lub braków treściowych – nie może być kwalifikowane jako naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 50 ust. 1 u.p.p.p., podlegającego sankcjonowaniu na podstawie art. 147 pkt 7 u.p.p.p. W tym zakresie ww. regulacja sankcjonująca naruszenie obowiązku wprowadzenia wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej) nie obejmuje bowiem zachowań polegających na wdrożeniu wadliwej (w tym naruszającej wymogi treściowe, o których mowa w art. 50 ust. 2 u.p.p.p., lub wymogi skuteczności lub proporcjonalności, o których mowa w art. 8 ust. 3 dyrektywy 2015/849) procedury wewnętrznej.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że kontrolowane rozważania na tle przepisów art. 50 ust. 1 i 2 u.p.p.p., zawarte na s. 45-47 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, stanowią sprawozdawcze i bezkrytyczne powtórzenie ustaleń i ocen kontrolowanych organów i jako takie są pozbawione niezbędnego elementu własnej oceny weryfikacyjnej Sądu Wojewódzkiego.

5.4. Skuteczny okazał się także zarzut kasacyjny naruszenia przepisów art. 150 ust. 2 w zw. z art. 150 ust. 4 pkt 4 u.p.p.p. przez ich błędną (niepełną i nieweryfikowalną) wykładnię i – w konsekwencji – wadliwe zastosowanie.

Zgodnie z art. 150 ust. 2 w zw. z art. 150 ust. 4 pkt 4 u.p.p.p. karę pieniężną nakłada się do wysokości dwukrotności kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną w wyniku naruszenia albo – w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie kwoty tej korzyści lub straty – do wysokości równowartości kwoty 1 000 000 euro, przy czym ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz wysokość kary, uwzględnia się m.in. skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić.

Na tle powyższej regulacji kontrolowany Sąd Wojewódzki, poza sprawozdawczym powtórzeniem i potwierdzeniem ustaleń oraz ocen skarżonego organu (zob. s. 51-52 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), nie przeprowadził szczegółowej i odpowiednio uzasadnionej wykładni weryfikacyjnej terminów "kwota korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez instytucję obowiązaną" oraz "skala korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną", podczas gdy rezultaty interpretacyjne w tym zakresie przesądzają o zakresie koniecznych ustaleń faktycznych oraz prawidłowości zastosowania regulacji sankcjonującej w zakresie wymiaru kary pieniężnej.

Nie jest zatem wiadome, jakie znaczenie normatywne zostało przypisane powyższym terminom, które – co istotne – różnią się zasadniczymi elementami składowymi ("kwota" korzyści lub straty albo "skala" korzyści lub straty).

Odwołanie się przez Sąd a quo do rozważań Ministra było ponadto nieprecyzyjne i fragmentaryczne, skoro w uzasadnieniu wyroku wskazano, że organ ten "prawidłowo oszacował (...) wysokość korzyści osiągniętych przez instytucję obowiązaną na poziomie 3.555.747,74 zł", natomiast z rozważań zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotem tego rodzaju "szacowania" była w istocie "skala korzyści osiągniętych przez instytucję zobowiązaną" (zob. s. 71 decyzji z dnia 30 listopada 2022 r.). Sąd Wojewódzki nie dostrzegł jednak, że przyjęcie określonych ustaleń faktycznych w zakresie "kwoty korzyści" oraz "skali korzyści" musi być poprzedzone przeprowadzeniem procesu wykładni tych pojęć oraz uzyskaniem spójnego rezultatu interpretacyjnego w tym zakresie.

Tymczasem z ustaleń i rozważań kontrolowanych organów wynika nie tylko, że pojęcie kwoty korzyści osiągniętych przez instytucję obowiązaną zostało ograniczone jedynie do wymiaru "skutków finansowych" naruszenia prawa w związku z działalnością jednego tylko klienta – D. G. (podczas gdy z akt sprawy wynika, że zasadnicza część stwierdzonych naruszeń prawa, objętych zakresem przedmiotowej sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, dotyczy łącznie 105 klientów instytucji – zob. np. s. 30, 38, 40, 44, 46 decyzji z dnia 30 listopada 2022 r.), lecz także i przede wszystkim, że zostało ono powiązane w sposób pozbawiony prawnego wyjaśnienia i uzasadnienia z sumą przelewów pieniężnych (10.288.573 zł) powyższego klienta na rachunek strony skarżącej jako instytucji obowiązanej wymienionej w art. 2 ust. 1 pkt 20 u.p.p.p. (niezależnie od tego, że – jak wynika z ustaleń organu – klient ten zawarł w latach 2017-2019 zakłady wzajemne, w tym przez wpłaty gotówkowe w punktach przyjmowania zakładów, na łączną kwotę 32.241.546,74 zł, z czego suma wygranych wyniosła 29.197.079 zł), która to suma została następnie zredukowana o kwoty odprowadzonych przez skarżącą jako płatnika podatków (4.723.949,46 zł) oraz wygranych wypłaconych przez ww. z jego rachunku uczestnika gier (2.008.875,80 zł), prowadząc ostatecznie do przyjęcia "kwoty korzyści osiągniętej" – jako podstawy do ustalenia maksymalnej wysokości możliwej do nałożenia kary – na poziomie 3.555.747,74 zł.

Na tym tle nie można jednak stwierdzić, jakie znaczenie – prawnofinansowe, prawnopodatkowe, prawnorachunkowe, prawnoekonomiczne lub inne – zostało nadane pojęciu kwoty korzyści osiągniętej przez instytucję obowiązaną. Ponadto, w związku z przyjęciem określonego rozumienia powyższego pojęcia, bez odwołania się do szczegółowych pozycji ksiąg rachunkowych lub podatkowych oraz historii przepływów finansowych skarżącej kasacyjnie spółki nie można w sposób wiarygodny i weryfikowalny określić prawidłowej podstawy do ustalenia wysokości nałożonej kary. Trzeba ponadto pamiętać, że powyższe trudności dowodowe lub wyjaśniające w zakresie ustalenia spornej kwoty są konsekwencją przyjęcia przez kontrolowane organy założenia, że w świetle art. 150 ust. 2 u.p.p.p. jest "możliwe" jej ustalenie".

Powyższe uwagi należy – mutatis mutandis – odnieść od odrębnych znaczeniowo i stanowiących przesłanki wymiaru kary pieniężnej terminów "skala korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić" (art. 150 ust. 4 pkt 4 u.p.p.p.) oraz "straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić" (art. 150 ust. 4 pkt 5 u.p.p.p.). Również w tym zakresie konieczne jest przedstawienie spójnej wersji wykładni tych unormowań oraz powiązanie ich z koniecznymi ustaleniami faktycznymi.

Przy ustalaniu wysokości straty poniesionej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne – jako pokrzywdzonego w rozumieniu art. 49 § 2 pkt 1 k.p.k. – konieczne jest ponadto uwzględnienie nie tylko wysokości szkody nominalnej poniesionej w wyniku przywłaszczenia mienia ruchomego znacznej wartości oraz utraty możliwości uzyskiwania z niego pożytków, lecz także kwot odzyskanych przez Skarb Państwa w wyniku czynności procesowych w toku postępowania karnego (w tym zabezpieczających) lub wykonania orzeczeń sądowych (w tym orzeczenia o przepadku mienia pochodzącego z przestępstwa).

6. Pozbawione uzasadnionych podstaw są natomiast zarzuty objęte pkt I.3, I.4 oraz I.6 petitum skargi kasacyjnej.

Zarzuty te, dotyczące błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania (niezastosowania) przepisów prawa materialnego w zakresie art. 33 ust. 1 w zw. z art 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit. a oraz b w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4 zw. z art. 147 pkt 4 lit. a, art. 43 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 147 pkt 4 lit. b, art. 74 w zw. z art. 147 pkt 13 u.p.p.p., ze względu na wady formalne lub merytoryczne, okazały się być pozbawione zdolności do skutecznego podważenia prawidłowości ocen prawnych kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego.

Zarzut nr I.3 podlegał formalnemu oddaleniu, albowiem poza twierdzeniem, że "właściwa wykładnia" art. 33 ust. 1 w zw. z art 34 ust. 1 pkt 3 i 4 lit. a oraz b w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 4 zw. z art. 147 pkt 4 lit. a u.p.p.p. "w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy w żadnym stopniu nie daje podstaw" do pozytywnej weryfikacji przez Sąd a quo kwalifikacji prawnej kontrolowanych organów, nie zawiera on określenia istoty stanowiska interpretacyjnego strony skarżącej kasacyjnie, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie merytorycznej kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku w powyższym zakresie.

Również zarzut nr I.4 nie mógł zostać poddany merytorycznej ocenie.

Strona skarżąca kasacyjnie zakwestionowała wykładnię i zastosowanie prawa materialnego w zakresie art. 43 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 147 pkt 4 lit. b u.p.p.p., odnosząc bliżej niewyjaśnione stanowisko interpretacyjne do ustaleń faktycznych uznanych przez siebie za miarodajne i prawidłowe, pomimo niedokonania skutecznego podważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd meriti za podstawę orzekania w tym zakresie.

Analogicznej ocenie podlegał zarzut nr I.6.

Autor skargi kasacyjnej z jednej strony bezskutecznie podjął próbę podważenia prawidłowego co do istoty poglądu Sądu Wojewódzkiego, że w świetle art. 74 ust. 1 u.p.p.p. już sama ilość i wysokość zakładów wzajemnych mogą wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (co aktualizuje obowiązek zawiadomienia przez instytucję obowiązaną Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o okolicznościach mogących wskazywać na tego rodzaju podejrzenie), nie zauważając jednak, że Sąd ten nie wyraził imputowanego mu oczywiście błędnego stanowiska, że okoliczności te "świadczyć mogą o praniu pieniędzy lub finansowania terroryzmu" (czym innym bowiem są okoliczności, które "mogą wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu", a czym innym okoliczności mogące wskazywać na popełnienie tego rodzaju przestępstw), z drugiej zaś – ponownie odwołał się do ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności realizacji transakcji jednego z klientów, które uznał za prawidłowe.

7. Ocena zasadności zarzutów wskazanych w pkt I.8 oraz I.9 petitum skargi kasacyjnej jest – ze względu na konieczność powtórzenia procesu oceny legalności konkretyzacji art. 150 ust. 2 i 4 u.p.p.p. – przedwczesna.

8. W tym stanie rzeczy, wobec uwzględnienia części zarzutów kasacyjnych oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej nie została dostatecznie wyjaśniona, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa, której dotyczy skarga – przekazaniu kontrolowanemu Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 w zw. z art. 188 p.p.s.a.).

Sąd ten, z zachowaniem zasady związania prawomocną wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 190 p.p.s.a.), dokona ponownej weryfikacji legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając, że w razie uchylenia zaskarżonej decyzji należy przyjąć, że określona w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 stycznia 2022 r. kara pieniężna – jako nałożona przed upływem terminu, o którym mowa w art. 189g § 1 k.p.a. – może zostać w ponownej decyzji odwoławczej jedynie utrzymana w mocy albo obniżona.

9. Mając na względzie powyższe argumenty oraz działając na podstawie art. 185 § 1, art. 203 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzeniu od Ministra Finansów i Gospodarki (jako następcy kompetencyjnego skarżonego organu) na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kwoty 26.100 (dwadzieścia sześć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

-----------------------

2