Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 45/25 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 października 2024 r. nr KOA/4021/Sw/24 w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej

Postanowieniem z 3 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 45/25 (dalej postanowienie z 3 lipca 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2025 r. I SA/Wa 45/25 w sprawie ze skargi M.S. (dalej skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 31 października 2024 r. nr KOA/4021/Sw/24 w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano okoliczności, które świadczyłyby, że pełnomocnik skarżącej bez swojej winy nie był w stanie wnieść skargi kasacyjnej w terminie określonym w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zm. poz. 1685, dalej ppsa). Pełnomocnik skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe mocodawczyni. Złożony wniosek Sąd I instancji ocenił jako bezzasadny (k. 46-50 akt sądowych).

Zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez adw. M.N., zaskarżając postanowienie z 3 lipca 2025 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 87 § 2 i 3 ppsa. Skarżąca wniosła o uchylenie i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła, że w związku z chaotycznością działań operatora publicznego, który zmienia terminy działania swych placówek w sposób nieprzewidywalny, nie sposób wymagać od pełnomocnika nadzwyczajnej staranności, która będzie polegała na tym, że oczekuje się od niego weryfikowania każdej informacji uzyskanej o jego [operatora pocztowego] działalności pod rygorem utraty prawa do złożenia pisma w terminie (57-58v akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok [...], w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). Skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 178 ppsa.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości stron postępowania i Sądu I instancji fakt, że pełnomocnikowi skarżącej doręczono odpis wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem 19 maja 2025 r., a zatem 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał 18 czerwca 2025 r. Sąd I instancji ustalił, że skargę kasacyjną wniesiono za pośrednictwem operatora pocztowego 20 czerwca 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a z załączonych do zażalenia dokumentów (wydruk ze strony internetowej urzędu pocztowego Łódź 40) wynikało, że pełnomocnik został wprowadzony w błąd odnośnie do godzin otwarcia placówki pocztowej (k. 34, 35-38, 39-43 akt sądowych).

Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (czemu pełnomocnik skarżącej sprostał). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck 2023, s. 625, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Rodzice pełnomocnika skarżącej są osobami zaawansowanymi wiekowo i pełnomocnik opiekował się nimi poza miejscem swojego stałego pobytu, więc nie znał z doświadczenia godzin pracy pobliskiego urzędu pocztowego i posiłkował się informacjami odnalezionymi na oficjalnej stronie internetowej urzędu. Nadał skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w pierwszym możliwym terminie, czyli 20 czerwca 2025 r. [19 czerwca 2025 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy - uw. NSA].

Niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu sprawowania osobistej opieki nad zaawansowanymi wiekowo rodzicami pełnomocnika skarżącej, a nadto zmiana godzin pracy urzędu pocztowego [zapewne wynikająca z uwagi na przypadające kolejnego dnia święto - uw. NSA] stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik ma pełne prawo do dokonywania czynności nawet ostatniego dnia terminu i jako profesjonalista podjął starania w celu zapewnienia terminowego wysłania korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zaistniała trudna do przezwyciężenia przeszkoda, której pełnomocnik skarżącej nie był w stanie przewidzieć ani zapobiec.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 i 87 § 1, 2 i 4 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej.