Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku T.p. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 20 grudnia 2013r. znak. [....] w przedmiocie bezczynności wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W dniu 2 maja 2014r. skarżący T.p. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wydane w przedmiocie bezczynności wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych .

Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania. Wskazuje, iż mieszka wraz z żoną, rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonki w kwocie 1680 zł oraz zasiłku chorobowego strony w wysokości 700 zł .

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest wynagrodzenie za pracę małżonki w kwocie 1680 zł oraz zasiłek chorobowy wnioskodawcy w kwocie 700 zł. Łącznie zatem dochody dwu- osobowej rodziny wynoszą 2380 zł. Wskazuje na wydatki miesięczne na utrzymanie domu w kwocie około 570 zł.

Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom mieszkalny o pow. 180 m2 oraz działkę budowlaną o pow. 0,25 ara wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Nie wskazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości. Dodaje natomiast, iż na zasadach współwłasności posiada samochód osobowy VW Golf z 2007r. Posiada również oszczędności jako zabezpieczenie w nagłym wypadku w kwocie 5400 zł. Przedstawia faktury VAT za media, rachunki z aptek.

Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych w pełnej wysokości nie jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu strony.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazał bowiem w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnych na obecnym etapie kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Przedstawione faktury, spis wydatków, koszty leczenia, a także wysokość miesięcznego dochodu uzasadniają zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, umożliwiając mu tym samym realizacje konstytucyjnej zasady prawa do sądu.

Natomiast biorąc pod uwagę w szczególności fakt braku innych, nie osiągających dochodu osób na utrzymaniu, brak szczególnych zobowiązań obciążających budżet domowy jak np. spłata kredytów, posiadany majątek, który zawsze mogą jego właścicielowi przynosić potencjalne pożytki czy też służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, jeśli jego posiadaczowi brakuje bieżących środków finansowych, a także wykazane oszczędności w kwocie 5400 zł - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art.200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Zwolnienie od wpisu sądowego przy konieczności poniesienia przez wnioskodawcę ew. przyszłych kosztów sądowych, nie naraża skarżącego na pogorszenie warunków bytowych, obecnie gwarantuje mu dostęp do sądu, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).