Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu .

W dniu [...] września 2008r. S. Z. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...]r. wydaną w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji.

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu swego wniosku ponosi merytoryczne argumenty dotyczące swej skargi.

Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytur skarżącego oraz jego małżonki w łącznej kwocie 2 972,61 zł.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 109 m2, działkę budowlaną, na której posadowiony jest dom. Dom wraz z działką posiada na zasadzie współwłasności z żoną. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości, natomiast wskazuje na fakt posiadania w banku oszczędności w wysokości 26 000,00 zł.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta bowiem wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość jego miesięcznych dochodów w wysokości 2 972,61 zł, braku innych osób nie osiągających dochodu na utrzymaniu, braku zadłużenia, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stały, pewny dochód z tytułu emerytury własnej oraz małżonki oraz środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 26 000,00 zł. Wysokość tychże środków znacznie przewyższa zatem wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W konsekwencji należy przyjąć, iż skarżący jest w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 czy art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

W związku z powyższym, zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd nie uznał za uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie radcy prawnego czy adwokata, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Rodzina wnioskodawcy posiada bowiem, jak wskazano, stały dochód rzędu około prawie 3000,00 zł, oszczędności w banku oraz majątek ( dom jednorodzinny, działka budowlana ). Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkań ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym czy nawet częściowym byłoby niezasadne i nieadekwatne w stosunku do jego aktualnej sytuacji materialnej. Konieczność poniesienia zaś przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie czy też ustanowienie pełnomocnika z wyboru, wobec okoliczności posiadania stałego wysokiego dochodu, znacznych oszczędności, braku wykazania nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy czy znacznych kosztów utrzymania itp. – nie naraża wnioskodawcy na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swa pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).