Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. i Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. G. o wypłatę dodatku węglowego postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie.

Kierownik Referatu Świadczeń Urzędu Miasta w S., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. i Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. G. o wypłatę dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że D. G. złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K., wnioskując o dodatek na lokal znajdujący się pod adresem: K., [...] B. [...]. Wójt Gminy K., uznając, że nie jest organem właściwym, przekazał w/w wniosek do Prezydenta Miasta S.. Podano, że wnioskodawczyni zamieszkuje pod oboma adresami.

W odpowiedzi na w/w wniosek, główny specjalista w GOPS w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy K. wskazał, że ustalił w sprawie, iż D. G. od 19 lutego 2013 r. jest na stałe zameldowana pod adresem: M. [...] S. Zaznaczono, że taki adres został również wskazany w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw., złożonej elektronicznie w dniu 29 czerwca 2022 r.

Podano, że w dniu 22 listopada 2022 r. przeprowadzono z zainteresowaną rozmowę telefoniczną, gdzie poinformowano ją, iż adres zamieszkania podany we wniosku o wypłatę dodatku węglowego nie jest tożsamy z danymi zweryfikowanymi w/w źródłach. W trakcie rozmowy D. G. oświadczyła, że jej miejscem zamieszkania i zameldowania są S., zaś do B. w gminie K., razem z rodziną, przyjeżdża jedynie w czasie Świąt, wakacji i ferii.

Wskazano ponadto, że w wyniku weryfikacji ustalono, iż w Urzędzie Gminy K. złożona jest zerowa deklaracja dotycząca wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, D. G. nie figuruje także w rejestrach osób korzystających na terenie gminy K. ze świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego, dodatku mieszkaniowego i dodatku osłonowego.

Wobec tego – w ocenie Wójta Gminy K. – właściwym w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta S..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe, zatem spór ma charakter negatywny.

W niniejszej sprawie spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.

Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Prezydentem Miasta S. i Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. G. o wypłatę dodatku węglowego.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wobec tego, aby otrzymać dodatek węglowy nie jest konieczne zameldowanie w miejscu zamieszkania. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek.

Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej

w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.

Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy. W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.

Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 k.p.a.), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawczyni podała swoje miejsce zamieszkania gminę K. miejscowość B. i skierowała wniosek do Wójta Gminy K.

Jak zostało to wyżej wskazane na etapie badania właściwości organu przyjąć należy adres wskazany we wniosku o wypłatę dodatku węglowego i gminę będącą adresatem wniosku. To zatem do Wójta Gminy K. należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności, czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.