Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 września 2022r., nr SKO.63.117.2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec i lipiec 2022r. oddala skargę.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z 30 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z 2 sierpnia 2022 r. określającą S. w S. (dalej jako S., skarżąca, strona) wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w S. przy ul. [...], w kwocie 9.492 zł, za czerwiec i lipiec 2022 r.

Z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że S. jako zarządca wskazanej wyżej nieruchomości, zadeklarowała 9 maja 2022 r. selektywne zbieranie odpadów (karty nr 1-4 akt organu). Natomiast pracownicy podmiotu odbierającego odpady komunalne: R. Spółka z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako R.), odnotowali 8 i 24 czerwca oraz 5 lipca 2022 r. w pojemnikach na odpady zmieszane pod ww. adresem – wystawienie do odbioru tworzyw sztucznych, szkła, papieru. Spółka zawiadomiła o powyższym Burmistrza S. (dalej Burmistrz), dołączając do pisma z 5 lipca 2022 r. wydruki zdjęć zawartości pojemników na odpady zmieszane z naklejkami: "popraw swoją segregację" oraz zawartości pojemnika na odpady papierowe. Z treści pisma wynika, że skierowano je także do S..

Po wszczęciu z urzędu postępowania postanowieniem z 13 lipca 2022 r., organ I instancji przeprowadził 21 lipca 2022 r. niezależną kontrolę segregacji odpadów. Pracownik organu stwierdził w pojemnikach przynależnych do opisanej nieruchomości plastik, tworzywo sztuczne, kartony i dywan stanowiący odpad wielkogabarytowy. Dołączono do protokołu z kontroli wydruki zdjęć pojemników na odpady zmieszane. Po otrzymaniu zawiadomienia organu o możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, pismem z 27 lipca 2022 r. S. wniosła o potraktowanie nieprawidłowości jako zdarzenia incydentalnego i niezawinionego przez mieszkańców budynku.

Następnie Burmistrz wydał 2 sierpnia 2022 r. opisaną na wstępie decyzję. Określił opłatę w kwocie 9.492 zł, za czerwiec i lipiec 2022 r. W uzasadnieniu uznał, że w czerwcu i lipcu 2022 r. doszło do naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów. Wskazał, że nowe wyliczenie stanowi dwukrotność opłaty policzonej na podstawie deklaracji strony. Podał sposób obliczenia podwyższonej opłaty jako iloczyn liczby mieszkańców (113 osób) oraz stawki podwyższonej opłaty (42 zł).

Organ powołał art. 6ka ust. 3 w związku z art. 6k ust. 3 i art. 6q oraz art. 2 ust. 3 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1297, ze zm.), art. 21 i art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540) oraz stosowną uchwałę Rady Miejskiej w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty.

Nie zgadzając się z decyzją Burmistrza S. wniosła odwołanie. Podniosła, że została niezasadnie ukarana omawianą opłatą podwyższoną. Aby określić opłatę w podwyższonej wysokości organ musi najpierw stwierdzić, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek. Powołała w tym zakresie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyjaśniła, że często mieszkańcy są zmuszeni wrzucać odpady do pojemników na odpady zmieszane, ponieważ nie ma miejsca w przepełnionych miejskich pojemnikach na odpady segregowane. Ponadto wiaty śmietnikowe są otwarte, ale już zdecydowała o ich zamykaniu i przydziale kluczy dla mieszkańców danych budynków.

SKO w uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji z 30 września 2022 r., stwierdziło, że wystąpiły przesłanki, uzasadniające nałożenie podwyższonej opłaty w związku ze stwierdzoną okolicznością niewywiązywania się właściciela nieruchomości z obowiązku segregacji odpadów komunalnych. Kolegium na tle przedstawionego wyżej stanu faktycznego uznało, że dla zastosowania art. 6ka u.c.p.g. wystarczy jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców.

Niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Podwyższona opłata nie ma charakteru stałego, jest określana za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie.

S. wywiodła skargę od powyższej decyzji SKO. Wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją Burmistrza z 2 sierpnia 2022 r., jak też przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów: a) informacji ze strony internetowej Miasta S. o prawidłowej segregacji odpadów na okoliczność wykazania, że odpady plastikowe, szklane czy papierowe w określonych przypadkach nie podlegają segregacji, b) wzoru umowy dotyczącej odbioru odpadów komunalnych na okoliczność sposobu zawiadamiania właściciela nieruchomości o fakcie niedopełnienia selektywnego zbierania odpadów. Zarzuciła organowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 229 O.p., podnosząc:

- niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i błędne uznanie, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów bez podstawy w materiale dowodowym, gdy jedynie dokumentacja fotograficzna z 5 lipca 2022 r. potwierdza, że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdował się papier i plastik, które odpowiednio mogły być papierem zabrudzonym i plastikiem po olejach,

- sposób segregacji ustalony na terenie miasta zezwala, aby w pojemnikach na odpady niesegregowane (zmieszane) znajdowały się plastikowe opakowania z zawartością po olejach, a także papier zabrudzony i tłusty, przy czym zebrany materiał dowodowy nie wyjaśnia czy w pojemniku znajdowały się odpady tego rodzaju; istnieją zatem wątpliwości co do rodzaju śmieci mogących znajdować się w pojemniku na odpady niesegregowane, przez co nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach i art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie:

a) że odpady zmieszane, co do których podmiot odbierający odpady wystosował 5 lipca 2022 r. zawiadomienie do organu I instancji, są odpadami selektywnie zbieranymi,

b) za właściwe naliczenie opłaty podwyższonej za odbiór odpadów przyjętych jako zmieszane, podczas gdy odpady co do których podmiot odbierający zgłosił 5 lipca 2022 r. uwagi, były od początku ich wytworzenia odpadami zmieszanymi, co do których nie może mieć zastosowania sankcja z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.,

c) że podmiot odbierający odpady komunalne w sposób prawidłowy zawiadomił stronę skarżącą o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów poprzez umieszczenie naklejek na pojemnikach, podczas gdy z treści umowy zawartej pomiędzy podmiotem odbierającym odpady a organem I instancji wynika, że podmiot odbierający ma obowiązek pisemnego (e-mail) zawiadomienia właściciela nieruchomości.

W treści skargi podniesiono, że na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy o odpadach selektywnie można zbierać papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, itp., natomiast selektywnie nie można zbierać odpadów zmieszanych. Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że podmiot odbierający odpady przyjmuje odpady, które nie są zbierane w sposób selektywny jako niesegregowane (zmieszane). Organ I instancji czyni jednak zarzuty naruszenia selektywnego zbierania odpadów w stosunku do odpadów zmieszanych, które, jak wskazują wyżej przytoczone przepisy, nie są zbierane w sposób selektywny. Skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie można do nich zastosować sankcji z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Sankcję tą można zastosować tylko w sytuacji gdy w którymś strumieniu odpadów zbieranych selektywnie znajdą się odpady o innych właściwościach, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Ponadto obowiązek pisemnego zawiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady, ma być wykonywany każdorazowo po stwierdzonym naruszeniu, a nie poprzez zbiorcze zawiadamianie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd postanowił na rozprawie zdalnej 15 lutego 2023 r., połączyć sprawy o sygn. akt I SA/OI 564/22 i I SA/OI 565/22 do wspólnego rozpoznania, odrębnego rozstrzygnięcia. Postanowił także oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze, z uwagi na uwzględnienie dokumentacji zgłoszonej we wnioskach w toku postępowania przed organami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na etapie odwołania od decyzji Burmistrza z 2 sierpnia 2022 r. sporne było, czy do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek, czy wystarczające jest nawet jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów.

Natomiast w skardze S. skupia szereg zarzutów na zasadniczej dla niej kwestii, że zebrany materiał dowodowy nie wyjaśnia czy w pojemnikach na odpady niesegregowane (zmieszane) znajdowały się plastikowe opakowania z zawartością po olejach, a także papier zabrudzony i tłusty. Strona uznała, że selektywnie nie można zbierać odpadów zmieszanych, a skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie można do nich zastosować art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. Powyższe wynika z wykładni art. 6ka u.c.p.g. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął już ten problem w wyrokach z 30 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 4846/21, z 19 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 4930/21, z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 4968/21, są one dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) w internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia wymienione w uzasadnieniu.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjął za własne stanowisko zaprezentowane w wymienionych wyrokach.

Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane), i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Stosownie do art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Według art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Nie wyłączył z obowiązku nałożenia opłaty podwyższonej w sytuacji jedynie incydentalnego czy też wręcz jednokrotnego stwierdzenia naruszenia zasad zadeklarowanej segregacji odpadów. Nie ma też w art. 6ka mowy o uporczywości, czy notoryczności niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji. Sąd uznał za prawidłową ocenę wyrażoną w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Natomiast w zakresie zarzutów skargi Sąd uznał, że nie mają one wpływu na podważenie zgodności z prawem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Przede wszystkim należy wskazać, że przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach – Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.). Odpady komunalne są zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, jako odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych.

Z kolei przez selektywne zbieranie rozumie się zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami (art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o odpadach). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5) u.c.p.g. selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmuje co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Do pojemników odpadów zmieszanych należy w tej sytuacji wrzucać odpady, których nie można posegregować.

Błędnie strona uznała, że skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie można do nich zastosować art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Jest bowiem oczywiste, że przy selektywnej zbiórce odpadów do pojemnika z odpadami zmieszanymi nie mogą trafić odpady z frakcji zbieranych w sposób selektywny (szkło, papier i plastik). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Z dokumentacji organu wynika, że nie przestrzegano segregacji zadeklarowanej 9 maja 2022 r. Organ I instancji otrzymał zawiadomienie z 5 lipca 2022 r. o braku segregacji polegającym na tym, że odpady należące do frakcji zbieranych w sposób selektywny: szkło, papier i plastik – były nieprawidłowo wystawione do odbioru w pojemnikach na odpady zmieszane. Zgłosił to podmiot odbierający odpady komunalne.

Przy czym zawiadomienie tego podmiotu o nieprawidłowościach nie zakreśla kierunku postępowania w sprawie. Podobnych ustaleń dokonał na miejscu pracownik organu do protokołu z 21 lipca 2022 r. – w pojemnikach odpadów zmieszanych znajdował się: plastik, tworzywo sztuczne, kartony i dywan stanowiący odpad wielkogabarytowy. Te stwierdzenia są wystarczające do uznania przez organy obu instancji, że naruszono zadeklarowany obowiązek segregacji odpadów komunalnych.

Naruszenie omawianego obowiązku nie odnosi się jednak wyłącznie do nieprawidłowości segregacji odpadów zmieszanych. Do akt sprawy dołączono zdjęcie opakowania kartonowo-aluminiowego po mleku i folii plastikowej w pojemniku koloru niebieskiego – na odpady papierowe (k. 5 akt organu). Dodatkowo ze zdjęć dołączonych do protokołu z 21 lipca 2022 r. wynika, że część odpadów zalegała poza pojemnikami przeznaczonymi na dany rodzaj odpadów, co również narusza obowiązek ich segregacji (k. 19 i 20 akt organu). W ramach gromadzenia odpadów w formie selektywnej występują odpady, które należy umieścić w pojemniku na odpady zmieszane, których nie można posegregować, jak np. ww. opakowanie kartonowo-aluminiowe.

To na właścicielu nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ciążą obowiązki związane z zabezpieczeniem pojemników przed działaniem osób trzecich. Nieinteresowanie się przez skarżącego ani zapełnianiem pojemników, ilością odbiorów, oraz wywozem powoduje, że trudno uwolnić go od odpowiedzialności z tytułu opłat za odbiór odpadów (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1816/18).

Zatem organy odnotowały w niniejszej sprawie nieprzestrzeganie segregacji odpadów, co wynika przede wszystkim z zawiadomienia Spółki R. z 5 lipca 2022 r. i protokołu pracownika organu z 21 lipca 2022 r. Niezasadny jest zarzut skargi, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, gdyż w pojemniku na odpady zmieszane mogły znajdować się prawidłowo umieszczone tam plastikowe opakowania z zawartością po olejach, a także papier zabrudzony i tłusty. Nie odnotowano takiego faktu i nie ma podstaw do uznania, że istnieją wątpliwości co do rodzaju śmieci mogących znajdować się w pojemniku na odpady niesegregowane, i że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podstawą decyzji nie była sama dokumentacja fotograficzna, ale przede wszystkim ocena dokonana na miejscu, opisana następnie w zawiadomieniu Spółki R. i w protokole z 21 lipca 2022 r.

Nie naruszono zatem art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 229 O.p. Powyższe powoduje także bezskuteczność zarzutów skargi naruszenia przepisów prawa materialnego art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach i art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. Sąd zauważył ponadto, że omawiane zarzuty zgłoszono dopiero na etapie skargi.

Nie ma również podstaw do uznania za wadliwy sposobu zawiadomienia skarżącej o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne. Zawiadomienie Spółki R. z 5 lipca 2022 r. zostało skierowane także do S., która nie kwestionowała otrzymania tego pisma. Jak wynika z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., ustawodawca nie narzucił w tym zakresie podmiotowi odbierającemu odpady komunalne żadnych szczególnych wymogów. Nie ma zatem podstaw do uznania za wadliwą formę zawiadomienia S., nawet jeśli narusza przyjęty przez strony sposób powiadamiania w cywilnoprawnej umowie o odbiorze odpadów komunalnych. Dlatego też Sąd oddalił na rozprawie wniosek dowodowy co do sposobu zawiadomienia skarżącej o naruszeniu omawianego obowiązku.

Wobec braku szczególnych wymogów w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., nie mają też znaczenia dla sprawy analizy autora skargi odnośnie wadliwości zbiorczego zawiadamiania o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Natomiast zakwestionowane w skardze w tym punkcie umieszczenie naklejek na pojemnikach, może być uznane za działanie dodatkowe, w ramach nakłaniania osób bezpośrednio korzystających z pojemników do zachowania prawidłowej segregacji odpadów.

Podsumowując Sąd uznał, że materiał dowodowy w aktach sprawy jest wystarczający do uznania, że zostały wykazane przypadki nieprzestrzegania przyjętej przez S. w deklaracji z 9 maja 2022 r. zasady segregacji odpadów komunalnych. Powyższe pozwoliło na stwierdzenie niewłaściwej segregacji odpadów, i w konsekwencji na określenie wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 9.492 zł, za czerwiec i lipiec 2022 r. Powoduje to, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, nie naruszają prawa.

Mając powyższe na uwadze, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).