Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.),, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z [...] grudnia 2019 r. znak [...], którą stwierdzono zrealizowanie przez inwestora obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu i dojazdu na działce nr [...] w miejscowości Z., gmina M.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W grudniu 2008 r. W. M. (dalej: inwestor) zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych: utwardzenie kostką betonową polbruk, na działce nr [...] w Z., placu siedliska oraz drogi dojazdowej połączonej z drogą publiczną M. (działka nr [...]), zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym.

W wyniku interwencji właściciela działki sąsiedniej nr [...] A. M. czynności organów nadzoru budowlanego prowadzone były dwutorowo:

- w pierwszej kolejności wszczęto postępowanie w sprawie wykonanego w pasie drogi publicznej (działka nr [...]) zjazdu na działkę nr [...], w którym to postępowaniu wyrokiem z 20 stycznia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 579/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzje organów umarzające postępowanie ze wskazaniem na konieczność przeprowadzenia czynności odnośnie wszystkich zagadnień podnoszonych przez A. M., w tym legalności wybudowania utwardzonej drogi na nasypie na działce nr [...];

- w następstwie wyroku w sprawie II SA/Bk 579/10 w czerwcu 2011 r. wszczęto postępowania w sprawie legalności utwardzenia placu siedliska i drogi dojazdowej na działce nr [...].

Postępowanie w przedmiocie wykonania zjazdu na działce nr [...] z drogi publicznej zakończyło się decyzją PINB z [...] lipca 2011 r. umarzającą ([...] marca 2010 r. inwestor uzyskał pozwolenie na budowę po uprzedniej rozbiórce zjazdu).

Postępowanie w przedmiocie wykonanego utwardzenia na działce nr [...] organy nadzoru budowlanego pierwotnie również umorzyły a sąd pierwszej instancji wyrokiem z 21 grudnia 2011 r. w sprawie II SA/Bk 755/11 skargę od decyzji umarzających oddalił. Wyrok ten został jednak uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 października 2013 r. w sprawie II OSK 640/12. Sąd kasacyjny stwierdził, że zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z 7 grudnia 2008 r. nie obejmowało wykonania nasypu, na którym ułożono kostkę. Utwardzony kostką betonową nasyp ziemny jest budowlą ziemną, na której wykonanie inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę. W tym zakresie roboty stanowiły przypadek samowoli budowlanej podlegający zakwalifikowaniu w kontekście reżimu prawa budowlanego. NSA zwrócił uwagę na przepis § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz wyjaśnił, że kwestia odprowadzania wód opadowych i roztopowych nie jest regulowana wyłącznie przepisami prawa wodnego, ale powinna być uwzględniana tak w sprawie o pozwolenie na budowę jak i w sprawie legalizacji samowoli budowlanej.

Ponownie rozpoznając sprawę po wyroku sądu kasacyjnego o sygnaturze II OSK 640/12, WSA w Białymstoku wyrokiem z 20 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 1190/13 uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego umarzające postępowanie. Wskazał za NSA na konieczność uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu samowolnego wykonania przez inwestora nasypu ziemnego, a na nim (zgłoszonego w organie architektoniczno-budowlanym) utwardzenia gruntu kostką polbruk.

W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego prowadziły dalej postępowanie jak dla samowoli budowlanej w trybie art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: P.b.), w tym wstrzymały prowadzenie robót budowlanych, nałożyły na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego (przedłożono projekt budowlany z lipca 2014 r.), a następnie ustaliły wysokość opłaty legalizacyjnej. Wyrokiem z 21 kwietnia 2015 r. w sprawie II SA/Bk 1061/14 tutejszy sąd oddalił skargę od postanowienia PWINB ustalającego wysokość tej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 kwietnia 2017 r. w sprawie II OSK 2030/15 uchylił zaskarżony wyrok, postanowienia organów nadzoru budowlanego w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oraz w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Zdaniem sądu kasacyjnego, wyroki o sygnaturach II OSK 640/12 i II SA/Bk 1190/13 wydane w przedmiotowej sprawie nie dawały podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej, bowiem roboty poza wykonaniem nasypu ziemnego (związane z utwardzeniem powierzchni gruntu i ułożeniem kostki polbruk) były objęte zgłoszeniem. Wykonanie nasypu, choć stanowiło naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 5 P.b., nie było zatem typową "samowolą budowlaną" ale przypadkiem z art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b. Sąd kasacyjny zalecił "rozważyć wszczęcie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 51 P.b.".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB decyzją z [...] października 2017 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 P.b., nałożył na inwestora obowiązek wykonania w terminie do [...] kwietnia 2018 r., w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa wykonanych robót budowlanych związanych z utwardzeniem powierzchni gruntu i dojazdu na działce nr [...], pod nadzorem osoby uprawnionej, następujących czynności:

- 1. częściowego rozebrania istniejącej nawierzchni z betonowej kostki brukowej wraz z krawężnikiem; 2. zdjęcia nadmiaru nadbudowy z kruszywa naturalnego stabilizowanego mechanicznie o gr. 25 cm; 3. wyprofilowania podbudowy celem osiągnięcia właściwego spadku poprzecznego utwardzonej powierzchni gruntu i dojazdu; 4. wykonania podsypki piaskowo-cementowej o gr. 3 cm w miejscu dostosowania spadku; 5. ułożenia betonowej kostki brukowej gr. 8 cm w miejscu dostosowania spadku poprzecznego; 6. obramowania nawierzchni zjazdu krawężnikiem betonowym lekkim na ławie betonowej z oporem, zgodnie z Projektem budowlanym wykonania drogi dojazdowej wewnętrznej na działce nr [...] sporządzonym w lipcu 2014 r. przez osobę posiadającą przygotowanie zawodowe;

- zobowiązał inwestora, po wykonaniu robót budowlanych, do przedłożenia inwentaryzacji oraz odpowiednich ocen technicznych, w zakresie utwardzenia powierzchni gruntu i dojazdu na działce, a w szczególności z uwzględnieniem wykonanego utwardzenia kostką betonową polbruk nasypu ziemnego i rozwiązania kwestii odprowadzenia wód z utwardzonych powierzchni działki nr [...]. Wskazał, że ocena powinna być sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe i uprawnienia.

Decyzją z [...] listopada 2017 r. PWINB utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy.

Wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r. w sprawie II SA/Bk 19/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. M. od decyzji organów nadzoru budowlanego wydanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Powołując przepis art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.) oraz wyrok NSA w sprawie II OSK 20301/5 sąd wskazał, że organy zrealizowały zalecenia sądu kasacyjnego, zaś stan faktyczny i prawny sprawy są bezsporne. Inwestor wykonał drogę dojazdową w ten sposób, że najpierw wykonał nasyp ziemny (roboty budowlane wymagające pozwolenia budowlanego, którego inwestor nie uzyskał), a następnie zgodnie ze skutecznym zgłoszeniem utwardził powierzchnię gruntu i ułożył kostkę brukową. Taki stan faktyczny NSA nakazał potraktować jako podlegający procedurze naprawczej, co organy zrealizowały wydając decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 19/18 ocenił zakres nałożonego obowiązku (wynikający z projektu budowlanego wykonania drogi dojazdowej wewnętrznej na działce nr [...] sporządzonego w lipcu 2014 r. przez osobę posiadającą przygotowanie zawodowe) jako ustalony właściwie. Sąd wskazał, że skoro w kontrolowanej sprawie ustalono możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, to brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia o rozbiórce.

Wyrok w sprawie II SA/Bk 19/18 uprawomocnił się 29 maja 2018 r.

W dniu [...] listopada 2019 r. inwestor przedłożył datowaną na wrzesień 2019 r. ocenę techniczną wykonanych robót budowanych na działce nr [...] sporządzoną przez osobę uprawnioną do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń. Przedłożył także inwentaryzację sporządzoną przez uprawnionego geodetę.

W dniu [...] listopada 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę na działce nr [...] i sporządził dokumentację fotograficzną.

Decyzją z [...] grudnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b., PINB stwierdził wykonanie przez inwestora robót budowlanych w sposób doprowadzający sporne roboty do stanu zgodnego z prawem. Ustosunkowując się do zastrzeżeń uczestnika postępowania wyjaśnił, że: nie wystąpił on ze skargą kasacyjną od wyroku w sprawie II SA/Bk 19/18, kwestie związane ze zgodnością inwestycji z planem miejscowym zostały rozważone we wcześniejszych decyzjach organów nadzoru budowlanego, organ nie może w przedmiotowym postępowaniu nakładać obowiązków wynikających z art. 66 P.b., w tym wykonania krawężników.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. M., zdaniem którego:

- decyzja nie wskazuje aktów prawnych i przepisów, na podstawie których można by było określić, że stan inwestycji jest zgodny z prawem;

- organ nie konsultował się z nim jako stroną postępowania, nie został powiadomiony o oględzinach, podczas gdy mógłby wskazać nieprawidłowości inwestycji, do których organ musiałby się odnieść;

- obiekty budowlane inwestora są samowolą budowlaną wykonaną niezgodnie z

regulacjami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., co powinno skutkować orzeczeniem rozbiórki na podstawie art. 48 P.b.;

- wyroki sądów administracyjnych wydane w sprawie oparte są na fałszywym zaświadczeniu Urzędu Miejskiego w M., jakoby nasyp ziemny i znajdująca się na nim utwardzona droga dojazdowa zbudowane zostały zgodnie z planem miejscowym, mimo że tak nie jest;

- obiekty budowlane inwestora zrealizowano niezgodnie z regulacjami ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., w tym z art. 234 tej ustawy. Odwołujący się wyjaśnił, że inwestor utwardził swoje podwórze polbrukiem, z którego woda opadowa lub roztopowa spływa na jego położoną niżej działkę nr [...] powodując osiadanie fundamentów, pękanie ścian, zagrzybienia. Brak jest ograniczenia spływu wody krawężnikami. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jest tylko pozorne, bowiem droga dojazdowa nie została przebudowana na całej długości. Jej końcowy odcinek, od strony zjazdu na drogę powiatową M. pozostał nieruszony. Opisał rzędne wysokościowe i wywiódł, że woda z podwórza inwestora płynie w dół drogą dojazdową, tam spływa na drogę nr [...] i dalej na jego działkę nr [...];

- PINB nie zajął się spływem wody z podwórza sąsiada na działkę nr [...], chociaż w tytule decyzji wyszczególnia "utwardzenie gruntu i dojazdu", co on rozumie jako utwardzenie podwórza;

- obiekty budowlane inwestora zrealizowano niezgodnie z regulacjami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności § 28 i 29, gdy tymczasem należy zakazać inwestorowi spuszczania wody na działkę nr [...] z utwardzonego polbrukiem podwórza.

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. PWINB utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że inwestor wykonał nakazane roboty budowlane, a fakt ten zgłosił w organie przedkładając [...] listopada 2019 r. sporządzoną we wrześniu 2019 r. przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane ocenę techniczną. Inspektorzy PINB w dniu [...] listopada 2019 r. przeprowadzili kontrolę na działce nr [...] w miejscowości Z., podczas której potwierdzili wykonanie obowiązku i uporządkowanie terenu. Sporządzili dokumentację fotograficzną. PWINB wskazał, że z załączonej do oceny technicznej mapy powykonawczej wjazdu na posesję inwestora, sporządzonej przez uprawnionego geodetę (zainwentaryzowanej [...] czerwca 2019 r. w Starostwie Powiatowym w M. - nr ewid. [...]) wynika, że na całej długości drogi dojazdowej wykonane są właściwe spadki poprzeczne w kierunku działki (nr [...]) inwestora. Spadki skutecznie zabezpieczają przed niepożądanym spływem wód opadowych i roztopowych działkę sąsiednią (nr [...]) należącą do Gminy. W ocenie sformułowano konkluzję, że naprawcze roboty budowlane w obrębie drogi dojazdowej wykonane zostały prawidłowo, doprowadziły drogę do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami oraz przepisami techniczno-budowlanymi, w tym zgodnie z wiedzą i sztuką budowlaną. Droga w obecnym stanie może być użytkowana zgodnie z przeznaczeniem. W tej sytuacji należało uznać, że inwestor wykonał obowiązki, co uzasadniało wydanie na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b. decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania PWINB wywiódł, że wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia, a wykonanie obowiązków organ sprawdził w trakcie kontroli a nie oględzin z udziałem stron. Podczas kontroli, zgodnie z art. 81a ust. 2 P.b., obecny jest inwestor, kierownik budowy lub robót, osoby przez nie upoważnione bądź właściciel lub zarządca obiektu. Nie wynika z przepisów prawa aby istniał obowiązek konsultowania ze skarżącym terminu i zakresu prowadzonej kontroli. Skarżący miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiadania się, o czym został poinformowany w trybie art. 10 K.p.a. Kwestie zgodności inwestycji z planem miejscowym i prawem wodnym przesądzono na wcześniejszym etapie postępowania, w tym w wyroku w sprawie II SA/Bk 19/18, podobnie jak tryb postępowania. Odnośnie naruszenia § 28 i § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych PWINB wywiódł, że przepisy te dotyczą odprowadzania wód opadowych z działki budowlanej. Inwestycja zlokalizowana jest w całości na działce nr [...] stanowiącej pastwiska (PslV), przylega na odcinku około 6m do działki nr [...] - droga i oddalona jest ok. 3m od granicy z (należącą do skarżącego) działką nr [...] (RV) - grunty rolne. Inwestycja nie jest więc zlokalizowana na działce budowlanej i wskazane przepisy nie mają zastosowania. Inwestycja w obecnym kształcie odprowadza wody opadowe na działkę nr [...] należącą do inwestora (wyprofilowane spadki poprzeczne zobrazowane na mapie powykonawczej wjazdu na tę posesję). PWINB wyjaśnił, że nie może uwzględnić wniosku o "zabronienie W. M. spuszczania wody ze swego utwardzonego polbrukiem podwórza na działkę nr [...]", bowiem takiego zalewania nie stwierdzono, zaś ostateczna decyzja z [...] listopada 2017 r. nakazująca wykonanie robót budowlanych nie przewidywała wykonania robót na utwardzonym podwórzu inwestora.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego A. M. Zarzucił:

1. naruszenie art. 10 w związku z art. 79 K.p.a. przez uniemożliwienie skorzystania z prawa do czynnego udziału w postepowaniu i brak zawiadomienia o czynnościach kontrolnych dotyczących wykonania przez inwestora obowiązków;

2. naruszenie art. 48 P.b. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

3. brak wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności przez ustalenie wykonania przez inwestora obowiązków, podczas gdy spływ wód nie został uregulowany w stopniu pożądanym, co ilustrują zdjęcia załączone do skargi;

4. przeprowadzenie kontroli w okresie suszy, co uniemożliwiło uzyskanie rzetelnych wyników kontroli;

5. wadliwą ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu na podstawie mapy powykonawczej, że zapewniono pożądany odpływ wód, podczas gdy z tego dowodu wynikają wnioski przeciwne.

Skarżący wywiódł, że dowód z kontroli był kluczowy w sprawie, a jego obecność pożądana dla wydania prawidłowej decyzji, tym bardzie że nie doszło do skutecznego zabezpieczenia przed spływem wód na działkę skarżącego. W ocenie skarżącego, inwestycja powinna była zostać poprzedzona pozwoleniem na budowę, zatem należało zastosować tryb legalizacji z art. 48 P.b.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy w dniu [...] września 2020 r. skarżący i jego pełnomocnik argumentowali, że roboty budowlane nie objęły siedliska inwestora a tylko utwardzenie nasypu, podczas gdy siedlisko jest położone wyżej względem nieruchomości skarżącego i dalej następuje jej zalewanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego wcześniej na podstawie ust. 1 pkt 2 tego przepisu, tj. wykonania, w zakreślonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzja na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b. jest zatem decyzją kończącą postępowanie naprawcze wydawaną po ostatecznym i prawomocnym przesądzeniu jakie roboty budowlane mają być zrealizowane aby doprowadzić inwestycję do stanu zgodnego z prawem.

W stosunku do spornej w sprawie niniejszej inwestycji roboty podlegające wykonaniu przesądzone zostały w wydanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. decyzjach PINB i PWINB odpowiednio z [...] października 2017 r. i z [...] listopada 2017 r., od których tutejszy sąd prawomocnie oddalił skargę A. M. w sprawie II SA/Bk 19/18. Zatem zadaniem organów nadzoru budowlanego w sprawie niniejszej było wyłącznie sprawdzenie czy roboty i obowiązki nałożone tymi decyzjami zostały wykonane. Ustalenie pozytywne wykluczało możliwość wydania decyzji innej niż stwierdzającej wykonanie obowiązku.

Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b. ma charakter związany. Organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do jej podjęcia w każdym przypadku stwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych decyzją wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Ani organ, ani strona postępowania w postępowaniu zmierzającym do ustalenia czy obowiązki wykonanie nie mogą już kwestionować zakresu tych obowiązków, jak również nie mogą domagać się nałożenia w decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b. obowiązków nie przewidzianych w poprzedzającej ją decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że – wbrew stanowisku skarżącego – zakres czynności i robót nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. nie dotyczył utwardzenia siedliska na działce nr [...] a wyłącznie nasypu i wyprofilowania spadków poprzecznych utwardzonego dojazdu urządzonego na tym nasypie na działce nr [...]. Po przesądzeniu, że nasyp jest zgodny z planem miejscowym (o czym niżej), chodziło zatem wyłącznie o taką w niego ingerencję i wyprofilowanie, aby skierować spływające wody opadowe i roztopowe na działkę inwestora. Co prawda w decyzji z [...] października 2017 r. PINB użył określenia "utwardzenie powierzchni gruntu i dojazdu na działce", jednak nie może to być rozumiane jako dotyczące utwardzenia powierzchni siedliska na działce nr [...]. Jednoznacznie kwestię tę przesądził sąd w sprawie II SA/Bk 19/18 formułując na s. 11 uzasadnienia następującą ocenę: "zakres nałożonych robót został właściwie ustalony w oparciu o projekt budowlany wykonania drogi dojazdowej wewnętrznej na działce nr [...] sporządzony w lipcu 2014 r. przez osobę posiadającą przygotowanie zawodowe. Roboty te mają doprowadzić do skorygowania spadków poprzecznych drogi w taki sposób, aby wody opadowe i roztopowe z istniejącej drogi wewnętrznej spływały na teren działki inwestora nr [...]. W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące skierowania odpływu wody na działkę skarżącego należy uznać za bezzasadne". Ocena ta wpisuje się we wcześniejsze ustalenia podjęte w niniejszej sprawie, w szczególności przez Naczelny Sąd Administracyjny, który jednoznacznie wypowiedział się co do przedmiotu postępowania naprawczego jako obejmującego wyłącznie wykonanie nasypu (budowli ziemnej) i jego utwardzenie, kwalifikację tych robót oraz ich wpływ na stosunki wodne, jednakże w warunkach objęcia skutecznym zgłoszeniem utwardzenia siedliska. NSA wskazywał, że nie budzi zastrzeżeń, w tym skarżącego, kwalifikacja prawna z art. 29 ust. 2 pkt 5 P.b. i objęcie zgłoszeniem z grudnia 2008 r. utwardzenia kostką brukową "w zakresie podwórza w obrębie zabudowań na działce" inwestora (s. 11 uzasadnienia w sprawie II OSK 640/12) oraz że poza nasypem ziemnym "Pozostałe roboty wykonane przez inwestora związane z utwardzeniem powierzchni gruntu i ułożeniem kostki "Polbruk" były objęte zgłoszeniem z dnia [...] grudnia 2008 r." (s. 8 uzasadnienia w sprawie II OSK 2030/15). Postępowanie nie toczyło się zatem odnośnie utwardzenia siedliska, bowiem te roboty zostały objęte skutecznym zgłoszeniem. Należy podkreślić, że sąd w sprawie niniejszej również orzeka w warunkach związania oceną prawną sformułowaną w sprawach II OSK 640/12 i II OSK 2030/15 (art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Ustalenie, że zakres robót nakazanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. dotyczył wyłącznie nasypu, jego wyprofilowania i utwardzenia uprawnia do wniosku, że prawidłowo tylko w tym zakresie inwestor wykonał roboty budowlane dowodząc zrealizowania obowiązku w przedłożonej ocenie technicznej z września 2019 r. i mapie powykonawczej z czerwca 2019 r. Przedłożona ocena techniczna jest jednoznaczna w swej wymowie. Wskazano w niej, że roboty budowlane wykonano zgodnie z zakresem enumeratywnie wymienionym w decyzji nakazującej, nadając prawidłowy spadek poprzeczny kierujący wody opadowe na działkę inwestora (s. 6 opinii). Analiza rzędnych uwidocznionych na mapie powykonawczej uprawnia do wniosku o pochyleniu drogi wewnętrznej w kierunku działki inwestora oraz zachowaniu rzędnych wysokościowych zjazdu z tej drogi wewnętrznej na drogę na działce nr [...] (zgodnie z pozwoleniem z [...] marca 2010 r. na budowę zjazdu). Nie występuje więc sytuacja kierowania wód z drogi wewnętrznej na działce inwestora nr [...] bezpośrednio na działkę skarżącego nr [...]. Potwierdza to kierunek spływu opisywany przez samego skarżącego (z drogi na działce nr [...], na drogę publiczną na działce nr [...], następnie – jak twierdzi skarżący – na drogę gminną na działce nr [...] i na jego działkę). W tej zatem sytuacji brak było podstaw do odmowy wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b., tj. stwierdzającej wykonanie obowiązku, bowiem problem kierowania wód z nasypu na działkę skarżącego został wyeliminowany.

Sąd stwierdza, że skarżący nie podważa faktu niewykonania obowiązków nałożonych wcześniejszymi decyzjami (nie podważa zatem podstawowej przesłanki wydania na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 P.b. decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku), tylko nadal twierdzi o niezapewnieniu ochrony jego działki przed spływem wód opadowych i roztopowych. Nie przedstawił jednak dowodu równoważnego przedłożonej przez inwestora ocenie technicznej i mapie powykonawczej zawierających jednoznaczne konkluzje. Na wcześniejszym etapie postępowania nie kwestionował też wyroku w sprawie II SA/Bk 19/18 stwierdzającego legalność decyzji nakładającej obowiązki. W tych okolicznościach nie miał organ nadzoru budowlanego podstaw, aby wydać decyzję inną niż stwierdzającą wykonanie obowiązku.

Nie podważają powyższej oceny brak obecności skarżącego podczas kontroli oraz przedłożone wraz ze skargą zdjęcia.

Zgodnie z art. 51 ust. 3 P.b. "organ sprawdza wykonanie obowiązku". Ustawodawca nie wskazał wiążąco sposobu w jaki ma to nastąpić (oględziny, kontrola). Tym samym przeprowadzenie kontroli w sprawie niniejszej nie narusza prawa. Organ dysponował jednoznaczną oceną techniczną i mapą powykonawczą dokumentującymi wykonane prace, sporządzonymi przez osoby o stosownych uprawnieniach. Sama kontrola była wyłącznie formalnością i nie wymagała pomiarów czy eksperymentów procesowych, bowiem zakres robót przesądzono wcześniej a ich wykonanie stwierdziły osoby posiadające wiedzę specjalną (budowlaną, geodezyjną). Po przeprowadzeniu kontroli a przed wydaniem decyzji PINB zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz zgłoszenia uwag i zastrzeżeń, z czego skarżący skorzystał (pismo procesowe z 2 grudnia 2019 r.). Nie doszło zatem do zarzucanego w skardze naruszenia jego czynnego udziału w postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od udziału w kontroli skarżącemu zapewniono możliwości wypowiedzi, jednak nie przedstawił okoliczności ani dowodów skutecznie podważających ustalenia organu, w szczególności o niewykonaniu obowiązków nałożonych wcześniejszymi, prawomocnymi decyzjami. To zaś było (i mogło być) wyłącznym przedmiotem zbadania w postępowaniu prowadzonym po wydaniu decyzji ostatecznej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Jeśli zaś chodzi o zdjęcia załączone do skargi, to również nie podważają one ustaleń organów. Widoczny na nich spływ wody nie świadczy o tym, że inwestor nie wykonał zakreślonych obowiązków, zwłaszcza że wykazano ten fakt stosowną dokumentacją. Z mapy powykonawczej wynika również, iż pomiędzy granicą terenu objętego robotami budowlanymi (opisanego na tej mapie rzędnymi wysokościowymi) a działką skarżącego nie istnieje bezpośrednia styczność ale dzieli je odległość około 3 m gruntu (vide odpowiedź na skargę). W pozostałym zaś zakresie wzdłuż drogi dojazdowej biegnie droga będąca własnością Gminy (działka nr [...]). Wewnętrzna droga dojazdowa w żadnym zatem miejscu nie graniczy bezpośrednio z działką skarżącego.

Nieskutecznie zarzucono w skardze niezastosowanie przepisu art. 48 P.b., skoro wykluczył tę ewentualność w sposób jednoznaczny Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 20230/15 przesądzając konieczność prowadzenia postępowania w trybie naprawczym na podstawie art. 51 P.b. Podobnie kwestia zgodności inwestycji z rozwiązaniami obowiązującego planu miejscowego została przesądzona na wcześniejszym etapie postępowania, w szczególności przez tutejszy sąd w sprawie II SA/Bk 19/18. Nie mogła być zatem ponownie badana, tym bardziej w postępowaniu prowadzonym wyłącznie w kierunku oceny wykonania obowiązków wcześniej prawomocnie określonych.

W ocenie sądu, kluczowa dla skarżącego i przez niego na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. akcentowana kwestia spływu wód opadowych i roztopowych z utwardzonego siedliska inwestora na działkę skarżącego nr [...] – pozostająca, jak wyżej wyjaśniono, poza zakresem niniejszego postępowania – może być podnoszona wyłącznie w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych prowadzonym na podstawie art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Z kolei przepisy § 28 i § 29 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, na które zwracał uwagę skarżący w odwołaniu, zostały uwzględnione w sprawie niniejszej na wcześniejszym jej etapie w ten sposób, że kwestia legalności wykonania nasypu powiązana została z kwestią odprowadzania z niego wód (nakazano wyregulowanie spadku poprzecznego). Zrealizowano w ten sposób wytyczne NSA sformułowane w sprawie II OSK 640/12 odnośnie uwzględnienia stosunków wodnych w postępowaniu o doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.