Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 10 marca 2022 r. nr SKO.4171.9.436.2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom – skargę oddala –

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 10 marca 2022 r. nr SKO.4171.9.436.2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.; dalej: "p.w.")oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

W dniu 17 stycznia 2019 r. do Burmistrza [...] (dalej: "Organ I instancji", "Burmistrz") wpłynął wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] Delegatura [...] o podjęcie interwencji w związku z wnioskiem D. i K. K. w sprawie nawożenia i magazynowania odpadów pochodzących z kamieniołomu na działce nr ew. [...] w miejscowości [...]. We wniosku podano, że zmagazynowane odpadu mają niekorzystny wpływ na posesję stanowiącą własność ww. osób, poprzez powstawanie dużych ilości pyłów i powodowanie podmakania.

Po przeprowadzeniu postępowania, Burmistrz decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] odmówił nakazania współwłaścicielom działki nr ew. [...] w [...], tj. E. i J. L. przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki nr [...] w [...] i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej: "Skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Burmistrz decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówił nakazania współwłaścicielom działki o nr ew. [...] położonej w [...], tj. E. i J. L. przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki o nr [...] i zobowiązał ww. współwłaścicieli do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, SKO w Krośnie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Kolejną decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił nakazania współwłaścicielom działki nr [...] położonej w [...], tj. E. i J. L. przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki o nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W wyniku rozpoznania złożonego przez Skarżącego odwołania, SKO w Krośnie decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Wypełniając zalecenia Organu II instancji zawarte w ww. decyzji kasacyjnej, Burmistrz [...] decyzją z 13 stycznia 2022 r. nr ARG.6331.1.2019 odmówił nakazania współwłaścicielom działki o nr ew. [...] położonej w [...], tj. E. i J. L. przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki o nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji, powołując przepisy art. 234 p.w. stwierdził, że z przeprowadzonych przez biegłego oględzin oraz wykonanej opinii uzupełniającej wynika, że nasyp na działce o nr ew. [...] w [...] nie zmienia stosunków wodnych przedmiotowej działki oraz działek sąsiednich. Działka nr [...] wraz z nasypem jest pod wpływem bezpośredniego, drenującego oddziaływania potoku [...]. Nasyp wykonany został z gruntu bardzo chłonnego, nasiąkliwego, a więc przepuszczalnego i tym samym nie wpływającego ujemnie na przepuszczalność i nasiąkanie nowo powstałej powierzchni po nawiezieniu materiału z kamieniołomu. Burmistrz stwierdził, że dokonując analizy zebranego materiału dowodowego uznał, że nie doszło do naruszenia art. 234 ust. 1 pkt 1 p.w., w zakresie zmiany kierunku odpływu znajdujących się na gruncie działki nr ew. [...] wód opadowych lub roztopowych, a jedynie częściowo zmieniono intensywność spływu tych wód poza krawędź wykonanego nasypu, na uformowanej skarpie.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając:

– błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w tym dotyczących naruszenia przepisów art. 234 p.w.;

– nie odniesienie się do naruszenia postanowień Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lipca 2018 r.;

– nie odniesienie się do naruszenia przepisów dotyczących ochrony Obszarów Natura 2000, w tym "Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk [...] [...]" oraz [...] Parku Krajobrazowego;

– naruszenie art. 7 k.p.a., gdyż organy administracji publicznej w toku postępowania z urzędu lub na wniosek stron nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

– naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż organy nie prowadziły postępowania w sposób budzący zaufanie jego [pic]uczestników do władzy publicznej.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący podniósł, że wydanie kolejny raz w takiej postaci decyzji przez Burmistrza, bez zebrania i oceny całościowego materiału legalizuje prace budowlane, które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, uzgodnień itp. Zdaniem Skarżącego, Burmistrz w związku z postępowaniem zlecił wydanie opinii trzem biegłym, a w decyzji wybrał dowolnie tylko te wnioski z opinii, które w jego ocenie pozwalają mu zakończyć postępowanie. Skarżący podniósł również, że Burmistrz lekceważy podnoszone w postępowaniu aspekty dotyczące ochrony środowiska, faktu naruszania własności działki nr [...] (drogi gminnej), szkody na nieruchomości w postaci zanieczyszczenia elewacji i dachu budynku. [pic]Działania Burmistrza powinny być kompatybilne z działaniami innych organów, tj. Starosty [...] w zakresie pozwolenia na budowę. W ocenie Skarżącego, wydanie kolejny raz w takiej postaci decyzji przez Burmistrza, bez zebrania i oceny całościowego materiału legalizuje prace budowlane, pomija pewne fakty, po raz kolejny nie zajmując stanowiska wobec całego materiału dowodowego oraz nie uzasadnia swojego zdania, a w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawidłowe, a innym dowodom nie dał wiary.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, opisaną na wstępie decyzją z 10 marca 2022 r. nr SKO.4171.9.436.2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium na wstępie wyjaśniło, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie w postępowaniu odwoławczym, które ostatnio decyzją z [...] września 2021 r. nr [...], uchyliło decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...], odmawiającą nakazania współwłaścicielom działki o nr ew. [...], położonej w [...], przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu tej działki lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy kolejne wykonywane na działce nr [...] prace (nawiezienie materiału) wpłynęły na zmianę stosunków wodnych na gruncie. Kolegium [pic]zwróciło ponadto uwagę na zasadność odniesienia się w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji na pozyskane w sprawie dowody (w tym opinie biegłych) oraz podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania kwestii (zgodności z prawem budowlanym, ochroną środowiska).

W ocenie Kolegium przeprowadzone obecnie postępowanie wyjaśniające w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez Organ I instancji jest wystarczające do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 234 ust. 3 p.w., choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt ogólne, tj. zawiera tylko stwierdzenia, lecz nie odnosi się do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Jak bowiem wskazało Kolegium w decyzji z [...] września 2021 r. Organ wydając decyzję w sprawie winien zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawidłowe, a innym dowodom nie dał wiary. Zdaniem SKO brak jest podstaw na powoływanie się na poprzednio wydane decyzje, które zostały uchylone decyzjami organu odwoławczego, gdyż decyzje te nie funkcjonują w obrocie prawnym i nie mogą stanowić części podjętego obecnie rozstrzygnięcia. Jednak, pomimo wskazanych braków uzasadnienia wydanej decyzji, zdaniem SKO przeprowadzone przez Burmistrza postępowanie wyjaśniające należy uznać za wystarczające dla dokonanego tą decyzją rozstrzygnięcia. Zatem brak jest podstaw do wydania decyzji kasacyjnej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiotowej sprawie było prowadzone na podstawie art. 234 p.w., jednak zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów poglądem, wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest możliwe tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wód na gruncie, a zatem wymagane jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia tych zmian. Zmiana stosunków wodnych na gruncie musi szkodliwie wpływać na grunty sąsiednie. Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia Organu do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Konieczne jest ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą zmianą, a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie.

Organ II instancji wskazał, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie poprzedzała konieczność poczynienia ustaleń, czy współwłaściciele działki nr [...] położonej w [...], dokonali w wyniku podniesienia poziomu tej działki, tj. usypania nasypu, zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, w tym przypadku na grunty działek Skarżącego..

W ocenie Kolegium przeprowadzone przez Burmistrza postępowanie wyjaśniające, uwzględniające stan faktyczny na gruncie wskazuje, że Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 p.w., tj. nakazania współwłaścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom. Zarówno z ustaleń Organu w trakcie przeprowadzonych oględzin, jak i na podstawie specjalistycznych opinii, tj. ekspertyzy hydrogeologicznej sporządzonej przez biegłego T. B. (w sierpniu 2019 r.), opinii technicznej rzeczoznawcy budowlanego J. C. z 30 września 2020 r. i opinii uzupełniającej z 29 listopada 2021 r. oraz opinii geologicznej biegłego R. P. z czerwca 2021 r. należy uznać, że wykonany został nasyp na działce będącej współwłasnością J. L. i E. L., tj. działce nr [...] objętej niniejszym postępowaniem, jednak nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na tym gruncie.

Zdaniem SKO ustalenia Burmistrza zostały poparte sporządzonymi przez powołanych w sprawie biegłych, w tym biegłego z zakresu budownictwa – T. B., który w sporządzonej w sierpniu 2019 r. opinii technicznej stwierdził, że poziom działki nr [...] został podwyższony poprzez nawiezienie wysiewki, materiału pochodzącego z produkcji kruszywa w kamieniołomie w [...]. Biegły ten stwierdził, że nadsypany i podniesiony teren na działce nr [...] spowodował jedynie zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, na działkę nr [...] (we władaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego) oraz nr [...] (własność Skarbu Państwa), nie stwierdził natomiast szkód, ani negatywnego wpływu na działkę nr [...] będącą własnością Skarżącego. Ponadto ze sporządzonej przez biegłego J. C. opinii z 30 września 2020 r. wynika, że na działce nr [...] doszło do nawiezienia dużych mas ziemi na wysokość 3,0 - 4,0 m. Na działce nie zmieniono kierunku spływu wód. W opinii uzupełniającej z 29 listopada 2021 r. ww. biegły wyjaśniając kwestię kolejnego podniesienia poziomu działki w wyniku ponownego nawiezienia materiału stwierdził, że część ziemi wraz z częścią pospółki została rozplantowana w miejscu wyżłobień i nierówności terenu na placu. Zdaniem biegłego, nie doszło do zmiany kierunku spływu wód na działce nr [...], które tak jak poprzednio spływają z kierunku zachodniego na wschód oraz nie doszło do istotnego, powtórnego podniesienia powierzchni terenu dla zmiany wielkości i kierunku spadku. W ocenie biegłego wykonanie nasypu na działce nr [...] nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr [...] i [...].

Kolegium podało, że Organ I instancji powołał również biegłego R. P., który w sporządzonej w dniu czerwcu 2021 r. opinii geologicznej stwierdził, że nasyp na działce nr [...] wykonano wyłącznie z wysiewki piaskowcowej z domieszką okruchów skalnych, a grubość nasypu mieści się w zakresie 0,5 - 2,5 m, średnio 1,5 m. Zdaniem biegłego, nasyp gruntowy na działce nr [...] nie zmienia stosunków wodnych przedmiotowej działki oraz działek sąsiednich. Działka wraz z nasypem jest pod wpływem bezpośredniego, drenującego oddziaływania potoku [...], a nasyp wykonany został z gruntu bardzo chłonnego, nasiąkliwego, a więc przepuszczalnego (średnio przepuszczalnego).

Ponadto samodzielnie dokonane przez Organ I instancji ustalenia, tj. przeprowadzone w trakcie postępowania wizje lokalne (22 lutego 2019 r., 26 marca 2019 r., 27 kwietnia 2019 r., 25 maja 2019 r., 14 sierpnia 2020 r.) potwierdziły, że wykonany nasyp znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie potoku [...] i nie oddziałuje na grunty będące własnością Skarżącego. Na podstawie przesłuchania powołanych w sprawie świadków Organ ustalił, że na gruntach działek nr [...] i [...], będących własnością K. K., występują szkody w postaci miejscowego podmakania, jednak w ocenie Organu szkody te powstały w wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], a nie działce nr [...].

W ocenie SKO postępowanie przeprowadzone przez Burmistrza przed wydaniem zaskarżonej decyzji potwierdziło, że działania współwłaścicieli działki nr [...], polegające na wykonaniu nasypu, nie doprowadziły do naruszenia stosunków wodnych na tym gruncie ze szkodą dla działek sąsiednich, brak jest zatem podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń na działce nr [...]. W ocenie SKO postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, tj. działek nr [...] i [...], Burmistrz przeprowadził prawidłowo. Ustalił stan faktyczny na gruncie, nie tylko na podstawie przeprowadzonych wizji lokalnych w terenie, ale też na podstawie opinii powołanych w sprawie biegłych. Dokonane przez Burmistrza ustalenia zostały oparte na dowodach uzyskanych ostatecznie w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i są wystarczające dla wydania decyzji merytorycznej, odmawiającej nakazania współwłaścicielom gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii, że Organ I instancji nie uwzględnił ustaleń Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lipca 2018 r., dotyczących warunków realizacji przedsięwzięcia, prowadzenia prac niezgodnie z prawem, tj. decyzją Starosty [...] dot. pozwoleń na budowę oraz kwestii położenia gruntów w sąsiedztwie Specjalnego Obszaru Ochrony Siedliska NATURY 2000 i [...] Parku Krajobrazowego, Kolegium wskazało, że rozpatrując sprawę w trybie przepisów Prawa wodnego, dotyczącą naruszenia stosunków wodnych na gruncie, brak jest podstaw do ingerowania w kwestie związane ze zgodnością prowadzonej inwestycji z innymi przepisami, tj. np. Prawem budowlanym, czy Prawem ochrony środowiska. Legalność dokonywanych inwestycji w zakresie ich zgodności z ww. przepisami nie ma wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 234 p.w., gdyż Organ winien w nim ustalić jedynie czy faktycznie stosunki wodne zostały naruszone.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł K. K., zaskarżając ww. decyzję w całości.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

– art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez wzięcie pod uwagę przez Organy obu instancji opinii wszystkich biegłych powołanych do postępowania (T. B., J. C., R. P.), w sytuacji gdy biegły T. B. w opinii technicznej z sierpnia 2019 r. wskazał, że nadsypany i podniesiony teren na działce nr [...] spowodował zmianę kierunku i natężenia odpływu wód odpadowych lub roztopowych (na inną działkę, nie będącą własnością Skarżącego), zaś pozostali biegli w ogóle wykluczyli, by działania podjęte na obszarze sąsiednim spowodowały jakiekolwiek zmiany kierunku odpływu wód (J. C. - "nie doszło do zmiany kierunku spływu wód na działce nr [...], które tak jak poprzednio spływają z kierunku zachodniego na wschód), co sprawia, że opinie biegłych należy uznać za różniące się, [pic]wewnętrznie sprzeczne i niespójne;

– art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że nawożony przez właściciela działek sąsiednich materiał, którego użyto do wykonania nasypu, był średnio przepuszczalny i nie wpłynął na podmakanie i zalewanie działki należącej do Skarżącego, podczas gdy w odrębnym postępowaniu (znak: [...], dotyczącym innych działek Skarżącego) ujawniono, że przynajmniej częściowo nawożony materiał był mało przepuszczalny i spowodował wystąpienie szkody na gruncie Skarżącego, a co za tym idzie, zachodzi konieczność kompleksowego, całościowego, nie zaś miejscowego czy punktowego badania nawożonego materiału i jego wpływu na szkody występujące na działce Skarżącego;

– art. 234 ust. 3 p.w., przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właściciel działek sąsiednich dokonał nawiezienia materiału i wykonania nasypu oraz rowu, co miało bezpośredni wpływ na fakt zalewania działek nr ew. [...] i [...] , a do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego wystarczy samo potencjalne wystąpienie szkody.

Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z 13 stycznia 2022 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, Skarżący składał do tut. Sądu wnioski dowodowe.

W odpowiedzi na jeden z wniosków, uczestnik postępowania J. L. wskazał, że obie decyzje wydane w przedmiotowym postępowaniu zostały wydane po kompleksowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i wyjaśnieniu wszelkich okoliczności. W piśmie tym wskazał również, że niezrozumiałym jest dalsze odwoływanie się Skarżącego w sytuacji, gdy Organ nakazał wykonanie szeregu urządzeń i podjęcie czynności zapobiegających szkodom w zakresie stosunków wodnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] E. L. i J. L. przywrócenia stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 234 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Powyższy przepis zawiera opis czynu zabronionego zagrożonego sankcją administracyjnoprawną. Znamiona tego czynu to zmiana kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ziszczenie się przesłanek następuje w sytuacji wykazania, że dokonano zmiany kierunku i natężenia wód opadowych lub roztopowych i zmiana ta spowodowała szkodę na grunty sąsiednie, przy czym pojęcie nieruchomości sąsiedniej należy rozumieć wąsko i przyjąć, że chodzi tu jedynie o nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące z tą nieruchomością, której właściciel spowodował zmiany.

Ostatni z elementów do tzw. adekwatny związek przyczynowy, czyli ustalenie, że nie doszłoby do szkody gdyby nie działania polegające na zmianie kierunku i natężenia spływu wód.

Niewątpliwie informacje te wymagają zarówno ustaleń na gruncie tj. oględzin, przesłuchania stron i świadków, ale również wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii, geologii czy melioracji wodnych. Brak któregokolwiek z elementów nie pozwala na zastosowanie przepisu.

Postępowanie zostało zainicjowane przez K. K., działającego przez pełnomocnika - żonę D. K., wnoszącego o ingerencję w spawie zmiany stosunków wodnych, jaka nastąpiła na skutek działania właścicieli działek nr ewid. [...] oraz [...] poprzez nawiezienie działek materiałem z kamieniołomu.

W spawie zostały wszczęte dwa odrębne postępowania, z uwagi na różny zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy.

W postępowaniu dotyczącym prac wykonanych na działce nr ewid. [...] dowiedziono, że wykonane prace w postaci nawiezienia znacznej ilości materiału, doprowadziły do zmiany stosunków wodnych, polegających na zwiększeniu natężenia spływających wód i gromadzeniu się ich na działkach wnioskodawcy nr ewid. [...] i [...]. W wyniku tych ustaleń nakazano właścicielom działki nr ewid. [...] udrożnienie znajdującego się na działce nr ewid. [...] rowu, którego zadaniem ma być odprowadzanie nadmiaru wód do potoku [...].

Te same w zasadzie czynności procesowe w tym: przesłuchania świadków, opinie biegłych, oględziny, doprowadziły do zgoła innych wniosków jeśli chodzi o działkę nr ewid. [...].

W tej spawie Organy zgodnie stwierdziły, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na tej działce ze szkodą dla wnioskodawcy.

W ocenie Sądu wnioski Organów są usprawiedliwione.

Jak wynika z akt, w tym złożonego wniosku działanie, które miało doprowadzić do zmiany stosunków wodnych to podwyższenie poziomu działki nr ewid. [...] poprzez nawiezienie materiału pochodzącego z produkcji kruszywa w kamieniołomie w [...].

Działka nr ewid. [...] oddalona jest od działek wnioskodawców. Przedziela ją działka nr ewid. [...] a także działka nr ewid. [...], od strony wschodniej graniczy z działką nr ewid. [...] a także działką nr ewid. [...] ( własności Skarbu Państwa) .

Powołany w spawie biegły z zakresu budownictwa T. B. w swojej opinii sporządzonej w sierpniu 2019 r. stwierdził, że nadsypany i podniesiony teren na działce nr ewid. [...] spowodował zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, na działkę nr ewid. [...] oraz działkę nr ewid. [...], nie stwierdził natomiast negatywnego wpływu na działki wnioskodawców.

Z kolei J. C. w swojej opinii sporządzonej 30 września 2020 r. stwierdził, że choć na działce nr ewid. [...] doszło do nawiezienia dużych mas ziemi na wysokość 3-4 m, to nie zmienił się kierunek spływu wód. Również w sporządzonej przez tego biegłego opinii uzupełniającej z 29 listopada 2021 r., sporządzonej w związku z dodatkowym nawiezieniem ziemi, w trakcie postępowania, stwierdzono, że część materiału została nawieziona chwilowo ze względu na trwające prace związane z budową drogi, a następnie usunięta, cześć z kolei rozplantowana w miejscu wyżłobień i nierówności. Nie doszło zdaniem biegłego do powtórnego podwyższenia powierzchni terenu, zmiany wielkości i kierunku spływu wód. Nie spowodowało to naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr ewid. [...] i [...].

Z kolei R. P. biegły z zakresu geologii i hydrogeologii oceniając przepuszczalność nawiezionego materiału stwierdził, że nasyp został wykonany z gruntu bardzo chłonnego, nasiąkliwego, a więc przepuszczalnego i nie ma wpływu na zmianę stosunków wodnych na gruncie.

Pozostaje to w zgodzie z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym w tym wynikami przeprowadzonych w sprawie oględzin w dniach 22 lutego 2019 r., 26 marca 2019 r., 27 kwietnia 2019 r. 25 maja 2019 r. oraz 14 sierpnia 2020 r., jak również zeznaniami świadków: M. L., S. K., J. K., S. C., D. K.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wnioski Organów. Nie stwierdzono bowiem żadnego związku pomiędzy nawiezieniem działki nr ewid. [...], a szkodami jakie wystąpiły na działce wnioskodawców.

Bezzasadne są zarzuty Skarżącego odnośnie braku dokładnego zbadania materiału, z którego wykonano nasyp na działce nr ewid. [...], a także brak konsekwencji biegłego, który wyciąga inne wnioski co do materiałów, z których wykonano nasypy na działkach nr ewid. [...] i [...], pomimo tego, że zostały wykonane w tym samym czasie i w bliskiej odległości.

Biegły z zakresu hydrogeologii i geologii R. P. wyniki opinii oparł o badania przeprowadzone w stosunku do każdego z nasypów, dokonując nawierceń, które pozwoliły na ocenę przepuszczalności materiałów. Wbrew Skarżącemu dowiedziono, że materiały, z których wykonano nasypy są różne i różna jest ich przenikalność. O ile materiał użyty do podwyższenia terenu działki nr ewid. [...] to materiał małochłonny, słabo nasiąkliwy i bardzo mało przepuszczalny o tyle materiał na działce nr ewid. [...] cechuje duża nasiąkliwość, chłonność i przepustowość.

Zatem wnioski biegłego należy uznać za uzasadnione i wynikające z zebranych przez niego dowodów w tym analizy każdego z objętych postępowaniem terenów działek.

Nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące sprzeczności wydanych w sprawie opinii. Skarżący podnosił, że T. B. wskazywał w swojej opinii, że doszło do zmiany kierunku spływu wód w stronę działek nr ewid. [...] i [...] położonych w kierunku wschodnim, podczas, gdy biegły J. C. stwierdził, że do zmiany kierunku i natężenia spływu wód w ogóle nie doszło.

Wnioski biegłych należy cenić w kontekście zakresu przedmiotowego postępowania, nakreślonego granicami wniosku. Inicjatorem postępowania, jak już wskazano był K. K. żądający interwencji w związku ze szkodliwą zmianą stosunków wodnych wywołaną przez właścicieli działek nr ewid. [...] i [...] na działki nr ewid. [...] i [...].

W świetle powyższego stwierdzenie przez biegłego T. B., że doszło do zmiany kierunków spływu wód, która nie miała wpływu na działkę wnioskodawcy nr ewid [...], lecz dotyczyła innych działek, których właściciele nie zgłosili interwencji, nie podważa stanowiska biegłego J. C., że nie doszło do zmiany kierunku spływu wód w odniesieniu do działek wnioskodawcy. Ponadto gdyby wyciągnąć wnioski z twierdzenie biegłego T. B. odnośnie zmiany kierunku spływu wód na działki nr ewid. [...] i [...], położone na wschód od działki nr ewid. [...] należałoby stwierdzić, że mogło to co najwyżej odciążyć działki wnioskodawców położone na północ od działki nr ewid. [...].

Zatem zgodzić należy się z Organami, że nie dowiedziono, że doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działek wnioskodawcy.

Wbrew zarzutom Skarżącego, Organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały jego prawidłowej oceny. W swoich ustaleniach Organy oparły się tak na dowodach bezpośrednich w tym z przeprowadzonych oględzin oraz przesłuchaniach świadków, jak również pośrednich dowodów specjalistycznych jakimi są sporządzone w sprawie 3 opinie biegłych i jedna opinia uzupełniająca. Tak zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia.

Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.