Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 477/16, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 477/16, po rozpoznaniu wniosku A. J., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 września 2016 r., odrzucono skargę A. J. jako wniesioną z uchybieniem terminu. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 27 września 2016 r., zaś w dniu 4 października 2016 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że przyczyną uchybienia temu terminowi była jej sytuacja życiowa, tj. konieczność opieki nad chorym mężem.

W ocenie Sądu nie można przyjąć, że uchybienie przez skarżącą terminowi do złożenia skargi było niezawinione. W szczególności za niedającą się przezwyciężyć przeszkodę nie mogą być uznane okoliczność faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu związane z opieką przez skarżącą nad chorym mężem. W ocenie Sądu opieka nad chorym współmałżonkiem, choć angażuje znaczną ilość czasu i może być trudna do połączenia z codziennymi obowiązkami, to jednakże nie stanowi przeszkody nagłej, uniemożliwiającej zachowanie terminu do wniesienia skargi. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że wprawdzie do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć hospitalizację, to jednakże można to czynić tylko wtedy, gdy nie pozwala ona na wyręczenie się inną osobą. Skoro zastrzeżenie takie dotyczy hospitalizacji osoby wnoszącej o przywrócenie terminu, to tym bardziej fakt hospitalizacji męża wnioskodawczyni nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z tego faktu automatycznie, że strona nie mogła dokonać czynności procesowej, chociażby posługując się pomocą innych osób (w szczególności rodziny) przy wnoszeniu skargi do sądu, gdyż nie jest to czynność, której musiała dokonać osobiście.

Sąd wskazał, że z treści wniosku wynika, że opiekę nad mężem sprawowała w miesiącu lipcu – zarówno podczas jego pobytu w szpitalu, jak i po powrocie do domu. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją medyczną, mąż skarżącej przebywał w szpitalu w dniach od 1 do 21 lipca 2016 r., natomiast zaskarżone postanowienie doręczono stronie w dniu 21 czerwca 2016 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że od chwili doręczenia postanowienia organu – jeszcze zanim mąż strony trafił do szpitala - mogła wnieść skargę do sądu, dochowując przepisanego terminu. Także podczas pobytu małżonka strony w szpitalu istniały obiektywne możliwości do dokonania tej czynności procesowej, samodzielnie lub np. poprzez pełnomocnika.

Zdaniem Sądu okoliczność przebywania skarżącej w szpitalu i towarzyszenia choremu mężowi nie wyłączała możliwości takiego zorganizowania swoich spraw, aby dokonać czynności procesowej. Skarżąca została prawidłowo pouczona o trybie i terminie wniesienia skargi, miała zatem świadomość konieczności dokonania tej czynności w zakreślonym terminie, zatem przebywanie z mężem w szpitalu nie mogło stanowić okoliczności, która stanowiłaby nagłe i nieprzewidziane zdarzenie, usprawiedliwiające uchybienie przez stronę terminu przepisanego prawem.

W ocenie Sądu przy zachowaniu minimalnej staranności możliwym było wniesienie skargi w terminie. Zarówno bowiem przed pobytem męża skarżącej w szpitalu, jak i w trakcie jego pobytu w szpitalu, strona mogła wygospodarować czas na sporządzenie i wniesienie skargi, bądź też posłużyć się osobą trzecią w celu dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku nie wskazano przy tym na inne okoliczności uniemożliwiające dochowanie terminu, zatem tak uzasadniony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z tego powodu Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.

Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła błędną interpretację przepisu art. 53 § 1 oraz 54 § 1 p.p.s.a. Jej zdaniem postanowienie jest błędne, gdyż jest zbyt rygorystyczne, nie uwzględnia rzeczywistych sytuacji życiowych, które usprawiedliwiają opóźnienie czynności prawnych bez winy skarżącego. Przepisy dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia skargi powinny być oceniane liberalnie, uwzględniając indywidualne sytuacje życiowe obywateli. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd skupił się na przedstawieniu ogólnych zasad i przepisów przywracania terminu do czynności, która nastąpiła z opóźnieniem, podczas gdy skarżąca oczekiwała bardziej indywidualnego podejścia do tej konkretnej sprawy. Każda sprawa jest inna i trzeba ja indywidualnie rozpatrywać. Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, że do oceny winy przyjmuje się kryteria obiektywne staranności. Wynikałoby z tego, że wszyscy ludzie są jednakowi i jednakowo przeżywają wszelkie zdarzenia losowe, które są przyczyną opóźnienia. W sytuacji, kiedy mąż kobiety leży w szpitalu w związku z niewydolnością pracy serca, jedne kobiety zachowują się trzeźwo i panują na sytuacją i pilnują terminów do wniesienia odwołania od jakichś decyzji administracyjnych , a inne nie panują nad psychika i zapominają o innych sprawach bo dla nich życie męża jest nade wszystko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak również w zażaleniu podkreśliła, że do uchybienia terminu doszło na skutek choroby męża i związanej z tym konieczności sprawowania opieki nad nim.

Przede wszystkim dla porządku wskazać należy, że Sąd Wojewódzki błędnie ustalił, że mąż skarżącej przebywał w dniach od 1 do 21 lipca 2016 r. w szpitalu. Z dołączonych do akt sprawy kart leczenia szpitalnego męża skarżącej wynika, że ostatnia hospitalizacja przypadała w okresie od 7 stycznia do 21 stycznia 2016 r., a więc w okresie dużo wcześniejszym niż termin, w którym mogła zaskarżyć decyzję.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując konieczności opieki nad mężem, wskazane we wniosku i zażaleniu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Stan chorobowy członka rodziny może być podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych. Skarżąca nie wykazała, że sytuacja życiowa uniemożliwiła jej całkowicie podjęcie czynności związanych z terminowym złożeniem skargi.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w okresie choroby męża skarżąca musiała niewątpliwie samodzielnie rozwiązywać problemy życia codziennego. Z doświadczenia życiowego wynika, że w czasie sprawowania opieki nad chorą osobą konieczne jest bieżące zapewnienie podstawowych potrzeb tj. zakup leków, środków czystości, żywności.

Wskazywane w pismach i zażaleniu okoliczności nie mogły usprawiedliwić opóźnienia, którego skarżąca mogła uniknąć, gdyby dołożyła większej staranności przy organizowaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym.

Z tych względów zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wbrew zarzutowi sformułowanemu w zażaleniu, Sąd Wojewódzki nie skupił się tylko na "przedstawieniu ogólnych zasad i przepisów przywracania terminu do czynności, która nastąpiła z opóźnieniem". Z argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu wynika, że Sąd w sposób wnikliwy i szczegółowy rozważył wszystkie okoliczności stanowiące według skarżącej usprawiedliwienie spóźnionego złożenia skargi. Sąd Wojewódzki w takim stopniu jak było to możliwe uwzględnił sytuację życiową skarżącej, dochodząc do prawidłowych wniosków co do braku przesłanek warunkujących w świetle art. 86 p.p.s.a. przywrócenie terminu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.