Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 127/23 o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywny w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w sprawie użytkowania zakładu stolarskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 października 2024 r., sygn. VII SAB/Wa 127/23, wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] grzywnę w wysokości 2.500 zł.

Sąd podał, że w dniu 11 lipca 2023 r. wpłynęła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) skarga na bezczynność ww. organu w sprawie użytkowania zakładu stolarskiego. Organ do Sądu przesłał jedynie odpowiedź na skargę, skargę z załącznikami i kopertą. Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2023 r. wezwano organ do nadesłania oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii akt administracyjnych oraz jednego odpisu odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi organ wskazał, że akta administracyjne przekazano do Sądu wraz ze skargą A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) z dnia 8 października 2021 r., nr 1252/2021. Sąd ustalił, że ww. skargę zarejestrowano pod sygnaturą akt VII SA/Wa 2548/21, a akta sprawy znajdują się obecnie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Po ich wypożyczeniu ustalono, że jest to jeden plik akt organu wojewódzkiego i 3 teczki akt organu powiatowego, które kończą się na wniosku A. S. z dnia 6 grudnia 2021 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu wykonania decyzji MWINB z dnia 8 października 2021 r., nr 1252/2021. Akta te nie zawierają wszystkich dokumentów m.in.: wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. o wydanie zakazu użytkowania zakładu stolarskiego; ponaglenia z dnia 27 stycznia 2022 r. w ww. sprawie; ponaglenia z dnia 14 czerwca 2022 r. w sprawie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem (VII SAB/Wa 186/23); innych akt związanych z dalszymi działaniami w sprawie. Sąd ustalił także, że tych akt nie ma również w sprawie VII SA/Wa 1807/23 (skarga na postanowienie MWINB z dnia 26 maja 2023 r., nr 837/23). W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2023 r. Sąd zwrócił się do organu o nadesłanie kompletnych akt administracyjnych związanych ze skargą A. S. na bezczynność w sprawie zakazu użytkowania zakładu stolarskiego. Jednocześnie poinformowano, że zarządzenie należy wykonać w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia procedury określonej w art. 55 i art. 112 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Organ otrzymał ww. wezwanie w dniu 29 grudnia 2023 r. i w odpowiedzi przesłał ponaglenie A. S. z dnia 27 stycznia 2022 r., wskazując, że pozostałe akta zostaną przesłane po ich skompletowaniu. Jednocześnie organ zwrócił się z prośbą o precyzyjne wskazanie przedmiotu postępowania toczącego się pod sygn. akt VII SAB/Wa 127/23. Sąd zauważył, że postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. WSA w Warszawie wymierzył PINB karę grzywny w wysokości 1.000 zł, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Pomimo wymierzenia grzywny PINB do dnia wydania niniejszego postanowienia nadal nie nadesłał akt sprawy. Sąd przywołał treść art. 112 p.p.s.a. oraz stwierdził, że PINB dwukrotnie nie wykonał wezwania Sądu z dnia 1 sierpnia 2023 i 14 grudnia 2023 r. Do organu dotarła informacja o nałożonym obowiązku i możliwości wymierzenia grzywny w związku z niezastosowaniem się do ww. obowiązku, wobec tego organ mógł w okresie kilkudziesięciu tygodni poczynić odpowiednie działania celem nadesłania żądanych dokumentów do akt. Sąd zaznaczył, że przekazanie całości akt sprawy jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie zaskarżono, wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a. Niewykonanie obowiązku, powoduje, że Sąd nie ma możliwości zweryfikowania przebiegu postępowania administracyjnego, a w niniejszej sprawie kontroli bezczynności organu. Jednocześnie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez Sąd, ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Sąd stwierdził, że określając wysokość grzywny miał na uwadze przede wszystkim dalsze pozostawanie organu w bezczynności pomimo wcześniejszego wymierzenia grzywny, stopień winy organu, brak istnienia obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających ten stan rzeczy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył PINB, podnosząc, że powinno ono zostać uchylone z poniższych względów. Po pierwsze, ponaglenie skarżącej z dnia 27 stycznia 2022 r. zostało już przesłane do WSA w Warszawie w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 14 grudnia 2023 r. Po drugie, kopia wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. o wydanie zakazu użytkowania zakładu stolarskiego (podobnie jak kopia wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. o wydanie zakazu użytkowania zakładu stolarskiego) znajduje się w aktach sądowych sprawy prowadzonej pod sygn. VII SAB/Wa 127/23. Kopia wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. nie jest opatrzona prezentatą organu, jak również nie dołączono do niej choćby kopii potwierdzenia odbioru. Niewykluczone, że pismo to zostało dołączone do akt innej sprawy - skarżąca będąc stroną wielu postępowań toczących się przed PINB często porusza w pismach kierowanych do organu kwestie dotyczące wielu spraw jednocześnie. Z uwagi na fakt, iż PINB nie jest w posiadaniu większości akt spraw, których stroną jest skarżąca, odszukanie wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r. o wydanie zakazu użytkowania zakładu stolarskiego jest na chwilę obecną niemożliwe. PINB podkreślił, że jest (i był) stroną wielu postępowań sądowych, jak również administracyjnych (upomnieniowych) wywołanych pismami skarżącej. Po trzecie, ponaglenie z dnia 14 czerwca 2022 r. w sprawie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem (sprawa VII SAB/Wa 186/23) nie dotyczy sprawy prowadzonej przez PINB pod sygn. INB-7355/8A/09. Pismo to dotyczy sprawy prowadzonej pod sygn. INB-7358/2/17/16, której przedmiotem jest doprowadzenie zakładu stolarskiego położonego na terenie działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z przepisami przeciwpożarowymi. Skarga na bezczynność w ww. sprawie jest w toku rozpoznania przez WSA w Warszawie w postępowaniu opatrzonym sygnaturą VII SAB/Wa 186/23. PINB w [...] obecnie nie jest w posiadaniu akt ww. sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 112 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sformułowanie zawarte w art. 112 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. Przy czym jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną wynikającą z art. 112 p.p.s.a. jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania. To, jakie przyczyny spowodowały ich niewykonanie, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest przy tym uznaniu sądu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalone w niniejszej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 112 p.p.s.a. i z tej przyczyny należało uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że postępowanie PINB wypełniało przesłankę określoną w tym przepisie, warunkującą możliwość wymierzenia mu grzywny. Sąd dwukrotnie wzywał organ do nadesłania akt administracyjnych. Pomimo wymierzenia grzywny PINB, co nastąpiło postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r. (zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OZ 364/24), organ w dalszym ciągu nie nadesłał żadnych dokumentów do akt sprawy, bądź jakichkolwiek wyjaśnień. Aktywność PINB została podjęta dopiero po wymierzeniu organowi grzywny zaskarżonym obecnie postanowieniem oraz po wydaniu postanowienia sygnalizacyjnego. Polegała ona na wystąpieniu z wnioskami do konkretnych podmiotów o wypożyczenie wszystkich przesłanych akt spraw, celem ich weryfikacji i uczynieniu następnie zadość wezwaniu Sądu. Wysokość orzeczonej przez Sąd grzywny jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w niewykonaniu obowiązku i zapewne wystarczająca do spełnienia swoich celów, o których mowa wyżej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.