Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 809/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 września 2025 r. znak: SKO.4114.135.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 3 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 809/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 września 2025 r. znak: SKO.4114.135.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że decyzja uchylająca decyzję przyznającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie nadaje się do wykonania. Decyzja ta nie jest bowiem dla skarżącej źródłem jakichkolwiek nakazów lub zakazów podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny czy też przymusowy w trybie postępowania egzekucyjnego, a jedynie wywołuje skutki procesowe, rozstrzygając o braku uprawnienia do świadczenia w danym okresie. Bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest więc konieczność zwrotu pobranego świadczenia. Obowiązek ten powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania decyzji w takim przedmiocie. Jest to jednak postępowanie odrębne od postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy, natomiast ostateczna decyzja wydana w takim postępowaniu może być również przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jak też może być objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca B. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm. – dalej: "u.ś.r.") i niezasadne uznanie, że zaskarżona decyzja uchylająca decyzję w przedmiocie prawa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie nadaje się do wykonania, bowiem po jej uprawomocnieniu wydana będzie przez organ kolejna decyzja, zobowiązująca do zwrotu, a tym samym, brak jest przesłanek do orzekania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podczas gdy w sytuacji procesowej skarżącej organ wydając skarżoną decyzję skorzystał z procedury przewidzianej w art. 16 ust. 7 i 8 u.ś.r. orzekając o braku prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego ze skutkiem ex tunc, co z kolei – w opinii organu – wyłącza możliwość prowadzenia postępowania w oparciu o art. 30 u.ś.r., a tym samym, organ nigdy nie wyda wobec skarżącej decyzji zobowiązującej ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a jedynie - po uprawomocnieniu się skarżonej decyzji – byłby władny zająć wypłacaną skarżącej emeryturę celem dokonywania potrąceń nienależnie pobranego świadczenia.

W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Kluczową kwestią jest to, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu mogą być tylko takie akty, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu i niekiedy innych podmiotów), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowi określonemu w nim jako powinny. Inaczej mówiąc, wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje określone skutki.

Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 września 2025 r. nr SKO.4114.135.2025 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 sierpnia 2025 r. znak SOCII.5110.095503.2006.039903.000001.2025 o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 31 października 2005 r. znak FR-US 8121-1/039903-U/022244/2005 przyznającej na rzecz skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od 1 września 2005 r. Skutkiem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 1 sierpnia 2025 r. jest pozbawienie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja tej treści niewątpliwie wywołuje skutki materialnoprawne, pozbawiając stronę przyznanego jej prawa, a w dalszej perspektywie rodzi skutki w postaci wydania kolejnych aktów mających na celu zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Nietrafnie Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i z tego względu brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania. Zaskarżona decyzja rodzi dla strony skutki materialnoprawne i z tego względu może być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu.

Niezależnie od powyższego, wniosek skarżącej nie podlegał uwzględnianiu, albowiem skarżąca nie wykazała w nim zaistnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo oparcie się na ogólnikowych stwierdzeniach jest niewystarczające, bowiem instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy, a możliwość jej pozytywnego zastosowania zależy od okoliczności danej sprawy, w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.s. Należy przy tym pamiętać, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi mieć bezpośredni i realny związek z konkretną sprawą, a nie charakter abstrakcyjny. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej nie został w ogóle uzasadniony, dlatego zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W treści zażalenia również nie przedstawiono argumentacji na poparcie wniosku, jak również nie przedstawiono okoliczności, które miałyby wpływ na spełnianie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.