Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: PWITD) z [...] grudnia 2019 r. nr [...], którą nałożono na P. W. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł tytułu wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów o transporcie drogowym.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki O. przeprowadzonej przez inspektorów transportu drogowego [...] maja 2019 r. stwierdzono, że kierujący P. W. w chwili zatrzymania przewoził pasażera z ulicy [...] na ulicę [...] w B. Usługę przewozu na wymienionej trasie pasażer zamówił przy pomocy zainstalowanej w telefonie aplikacji Bolt, natomiast kierowca realizował usługę za pomocą zainstalowanej w swoim telefonie aplikacji BoltDriver. Po wykonaniu usługi z rachunku pasażera, za pomocą karty płatniczej podpiętej do aplikacji, pobrano opłatę w wysokości 8, 42 zł. Przed rozpoczęciem wykonania usługi pasażer nie zawarł z kierującym żadnej umowy regulującej wykonanie przewozu, a wszystkie warunki jego wykonania na ww. trasie zostały ustalone przy pomocy aplikacji. Kierowca zeznał, że od połowy marca 2019 r. wykonał w sumie około 150 podobnych usług przewozu. Podpisał również z E. Spółką z o.o. Spółką komandytową w W. umowę najmu własnego samochodu, którym wykonuje przewozy. Wynagrodzenie z tytułu realizacji umowy jest mu wypłacane raz w tygodniu. Kierowca okazał do kontroli: dowód osobisty, prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, umowę najmu pojazdu, zasady współpracy z firmą E. Sp. z o.o. Sp. k. oraz oświadczenie zleceniobiorcy. Kierujący nie okazał do kontroli wydanych na jego rzecz zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób. Nadto podczas kontroli ustalono, że kontrolowany pojazd był przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Podczas czynności kontrolnych wykonano dokumentację fotograficzną okazanych dokumentów oraz sporządzono protokoły przesłuchania strony i świadka. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli drogowej nr [...]. P. W. podpisał protokół kontroli, nie podpisał natomiast załącznika zawierającego opis stwierdzonych naruszeń. Zastrzegł, że "nie zgadza się z ustaleniami".

W zawiadomieniu z [...] maja 2019 r. PWITD poinformował stronę o wszczęciu postępowania.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. PWITD nałożył na P. W. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł i 8000 zł z tytułu naruszeń przepisów o transporcie drogowym, ograniczając wysokość kary do 12 000 zł z uwagi na brzmienie art. 92a ust. 1 u.t.d.

Decyzję tę uchylił GITD w dniu 9 października 2019 r. z uwagi na nieustalenie kto faktycznie w dniu przewozu był jego wykonawcą. Organ odwoławczy wskazał, że nie przeanalizowano charakteru współpracy strony z firmą E., nie ustalono czy strona posiada wymagane zezwolenia ewentualnie czy wniosła o ich wydanie, nie ustalono tym samym kto jest stroną postępowania i czy P. W. wykonywał przewóz we własnym imieniu czy też jest pracownikiem Spółki E.

Ponownie prowadząc postępowanie PWITD w zawiadomieniu z [...] października 2019 r. poinformował stronę o treści art. 92b i art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.). Wezwał także do przedstawienia dowodów wystąpienia przesłanek odstąpienia od ukarania wymienionych w tych przepisach oraz do przedstawienia - ważnej na dzień kontroli [...] maja 2019 r. - umowy wskazującej na charakter współpracy strony ze Spółką E.. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

Decyzją z [...] grudnia 2019 r. PWITD ponownie nałożył na P. W. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu naruszeń przepisów o transporcie drogowym. Organ ustalił, że strona dopuściła się dwóch naruszeń:

- wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (naruszenie opisane w załączniku nr 3 lp. 1.1 do u.t.d., zagrożone karą pieniężną 12000 zł);

- wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. (naruszenie opisane w załączniku nr 3 lp. 2.11 do u.t.d., zagrożona karą pieniężną w wysokości 8 000 zł).

Karę ograniczono do kwoty 12 000 zł uwzględniając przepis art. 92a ust. 3 u.t.d., który stanowi, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć ww. kwoty.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył P. W., który wniósł o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie:

- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. czy wykonywane przez stronę czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej (czy skarżący posiadał w dniu kontroli status przedsiębiorcy), czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego, niezweryfikowaniu przez organ charakteru współpracy skarżącego z firmą E. Sp. z o.o.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b u.t.d. w związku z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w sytuacji, w której podejmowane przez niego czynności nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy w związku z 4 pkt 6a u.t.d. przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.

Zaskarżoną decyzją GITD utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy wskazał przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, wyjaśnił znaczenie protokołu kontroli drogowej jako dokumentu urzędowego korzystającego z domniemania prawdziwości jego treści. Wskazał, że w sprawie przesłuchano stronę i potwierdziła ona okoliczności przewozu, podobnie jak i przesłuchany w charakterze świadka pasażer. Zdaniem GITD, strona wykonywała przewóz osób wskazany w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie posiadając licencji, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy. Jako niewątpliwy organ odwoławczy ocenił fakt wykonywania przewozu jako odpłatnego (zarobkowego) oraz wykonywanie go przez stronę we własnym imieniu i na swoją rzecz. GITD wywiódł, że strona nie podważyła skutecznie powyższego ustalenia, dlatego przypisano jej odpowiedzialność za wykonanie usługi. Powołał się w tym zakresie na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15, w którym poddano analizie charakter usługi pośrednictwa realizowanej przez platformę informatyczną jaką jest aplikacja Taxify czy Bolt. Zdaniem organu, z okoliczności sprawy oraz wywodu Trybunału należy przyjąć, że strona - korzystając z aplikacji Bolt przy nawiązywaniu kontaktu z klientami - realizowała zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskiwała wynagrodzenie za wykonany przewóz, czyniąc to we własnym imieniu.

Jak ustalił również GITD, przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego, tj. konstrukcyjnego wymogu przeznaczenia do przewozu 7 osób łącznie z kierowcą (art. 18 ust. 4a u.t.d.). Pojazd jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, co ustalono na podstawie protokołu kontroli drogowej, dowodu rejestracyjnego oraz wykonanej dokumentacji fotograficznej pojazdu. Nie spełniał również warunków zwalniających z powyższego wymogu (art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d.), bowiem został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt, pasażer nie zawierał żadnej umowy ani z kierowcą, ani z innym podmiotem na wykonywanie przewozu, opłata została pobrana bezgotówkowo z rachunku pasażera. Z tych powodów nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 8 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.

W pozostałym zakresie GITD wywiódł, że: nieprowadzenie przez stronę działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz na podstawie przepisów u.t.d., bowiem obowiązek posiadania stosownego zezwolenia lub licencji uprawniających do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d.; w dniu kontroli skarżący nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób, w tym nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, ani wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób w krajowym bądź międzynarodowym transporcie drogowym osób, ani licencji na wykonywanie przewozów taksówką; całe przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez platformę BOLT ma charakter zorganizowany i ciągły oraz w ramach tego przedsięwzięcia strona świadczyła sporną usługę przewozu we własnym imieniu i na własny rachunek. GITD podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym obowiązek dowodowy obciąża nie tylko organ ale i stronę postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie podważyła skutecznie ustaleń organu. Zdaniem GITD, nie ma podstaw aby nie kwalifikować wykonanego przewozu jako okazjonalnego. Jak wskazał, wymienione przez stronę w odwołaniu rozporządzenie Rady (EWG) nr 684/92 nie obowiązuje, ponieważ zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009, które dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 u.t.d. odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą. Dlatego organ przyjął za obowiązującą definicję przewozu okazjonalnego wynikającą z art. 4 pkt 11 u.t.d., która ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą. GITD dodał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d.

Skargę do sądu administracyjnego na decyzję GITD wywiódł P. W., który zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczących tego, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej oraz braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;

2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. tego, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego, braku zbadania charakteru współpracy skarżącego ze Spółką E.;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b u.t.d. w związku z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w związku z lp. 1.1. oraz 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z 4 pkt 6a u.t.d. przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;

5) naruszenie art. 8 K.p.a. przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty. Skarżący podkreślił, że nie tylko nie posiadał statusu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Zwrócił w tym kontekście uwagę na fakt jednorazowego wykonania tych czynności, co podważa ustalenie o ich zorganizowanym czy ciągłym charakterze. Zdaniem skarżącego, nie sposób mówić o wykonywaniu działalności gospodarczej w sytuacji, w której skarżący dokonał jednorazowego przewozu a pasażer uiścił na rzecz platformy internetowej Bolt, nie na rzecz kierowcy, zapłatę za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera. Na wysokość tej opłaty kierowca nie miał żadnego wpływu. Zakwestionował również, jakoby przewóz wykonany [...] maja 2019 r. miał charakter przewozu okazjonalnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia GITD są przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.). Organ wskazał, że zastosował tę ustawę w brzmieniu wynikającym z Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm. a nie w brzmieniu aktualnym na datę orzekania wynikającym z Dz. U. z 2020 r., poz. 1087 ze zm., jednak nie jest to naruszenie prawa mając na uwadze, że mimo znacznego upływu czasu między datą zdarzenia ([...] maja 2019 r.) a wydaną decyzją ([...] października 2020 r.) przepisy których naruszenie zarzucono skarżącemu nie uległy zmianie. Jest to istotna uwaga, bowiem naruszenia można się dopuścić wyłącznie jeśli określone wymaganie obowiązywało w dacie jego popełnienia. W sprawie niniejszej istotna zmiana przepisów w tym zakresie nie nastąpiła.

Regulacje u.t.d. określają zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, jak również zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, a także zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i osobom o ograniczonej sprawności ruchowej oraz zasady ochrony praw pasażerów (art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.t.d).

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określono w art. 5b ust. 1 u.t.d. Stosowni do jego treści, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji takiej udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek strony i jest ona zezwoleniem w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 5b ust. 3 i 4 u.t.d.).

W myśl art. 87 u.t.d, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., kierujący wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 zł (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9; 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d).

W myśl lp. 1.1 załącznika nr 3, karą pieniężną w wysokości 12 000 zł sankcjonowane jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Ustalony przez organy w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, stanowiący podstawę nałożenia kary pieniężnej na ww. podstawie, nie budzi wątpliwości i w ocenie sądu uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażera pojazdem osobowym przeznaczonym do przewozu pięciu osób łącznie z kierowcą, w tym kurs został zamówiony za pomocą aplikacji Bolt (przyznał to sam skarżący), za przewóz pobrano opłatę w kwocie 8, 42 zł, użyty do wykonania przewozu pojazd nie był wyposażony w taksometr i kasę fiskalną, nie był oznakowany jako "Taxi" i nie posiadał innych oznaczeń sugerujących przewóz osób. Skarżący nie posiadał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką (vide zeznania skarżącego, k. 18 verte). Spór w sprawie dotyczył zaś tego, czy skarżący w chwili kontroli wykonywał krajowy transport drogowy noszący znamiona działalności gospodarczej, czy – jeżeli miał miejsce krajowy transport drogowy – podmiotem, w imieniu którego transport ten był wykonywany był sam skarżący czy też Spółka E., z którą - jak twierdzi skarżący – współpracował, jak również czy był to przewóz okazjonalny pojazdem nieprzystosowanym konstrukcyjnie do takiego przewozu. W ocenie sądu, zarzuty skargi dotyczące podjętych przez organ ustaleń w zakresie powyższych okoliczności nie prowadzą do uwzględnienia skargi.

Przede wszystkim nie ma podstaw aby zakwestionować kwalifikację wykonanego [...] maja 2019 r. przewozu jako krajowego transportu drogowego, stanowiącego w istocie okazjonalny przewóz osób podjęty przez skarżącego we własnym imieniu i na swoją rzecz. Kwalifikacja dokonana przez organ jest prawidłowa. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów oraz nie sformułował żadnych argumentów na podważenie tego stanowiska i nie uczynił tego mimo wystosowania wezwania w trakcie postępowania, co wynika z akt administracyjnych. Nie przedstawił zatem żadnych okoliczności wykluczających jego odpowiedzialność. W szczególności nie podważają ustaleń organu przedłożone w takcie kontroli dokumenty, tj. umowa najmu auta z [...] września 2018 r. zawarta przez skarżącego jako wynajmującego ze Spółką E. jako najemcą, dokument "Zasady współpracy – E. U." oraz "Oświadczenie zleceniobiorcy". Nie wynika z nich, aby podmiotem wykonującym przewóz był kto inny niż kierowca czyli skarżący. Jak trafnie wskazał GITD, z dokumentów tych wynika jedynie, że skarżący zobowiązał się udostępnić (wynająć) należący do niego pojazd ww. Spółce na okres obowiązywania umowy. Spółka E. pełni niewątpliwie i wyłącznie rolę pośrednika w rozliczeniach pomiędzy skarżącym a platformą Bolt (pobiera opłatę za udostępnienie platformy kierowcom). Faktycznie zaś wykonującym przewóz osób (świadczącym usługę w tym zakresie) jest skarżący. Z uwagi na powyższe, w szczególności wobec braku dokumentów potwierdzających, iż współpraca ze Spółką E. polega na wykonywaniu przez nią a nie przez skarżącego zarobkowych przewozów osób - przyjąć należało, że wykonawcą przewozu w dniu kontroli i jednocześnie odpowiedzialnym za naruszenia prawa związane z tym przewozem jest skarżący.

Odnośnie zarzutu niewykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej oraz nieposiadania statusu przedsiębiorcy należy wskazać, że zaniechanie zarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, w tym uzyskania stosownych licencji i zezwoleń, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia (vide np. wyrok w sprawie II GSK 670/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stwierdził, że z przepisów u.t.d. "nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej". Jak wskazał z kolei NSA w sprawie II GSK 701/17, wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji może być również działaniem faktycznym polegającym na przewozie osób lub rzeczy w taki sposób, że odpowiada on wykonywaniu transportu drogowego. Innymi słowy, wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej (obecnie w rozumieniu art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego z art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia zatem pozostaje okoliczność, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zdaniem sądu, pomimo tego, że skarżący nie prowadził formalnie działalności gospodarczej, to jego działanie było faktycznie prowadzoną działalnością odpowiadającą definicji działalności gospodarczej z art. 3 Prawa przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ze zm.), zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W ocenie sądu, w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym przez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji Bolt, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był bezpośrednio skarżący, nie miało znaczenia dla zgodności kontrolowanych decyzji z prawem. W decyzjach nie uznano, aby płatności za przewóz dokonano na rzecz skarżącego, tylko że przewóz miał charakter odpłatny. Skarżący przy tym zeznał do protokołu przesłuchania w dniu [...] maja 2019 r., że wynagrodzenie za wykonywane od połowy marca 2019 r. przewozy (około 150) otrzymywał w cyklu tygodniowym na swoje konto. Okoliczność ta potwierdza zarobkowy charakter świadczonej usługi przewozu.

Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej Bolt, służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma dowodów, które określałyby zasady działania aplikacji Bolt, ale w przekonaniu sądu zasady te są możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów (smartfonów). Nie ma więc przeszkód, aby zasady działania aplikacji uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Wszak okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie była między stronami sporna. Korzystał z niej tak skarżący jak i pasażer i to dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem.

Utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, odwołujące się do wykładni charakteru usługi pośrednictwa za pomocą internetowej aplikacji Bolt, że odpłatne umożliwianie nawiązywania kontaktów, przez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, na wzór wykorzystanej przez skarżącego w sprawie niniejszej, polega także na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym określone przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, TSUE zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, przedsiębiorstwo to pobiera opłatę w wysokości tej ceny od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (vide: TSUE w wyroku z 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15, eur-lex.europa.eu).

Reasumując tę część rozważań uznać należy, że przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu przez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona – w tożsamych warunkach zorganizowania i ciągłości - w jego własnym imieniu jako wykonawcy przewozu i był za nią odpowiedzialny. Działanie skarżącego mieściło się w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, który to obowiązek spoczywa na podmiotach wykonujących faktyczną działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego, nawet gdy nie została ona zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł. Jego zachowanie (realizowany przewóz drogowy) wyczerpywało znamiona lp. 1.1 złącznika nr 3 do ustawy. Ważne i wymagające podkreślenia jest to, że kara pieniężna została nałożona na kierującego nie za prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej, ponieważ przepisy ustawy takiego naruszenia nie przewidują, lecz za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji/zezwolenia.

Z uwagi na przypisanie skarżącemu ww. naruszenia organy w istocie musiały również ocenić, czy stwierdzony przewóz drogowy był wykonywany pojazdem spełniającym wymagania określone we właściwych przepisach. Ustaliły, że wykonywany przewóz miał charakter okazjonalny. Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Okazjonalność przewozu polega zaś na tym, że przewóz odnosi się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06). Argumentacja ta, powoływana w orzecznictwie sądów administracyjnych, nawiązuje do kryteriów charakteryzujących przewóz okazjonalny wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L 300 z 2009 r., s. 8). Co prawda organ wskazał, że rozporządzenie to dotyczy przewozów okazjonalnych pojazdami konstrukcyjnie przeznaczonymi do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą, jednak nie wyklucza to sięgnięcia do tych przepisów w ramach swobody argumentacyjnej. Zgodnie z art. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika.

Nie ulega wątpliwości w świetle powyższego, że przewozu spornego w sprawie niniejszej nie można było zakwalifikować ani jako regularnego, ani jako regularnego specjalnego, ani jako wahadłowego. Zasadnie zatem, w ocenie sądu, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy uznały, że był to przewóz okazjonalny. Skarżący swoją działalność wykonywał bowiem w sposób oparty na nadarzających się okazjach zainicjowanych i zaplanowanych dzięki internetowej aplikacji. Skarżący i jego pasażer posiadali zainstalowane w telefonach komórkowych odpowiednie dla kierowcy (Bolt Driver) i pasażera (Bolt) wersje aplikacji kojarzącej kierowcę z pasażerem, co wypełnia przesłankę okazjonalności w wyżej wskazanym rozumieniu.

Zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Stosownie do treści art. 18 ust. 4b pkt 1 – 5 u.t.d., dopuszcza się przewóz okazjonalny pojazdami niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, jeśli jest on wykonywany: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Warunki z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. muszą być spełnione łącznie.

Samochód skarżącego nie spełniał ww. wymagań. Mimo wykonywania nim przewozu okazjonalnego konstrukcyjnie przystosowany był do przewozu tylko 5 osób łącznie z kierowcą (sprzeczność z art. 18 ust. 4a u.t.d.). Nie zostały też spełnione przesłanki przewozu okazjonalnego określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., gdyż umowy z pasażerem nie zawarto w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, lecz za pośrednictwem aplikacji telefonicznej, a opłata za przewóz nie miała charakteru ryczałtowego (została skalkulowana przez algorytm aplikacji) i nie została uregulowana bezgotówkowo na rzecz przedsiębiorcy, lecz – co podkreśla sam skarżący, na rzecz B. Nie wyklucza to jednak kwalifikacji przewozu jako okazjonalnego, skoro istota tego przewozu odpowiada takiemu rodzajowi usługi. Prawidłowo zatem, na mocy art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz załącznika nr 3 lp. 2.11. orzeczono karę pieniężną wobec skarżącego za powyższe naruszenie.

Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Wymierzenie kary w tej wysokości, w warunkach sprawy niniejszej, było zatem uzasadnione i zgodne z prawem.

W sprawie nie wystąpiły również okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tą regulacją, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Zdaniem sądu, ciężar dowodu wykazania przesłanek wymienionych w tym przepisie spoczywa na stronie postępowania, gdyż to ona wywodzi z niego skutki prawne. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, że naruszenia spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu.

W związku z powyższym sąd uznał za niezasadne podniesione w skardze zarzutu natury procesowej i materialnoprawnej. Organy zgromadziły i poddały wyczerpującej ocenie zgromadzony materiał dowodowy, co znalazło swój wyraz w motywach wydanych w sprawie decyzji. Podstawę poczynionych ustaleń stanowiły dowody w postaci protokołu kontroli z [...] maja 2019 r., zeznań skarżącego w charakterze strony, zeznań świadka (pasażera), kserokopii dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, wydruki zdjęć ekranu telefonu dotyczące przedmiotowego przewozu pasażera. Dowody te były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący na potwierdzenie swojego stanowiska nie przedstawił żadnego dowodu. Pozbawione podstaw są zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a.

Nie doszło również do naruszenia art. 5b u.t.d. oraz art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. W sprawie wykazane zostało, że skarżący był podmiotem wykonującym przewóz drogowy. Z kolei art. 92a ust. 6 u.t.d. dotyczy kierowców, ale w innej sytuacji niż będąca przedmiotem sporu (kierowców jako osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, a faktycznie wykonujące na jego rzecz przewozy drogowe).

Z powodów wskazanych wyżej sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 4 pkt 11 oraz art. 18 ust. 4a i 4b u.t.d. oraz nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podkreślenia wymaga, że tożsamy pogląd dotyczący kwalifikowania jako transportu drogowego usług przewozu organizowanych poprzez aplikację Bolt wyrażony już został w orzecznictwie tutejszego sądu (zob. np. wyroki w sprawach II SA/BK 660/19, II SA/Bk 695/19, II SA/Bk 716/19, II SA/Bk 326/20; II SA/Bk 314/20) i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela i przyjmuje jako własny.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.