Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 7 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Rakoniewic o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Rakoniewic a Burmistrzem Wolsztyna w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.R. o przyznanie bonu energetycznego postanawia: wskazać Burmistrza Wolsztyna jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 16 października 2024 r. Burmistrz R. (dalej także: "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.R. (dalej także: "zainteresowana") o przyznanie bonu energetycznego.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że we wniosku zainteresowana podała adres: (...) natomiast w toku postępowania ustalono, że zainteresowana pod tym adresem nie zamieszkuje od kilku lat. Podano również, że zainteresowana przebywała m.in. w Stowarzyszeniu Dom Pomocna Dłoń w B. oraz Bonifraterskim Ośrodku Interwencji Kryzysowej i Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w P., a ostatnio zamieszkiwała u swoich teściów w D. – gdzie planowała mieszkać do 14 października 2024 r., a po tej dacie nie wiedziała gdzie będzie mieszkać.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz W. podniósł, że z jego ustaleń wynika, że zainteresowana zamieszkuje w D. pod adresem (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (dalej także: "Ustawa o bonie energetycznym"), wniosek o wypłatę bonu energetycznego składa się odpowiednio wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która go składa.

Przepisy ustawy o bonie energetycznym nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym koniecznym jest odwołanie się do definicji ogólnej zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego (Dz.U.2024.1061 t.j., dalej: "kc"), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania według tego przepisu decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z 13 kwietnia 2022 r., I OW 212/21).

Jak wynika z akt administracyjnych zainteresowana do 13 października 2024 r. mieszkała u swoich teściów w D. natomiast nie wiedziała gdzie będzie mieszkać od 14 października 2024 r. – w tej sytuacji nie sposób przyjąć, że zainteresowana miała miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów kc w D. bowiem nie było to zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 21 § 1 pkt 3 kpa właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Zgodnie zaś z art. 21 § 2 kpa jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie.

Na gruncie niniejszej sprawy nie sposób jest ustalić miejsce zamieszkania zainteresowanej, a zatem zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 3 ust. 1 Ustawy o bonie energetycznym w zw. z art. 21 § 1 pkt 3 i § 2 kpa właściwy w sprawie będzie organ w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego – a zatem będzie to Burmistrz W.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.