Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 214/18 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie naliczenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie uzasadniając złożonego w tym przedmiocie wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 214/18 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją ustalono wobec skarżącego kwotę należną za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 966, 40 zł w okresie od 1 września 2016 r. do 31 maja 2017 r. i w kwocie 1.970,37 zł od 1 czerwca 2017 r. Sąd zaznaczył, że z reguły przyjmuje się, iż decyzje dotyczące należności pieniężnych nie wywołują nieodwracalnych skutków. Są to bowiem wyłącznie dolegliwości finansowe, możliwe do odwrócenia przez późniejszy zwrot zapłaconej kwoty. W ocenie Sądu w aktach niniejszej sprawy brak jest dowodów, uzasadniających przekonanie, że zapłacenie przez skarżącego ustalonej kwoty, spowoduje takie nieodwracalne skutki czy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.

Sąd podał, że ze złożonego przez wnioskodawcę do akt administracyjnych oświadczenia wynika, iż w 2016 r. osiągnął dochód w wysokości 214.797,92 zł, z tytułu działalności gospodarczej 17.899,83 zł, prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe żona miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości 4384,75 zł. Porównanie powyższych kwot z należnością wynikającą z decyzji czyni – zdaniem Sądu – wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji bezpodstawnym.

Sąd podkreślił, że do wstrzymania wykonania decyzji nie wystarcza złożenie wniosku, czy przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, ale wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd nie stwierdził również okoliczności faktycznych na tyle oczywistych, by przyjąć, że są one znane powszechnie, bez konieczności powoływania się na nie przez stronę, czy też wynikających z akt sprawy, na których uwzględnienie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 września 2017r., sygn. akt II OZ 990/17.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

- księga przychodów i rozchodów styczeń – luty 2018 r. [...] A. J.,

- karta informacyjna leczenia ambulatoryjnego z dnia 10 lutego 2018 r.,

- zaświadczenie z dnia 14 lutego 2018 r.

na okoliczność treści, a w szczególności nowych pojawiających się w sprawie okoliczności, tj. aktualnej sytuacji zdrowotnej i finansowej strony oraz możliwości zarobkowania na przyszłość skarżącego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu podniesiono, że możliwości zarobkowe skarżącego przedstawione w zaskarżonym postanowieniu WSA w Rzeszowie są nieaktualne. Skarżący wskazał, że ze względu na obecną sytuację finansową i zdrowotną nie posiada on żadnych oszczędności. Podano, że od stycznia 2018 r. skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej – doznał urazu wskutek którego doszło do całkowitego uszkodzenia więzadła pobocznego łokciowego stawu śródręcznego paliczkowego kciuka, złamania fragmentu łokciowego paliczka środkowego kciuka, wskutek którego posiada on całkowitą niestabilność stawu śródręczno – paliczkowego kciuka. Wskazano, że skarżący w okresie trzech miesięcy od stycznia 2018 r. do chwili obecnej ma złamaną i unieruchomioną rękę. Pokreślono, ze skarżący nie zakończył leczenia, czeka go operacja w/w ręki, co związane jest z kosztami wynoszącymi około 12.000 zł. Skarżący wskazał, że ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci, które także wymagają leczenia, a ponadto pomaga w utrzymaniu swoich teściów.

Skarżący wskazał, że Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu. Poprzestanie tylko na wniosku strony jest naruszeniem obowiązku rzetelnego rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Zaznaczyć przy tym należy, że przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W niniejszej sprawie, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w ogóle nie został uzasadniony, co uniemożliwiało merytoryczną ocenę wniosku. Należy zauważyć, że chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony.

Odrębną kwestią jest natomiast zagadnienie uwzględniania przez Sąd informacji wynikających z akt sprawy jako samodzielnej wobec wniosku podstawy oceny zasadności udzielenia stronie żądanej ochrony tymczasowej, na co wskazano w niniejszym zażaleniu.

Na gruncie stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd z urzędu powinien uwzględniać okoliczności nawet niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa lub z akt sprawy, bądź znane są Sądowi z urzędu. W niniejszej sprawie nie można skutecznie zarzucać Sądowi I instancji, że oceniając zasadność złożonego wniosku nie wyszedł poza jego granice. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozostawia bowiem wątpliwości, że Sąd z urzędu, a więc i bez wniosków strony, uwzględnił okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo wskazać należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata należności ma bowiem charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Takie prawdopodobieństwo nie zostało jednakże w niniejszej sprawie wykazane. Złożone na etapie postępowania zażaleniowego dokumenty finansowe firmy skarżącego za miesiąc luty 2018 r. podczas, gdy skarga jest z końca stycznia 2018 r. nie są bowiem okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Taką okolicznością nie są także argumenty o posiadaniu przez skarżącego małoletnich dzieci na utrzymaniu, pomocy teściom, czy kontuzji ręki. Jak już bowiem wskazano powyżej, każda decyzja, czy też akt, wywołuje pewne skutki, ale przy wstrzymaniu wykonania z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie chodzi o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie wykazano, aby w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.