Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant aplikant radcowski Dorota Klich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę

Wnioskiem z dnia [...] 2001 r. T. M. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w J. o wymeldowanie syna T. M. z pobytu stałego z mieszkania położonego w J. przy ulicy A twierdząc, że nie zamieszkuje w nim od [...] r. Wniosek motywował faktem założenia nowej rodziny i zamieszkiwaniu w spornym lokalu z drugą żoną oraz dwojgiem dzieci pochodzących z tego związku. Syn T. wyprowadził się razem z matką, a nawet nigdy w miejscu zameldowania na pobyt stały nie zamieszkiwał z zamiarem stałego pobytu. Podkreślił, że po rozwodzie dokonano podziału majątku dorobkowego w ramach, którego nabył wyłączne prawo do zajmowanego lokalu. Była żona otrzymała z tego tytułu ekwiwalent finansowy. Syn w mieszkaniu nie przebywa i nie posiada rzeczy osobistych i nie utrzymuje z nim kontaktu, dlatego też nie zna jego aktualnego miejsca pobytu.

Skarżący domagał się nieuwzględnienia wniosku, podnosząc, iż nie może aktualnie uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, gdyż przebywa w Zakładzie Karnym w S.. Uważa też, że brak jest podstawy prawnej do jego wymeldowania, a prowadzenie przedmiotowego postępowania narusza konstytucyjną zasadę równości stron w postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta J. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 1984 r., Nr 32, poz. 174 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu T. M. z pobytu stałego w J. przy ulicy A. W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotowy lokal jest własnością Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w J., użytkowanym przez T. M. na podstawie posiadanego spółdzielczego lokatorskiego prawa do tego lokalu. T. M. nabył przedmiotowe prawo w następstwie ugody sądowej z [...] r. sygn. akt [...] podpisanej w ramach podziału majątku dorobkowego, prowadzonego na wniosek byłej żony A. S. ( uprzednio M.). Lokal ten pozostawał w dyspozycji małżonków od [...] r. i od tego czasu byli w nim zameldowani na pobyt stały. Zameldowanie dotyczyło również skarżącego, który urodził się w [...] r. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że A. S. mimo zameldowania nie zamieszkiwała w spornym lokalu ponieważ ze względu na nieporozumienia małżeńskie i pracę zamieszkiwała wraz z synem u swoich rodziców w B.. T. M. uczęszczał tam do przedszkola i szkoły. W [...] r. z jej pozwu prowadzone było postępowanie sądowe o ochronę praw najemcy zakończone wyrokiem nakazującym T. M. dopuszczenie żony A. do współposiadania spornego lokalu ( sygn. akt [...] z dnia [...] r.). Dalej organ ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla K.– [...] z dnia [...] r. – sygn. akt [...] wydanym z powództwa T. M. rozwiązano małżeństwo A. i T. M., ograniczając ojcu władzę rodzicielską nad synem T. i Sąd ustalił warunki korzystania małżonków z lokalu po rozwodzie. Mimo powyższych wyroków A. M. nigdy nie zamieszkała w spornym lokalu. Jak wynika z pism T. M. mieszkał on wspólnie z ojcem przez kilka miesięcy w roku [...]. Było to związane z wyjazdem zagranicznym matki. Ustalono, że T. M. zamieszkiwał z małymi przerwami ze swoją babcią w B., gdzie posiadał wszystkie swoje rzeczy osobiste i majątkowe i został zatrzymany w dniu [...] r. przez policję w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa kryminalnego. Organ I instancji podkreślił, iż T. M. po uzyskaniu pełnoletności nie dochodził na drodze prawnej swojego prawa do zamieszkania w spornym lokalu, a T.M. składając wniosek o jego wymeldowanie pozbawił go uprawnień pochodnych do przebywania w spornym lokalu.

Od powyższej decyzji odwołała się A. S. jako pełnomocnik pozbawionego wolności syna T. M. wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła błędne ustalenia faktyczne poczynione w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, które w konsekwencji doprowadziły do wydania niekorzystnej dla syna i sprzecznej z art. 15 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzji o jego wymeldowaniu. Zaprzeczyła dobrowolnemu opuszczeniu przez syna spornego lokalu i utraty uprawnień pochodnych do jego zamieszkania. Jej zdaniem syn posiada samoistne prawo do zamieszkania wynikające z faktu ujęcia go w decyzji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w J. z [...] r., która była podstawą zameldowania go na pobyt stały. Zarzuciła stronniczość w prowadzeniu postępowania administracyjnego na niekorzyść jej syna.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na dokonane ustalenia organu I instancji. Uznał je za prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Jako bezsporną ocenił kwestię utraty przez T. M. uprawnień do zamieszkania w spornym lokalu oraz fakt jego niezamieszkiwania w nim z zamiarem stałego pobytu mimo zameldowania. Bezspornym dla organu odwoławczego było posiadanie przez skarżącego pochodnych uprawnień do zamieszkania w spornym lokalu wywodzących się z samoistnych uprawnień jego rodziców a od daty sądowego podziału majątku dorobkowego A. i T. M. samoistnego uprawnienia jego ojca. Poza sporem pozostaje również ustalenie, iż T. M. od [...] r. do czasu zatrzymania mieszkał u babci w miejscowości B.. Podkreślił, że fakt ten potwierdził sam T. M. w swoich licznych pismach kierowanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz oględziny spornego lokalu i przesłuchania świadków czy treść pism jego pełnomocnika. Oznacza to spełnienie ustawowych przesłanek wymeldowania z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co powoduje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...] r. A. S. pełnomocnik T. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła oparcie decyzji na błędnych przesłankach podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla jej syna krzywdząca i może mieć negatywny wpływ na dalsze jego losy. Nie zgadzała się z ustaleniem jej obowiązku wspólnego zamieszkiwania z synem, wynikającego zdaniem organu z treści wyroku rozwodowego ograniczającego władzę rodzicielską nad małoletnim synem T. jego ojcu. Nie mogła tego uczynić ponieważ od czasu rozwodu nigdy nie posiadała lokalu mieszkalnego będącego jej wyłączną własnością.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie należy zauważyć z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowej kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana przez organ odwoławczy, który działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji (vide wyrok NSA sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936 ). Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) Urząd gminy wydaje decyzję o wymeldowanie osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła prawo do przebywania w nim.

Przepis ten zarówno w dacie orzekania organów obydwu instancji jak i obecnie stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Zacytowanie w całości tego przepisu było konieczne ( mimo, iż przytaczały go w pełnym brzmieniu organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji ) ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. ( publikowany Dz. U. nr 78, poz. 716), który zniósł obowiązywanie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z dniem 19 czerwca 2002 r.

W związku z utratą mocy art. 9 ust. 2 omawianej ustawy, do którego odsyła art. 15 ust. 2 ustawy, stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, zbędne jest powielanie rozważań na temat charakteru uprawnień do lokalu jakie posiadał wówczas T. M. oraz ich utraty.

Decydujące dla dalszych rozważań będzie to, czy zgodnie z twierdzeniem skarżącego opuścił on miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Należy przy tym pamiętać, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Konsekwentnie do przyjętej definicji pojęcia pobytu stałego, opuszczenie tego miejsca pobytu rodzące obowiązek meldunkowy istnieje wówczas, gdy opuszczenie ma charakter trwały, a także dobrowolny. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę zainteresowaną dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

W orzecznictwie istotnie przyjęto nadto domniemanie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu w sytuacji, gdy zmuszenie do opuszczenia lokalu nie jest oczywiste, a strona nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu.

Przenosząc powyższe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny, baczyć w pierwszym rzędzie należy na to, że postępowanie administracyjne dotyczyło wymeldowania syna najemcy lokalu, który opuścił sporny lokal wraz z matką i nie zamieszkiwał w nim z zamiarem stałego pobytu co najmniej od daty wyroku rozwodowego rozwiązującego małżeństwo A. i T. M. oraz rozstrzygającego o prawie korzystania ze spornego lokalu stanowiącego ówcześnie wspólność majątkową małżonków. Od rozwodu rodziców, który miał miejsce w dniu [...] r. ( wyrok uprawomocnił się [...] r.), T. M. pozostawał pod opieką matki, gdyż miał ukończone [...] lat. Urodził się w dniu [...]r., po dokonaniu podziału majątku dorobkowego w skład, którego wchodziło spółdzielcze prawo do spornego lokalu A. S. dopełniła obowiązku wymeldowania się zgodnie z istniejącym stanem faktycznym, co do swojej osoby. Nie dopełniła tego obowiązku w imieniu małoletniego syna T., który początkowo zamieszkiwał z nią a następnie od [...] r. z jej matką w miejscowości B..

Zarówno organ I, jak i II instancji dokonał wyczerpujących ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek wymeldowania z pobytu stałego T. M.. Prawidłowo została wyjaśniona kwestia utraty uprawnień i zamieszkiwania strony w tymże lokalu, co stanowiło sedno przedmiotowej sprawy. Strona skarżąca nie przedstawiła konkretnych zarzutów naruszenia prawa stawianych organom administracji w sprawie zakończonej decyzją poddaną kontroli sądowej.

Wyjaśnić nadto należy, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych, stąd też powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego. Nie służy natomiast innym celom.

Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.