Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Michał Feist, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] nr [...]

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty podatku. Postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało w oparciu o art. 165a w zw. z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, iż zgodnie z znowelizowanym od dnia 1 stycznia 2007 r. przepisem art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle – z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. Zdaniem organu, ze zwolnienia określonego w powołanym przepisie korzystali w 2007 r. tylko ci podatnicy, którzy spełniali łącznie dwie przesłanki: posiadali grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych i prowadzą działalność gospodarczą, polegającą na eksploatacji autostrad płatnych.

W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że dzierżawiony przez podatnika (do 14 maja 2007 r.) grunt podlegał w okresie od stycznia do maja 2007 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyż nie był zajęty pod pas drogowy drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (czyli pod drogę krajową, wojewódzką, powiatową ani gminną), a podatnik (dzierżawiący gospodarstwo rolne od A w O.), nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji autostrad płatnych.

Postanowienie to K. F. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się "wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od nieruchomości, które według organu, stanowią drogi publiczne".

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, iż organ podatkowy nie powołał się na jakiekolwiek dane ewidencyjne dotyczące swoich ustaleń, iż przedmiotowe działki są drogami publicznymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn nie wynikających z jej treści.

Podjęte przez organy podatkowe rozstrzygnięcie jest wadliwe. Podstawą prawną jego wydania był przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Reguluje on dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Po pierwsze, gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że organy podatkowe nie miały podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości. Wniosek skarżącego w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku za okres od 1 stycznia 2007 r. do 14 maja 2007 r. za działki "stanowiące drogę publiczną" stanowił sprawę, którą należało rozstrzygnąć w drodze decyzji, zgodnie z art. 207 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Jak już wskazano, zgodnie z art. 165a Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Tymczasem, żądanie w rozpatrywanej sprawie zostało wniesione przez podmiot będący stroną. Poza sporem pozostaje, że K. F. – jako dzierżawiący gospodarstwo rolne od A w O. (reprezentujący Skarb Państwa) był traktowany przez organy podatkowe jako podatnik, a posiadane przez niego grunty podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Dlatego też rozpatrując wniosek tego samego podmiotu o zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości nie było podstaw prawnych, by wnioskodawcy odmówić przyznania statusu strony postępowania.

Przyjąć też należy, że nie została również spełniona druga przesłanka zawarta w art. 165a Ordynacji podatkowej - "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Trudności może budzić interpretacja zwrotu "nie może być wszczęte". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanął na stanowisku, iż powyższy zwrot należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Niewątpliwie rozstrzygnięcie kwestii zwrotu podatku od nieruchomości dla podmiotu, który zapłacił ten podatek zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. z późn. zm.) stanowi sprawą należącą do właściwości organów podatkowych. Zatem należy do niej stosować przepisy Ordynacji podatkowej zamieszczonej w Rozdziale 9 zatytułowanym "Nadpłata".

Kontynuując te rozważania wyjaśnić dalej trzeba, że odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku strony. Natomiast w sprawie niniejszej – wbrew treści art. 216 § 2 Ordynacji podatkowej - organ I i II instancji zawarł merytoryczną ocenę zasadności wniosku o zwrot nadpłaconego podatku od nieruchomości. Elementy merytoryczne uznające zasadność wniosku lub bezzasadność wniosku skarżącego mogą się znaleźć jedynie w decyzji rozstrzygającej sprawę, a nie w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania.

Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć m.in. przypadku, gdy treść żądania strony wszczęcia postępowania jest objęta toczącym się już postępowaniem podatkowym lub jeżeli w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna, czy ostateczna. Z akt sprawy nie wynika, aby przywołane sytuacje miały miejsce w omawianym przypadku.

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza S., co oznacza, że ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organy winny zważyć, czy wniosek ten nie podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów o nadpłacie (art. 72 - art. 80 Ordynacji podatkowej).

W wydanej decyzji organ podatkowy odniesie się zatem do kwestii pojęcia "nadpłaty" i podnoszonych przez stronę okoliczności, a dotyczących zasadności opodatkowania posiadanych przez niego gruntów sklasyfikowanych jako drogi.

Konkludując, należy stwierdzić, że wniosek podatnika w sprawie zwrotu podatku od nieruchomości powinien być załatwiony w drodze decyzji podatkowej (art. 207 Ordynacji podatkowej).

Zatem, skoro bezpodstawnie odmówiono wszczęcia postępowania z wniosku strony skarżącej o zwrot nadpłaconego podatku, to na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

Wobec braku wniosku strony, brak było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania.