Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Lu198/21 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 16 marca 2021 r., znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2017 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 16 marca 2021 r., znak [...].

Zaskarżonym postanowieniem z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 198/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił P. AG sp. z o.o. z siedzibą w Z. wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 16 marca 2021 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2017 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że oceniając wniosek strony, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności, a także danych zawartych w dokumentach obrazujących sytuację finansową, doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Spółka nie wykazała bowiem nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani groźby powstania znacznej szkody w następstwie wykonania aktu.

Spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sądowi pierwszej instancji zarzucono przy tym naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd pierwszej instancji skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła u skarżącej znaczne szkody oraz trudne do odwrócenia skutki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA").

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, publ. CBOSA). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.

Wskazując na powyższe należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wykazała poprzez uprawdopodobnienie, spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków.

Po pierwsze, stwierdzić należy, że skarżąca w sposób skrupulatny wywiązała się z obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji celem poparcia wniosku. Załączone dokumenty dają miarodajny obraz jej sytuacji.

Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do innych wniosków niż Sąd pierwszej instancji co do przedstawionych okoliczności i ich ewentualnych skutków.

We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spółka wskazała, że:

- prowadzi działalność gospodarczą w formie składu podatkowego na podstawie zezwolenia Naczelniku Urzędu Celnego w B. z 21 lutego 2013 r.;

- w oparciu o powyższe zezwolenie upoważniona była do produkcji, przetwarzania oraz magazynowania wyrobów akcyzowych zaliczanych do następujących grup: wyroby energetyczne oraz oleje smarowe, o kodach CN wymienionych w przedmiotowej decyzji oraz kolejnych decyzjach przedłużających zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego;

- kwota zobowiązań określonych przez organy podatkowe w wynosi 1.879.478 zł plus odsetki. Skarżąca nie jest w stanie, mając na uwadze jej aktualną sytuację majątkową zapłacić ww. zobowiązania podatkowego;

- działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą polegała na obrocie wyrobami akcyzowymi w składzie podatkom na podstawie udzielonego zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego. Ten przedmiot działalności gospodarczej stanowi jedyne źródło dochodu skarżącej. Spółka nie osiągała żadnych innych dochodów oprócz tych wynikających z prowadzenia składu podatkowego;

- kwota podatku akcyzowego określona w zaskarżonej decyzji 1.879.478 plus odsetki jest niemalże równa rocznemu zyskowi firmy za rok 2020 i czterokrotnie przekracza zysk firmy za rok 2019, co niewątpliwie nie pozwala uznać, iż jest ona w stanie ponieść koszt zapłaty kwot będący przedmiotem tego i pozostałych postępowań, bez niedających się w przyszłości naprawić konsekwencji;

- wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało koniecznością sprzedaży majątku spółki. Ponadto zaprzestanie działalności może doprowadzić do wypowiedzenia umowy dzierżawy gruntu i instalacji wykorzystywanych przez spółkę do prowadzenia składu podatkowego;

- w tym stanie rzeczy wyezekwowanie zaskarżonych decyzji spowoduje brak po stronie spółki możliwości odzyskania zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego ponieważ skarżąca (w przypadku zakończenia działalności i wypowiedzenia umowy dzierżawy nieruchomości i instalacji) nie będzie posiadała infrastruktury technicznej koniecznej do jej wznowienia;

- w przypadku ogłoszenia upadłości skarżącej koniecznym będzie zwolnienie pracowników. Fakt ten uznać należy za okoliczność tym bardziej dotkliwą dla skarżącej i co istotne w przyszłości niemożliwa do odwrócenia, ponieważ są to ludzie wyszkoleni na koszt spółki w bardzo wyspecjalizowanej dziedzinie obsługi podmiotów w zakresie stosowania ustawy o podatku akcyzowym;

- skarżąca zwróciła uwagę, iż z wykonaniem zaskarżonej decyzji prowadzącym w efekcie do upadłości, będzie wiązała się utrata dobrego imienia oraz renomy, co jest w obrocie gospodarczym, kwestią fundamentalną (spółka działa na rynku od 2013 r. i ma zawarte kontrakty głównie z podmiotami z innych krajów UE);

- w stosunku do niej, jest prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. postępowanie egzekucyjne. Podstawą do prowadzenia egzekucji są zobowiązania podatkowe wynikające z zaskarżonych w niniejszym postępowaniu sądowym decyzji. W wyniku prowadzonych działań egzekucyjnych zostały na dzień dzisiejszy zajęte rachunki skarżącej, a także przystąpiono do egzekucji z ruchomości skarżącej;

- w obecnej kondycji finansowej spółka nie ma możliwości poniesienia powyżej wskazanych kosztów, zaś niewątpliwym skutkiem wyegzekwowania decyzji organu pierwszej i drugiej instancji będzie zakończenie działalności spółki i ogłoszenie jej upadłości. W tej sytuacji nawet późniejszy zwrot kwot będących przedmiotem postępowań nie będzie miał dla spółki znaczenia;

- w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca utraci wpłacone przez nią zabezpieczenia akcyzowe;

- wyegzekwowanie zaskarżonej decyzji spowoduje brak po stronie spółki możliwości odzyskania zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego - podmiot prowadzący skład podatkowy nie może znajdować się w stanie upadłości (art. 48 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 722, dalej: "u.p.a.");

- efektem wydania zaskarżonej decyzji jest cofniecie posiadanego przez stronę zezwolenia na skład podatkowy.

Powyższe twierdzenia spółka poparła załączonymi dokumentami m.in. bilansami, rachunkami zysków i strat, tytułami egzekucyjnymi, kontraktami handlowymi, umową dzierżawy i potwierdzeniem złożenia zabezpieczenia akcyzowego.

Spółka wskazała, że konieczność uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika z obawy wyrządzenia znacznej szkody w jej majątku, której skutki byłyby trudne do odwrócenia w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym. Swoje wywody poparła szczegółowym materiałem dowodowym o charakterze źródłowym pozwalającym na ocenę możliwości wystąpienia negatywnych skutków wykonania przedmiotowej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze wskazane dane finansowe uznać należy, że wyegzekwowanie od spółki kwoty objętej zaskarżoną decyzją (w kontekście przystąpienia przez organy do egzekucji z majątku spółki kwoty 1.879.478 zł plus odsetki) może istotnie oddziaływać na płynność finansową spółki, co z kolei zagraża wystąpieniem skutków, które byłby trudne do odwrócenia w razie ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny. Utrata płynności finansowej może doprowadzić do upadłości spółki, co w dalszej kolejności może skutkować sprzedażą jej majątku (w tym urządzeń warunkujących możliwość wznowienia działalności w razie korzystnego dla spółki rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego) i zwolnieniem wykwalifikowanych pracowników przedsiębiorstwa. Ogłoszenie upadłości spółki może uniemożliwić zdobycie/odzyskanie zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, co słusznie podkreśliła spółka wskazując na treść art. 48 ust. 1 pkt 4 u.p.a. Zgodnie z jego treścią w stosunku do podmiotu ubiegającego się o takie zezwolenie nie może być prowadzone postępowanie upadłościowe.

Końcowo należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i nie pozbawia aparatu skarbowego możliwości uzyskania określonych należności. Odsuwa je jedynie w czasie, dając możliwość kontroli sądowej.

Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.