Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędziowie WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski [spr] Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi "IB" Spółki z o.o. w Z. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] NR [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Decyzją z dnia [...] Nr [...], z powołaniem się na przepisy art 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art 9 ust. 1, art 12 ust 1 pkt 1, art 15 ust. 1 oraz art 27 ust. 1 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) Urząd Skarbowy określił Spółce z o. o. "IB" z siedzibą w Z. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. w wysokości [...] zł, tj wyższego niż zadeklarowany w zeznaniu podatkowym CIT- 8 ostatecznym, złożonym 17.09.2002 r. o kwotę [...] zł.

Decyzja ta została doręczona do siedziby Spółki w Z., przy ul. S. w dniu 29.04.2003 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje odcisk pieczęci firmowej Spółki oraz czytelny podpis "..." z datą "29.04 2003 r.". Pracownik poczty doręczający przesyłkę zaznaczył na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że przesyłkę doręczył adresatowi osobiście, dopisując imię i nazwisko osoby, która pokwitowała odbiór przesyłki: "...".

Pismem z 23.05.2003 r. Spółka złożyła odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten uzasadniono tym, iż zaskarżoną decyzję doręczono pod adresem siedziby Spółki osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji, albowiem osoba ta "nie jest i nigdy nie była" pracownikiem Spółki i nie świadczyła usług na innej podstawie prawnej oraz nie posiadała pisemnych lub ustnych upoważnień do odbioru przesyłek. Wyjaśniono dalej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, iż osoba która odebrała przesyłkę jest pracownikiem innej firmy, która ma siedzibę pod tym samym adresem co Spółka, a ponadto, że Spółce nie jest znany termin pozostawienia decyzji pod adresem Spółki, a osoba która odebrała przesyłkę poinformowała o tym fakcie Spółkę dopiero 16.05.2003 r.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 163 § 2, art 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Izba Skarbowa odmówiła Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziła, że odwołanie Spółki z dnia 23.05 2003 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wobec czego odwołanie pozostawiono bez rozpoznania

W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowo zawitym, co oznacza, że jego uchybienie powoduje, iż wniesienie odwołania jest prawnie bezskuteczne i w takiej sytuacji organ podatkowy ma obowiązek stwierdzić, w trybie art. 228 § 1 pkt Ordynacji podatkowej, uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co w konsekwencji oznacza, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest ostateczna. Wyjaśnił dalej organ odwoławczy, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni (tzn. przedstawi wiarygodne okoliczności), że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy. Przy ocenie zawinienia należy jednak uwzględnić fakt, że obowiązkiem strony jest zachowanie szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, a zatem o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Analizując okoliczności sprawy i argumenty podniesione przez Stronę we wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy stwierdził, iż argumenty te nie stanowią wystarczającego dowodu do stwierdzenia, że wniesienie odwołania po terminie nastąpiło bez winy Spółki Zdaniem organu odwoławczego zaskarżoną decyzję doręczono zgodnie z przepisem art. 151 Ordynacji podatkowej w lokalu Spółki, a pracownik Urzędu Pocztowego miał prawo domniemywać, że osoba przyjmująca przesyłkę (decyzję) była upoważniona do jej odbioru, tym bardziej, że dysponowała pieczątką firmową Spółki oraz potwierdziła odbiór czytelnym podpisem. Powołał się przy tym organ odwoławczy na art. 97 Kodeksu cywilnego, tj. na ustanowione w tym przepisie domniemanie upoważnienia do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa, przez osoby czynne w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności. Ponadto zauważył organ odwoławczy, że osoba która odebrała przesyłkę zatrudniona jest na podstawie umów o pracę w trzech firmach należących do udziałowców Spółki "IB", przy czym właściciele dwóch z tych firm równocześnie pełnią funkcję wiceprezesów tej Spółki - wobec czego osoba ta jest dobrze znana Zarządowi Spółki i zapewne nie dokonałaby odbioru decyzji, gdyby nie posiadała upoważnienia od Zarządu Spółki.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie przy jego wydaniu przepisu art. 151 oraz art. 122 i art. 121 Ordynacji podatkowej, bowiem organy podatkowe nie wykazały, że decyzję określającą zobowiązanie Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2001 doręczono osobie upoważnionej do jej odbioru. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, podnosząc ponadto, że przepis art. 97 K.c. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, a konsekwencji wynikających z faktu, iż doręczyciel domniemywał, że doręcza przesyłkę osobie uprawnionej do jej odbioru nie można przerzucać na Spółkę. Zarzuca dalej skarżąca Spółka, że dla wykazania, iż decyzję doręczono osobie upoważnionej, czemu Spółka zaprzecza - organ podatkowy powinien należycie i starannie zebrać materiał dowodowy. Nie dokonując takich ustaleń organ podatkowy, zdaniem skarżącej, naruszył przepisy art. 122 i 121 Ordynacji podatkowej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U Nr 153, poz 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. Nr 153, poz 1270), zwanej dalej "p psa". Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie.

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wprawdzie skarżąca Spółka składając odwołanie od decyzji podatkowej organu pierwszej instancji z dnia 25.04.2003 r. wnosiła równocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia i wykazywała, że przekroczenie terminu nie zostało przez nią zawinione, jednak w istocie kwestionuje ona fakt doręczenia decyzji w dniu 29.04.2003 r. zatem spór dotyczy zasadności ustalenia przez organ odwoławczy, iż odwołanie Spółki wniesione w dniu 23.05.2003 r. zostało złożone po upływie ustawowego terminu.

Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p p s a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a więc Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest uprawniony do rozpatrzenia takiego sporu.

W myśl art. 151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym pisma doręcza się "w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji". Z faktu doręczenia decyzji podatkowej wynikają bardzo istotne konsekwencje prawne dla podatnika, wobec czego prawidłowe doręczanie takich decyzji stanowi jedną z przesłanek praworządności W każdej zatem sprawie na organie podatkowym ciąży obowiązek prawidłowego doręczenia decyzji, a w razie sporu co do tego faktu, obowiązek wykazania nie budzącymi wątpliwości dowodami, iż doręczenie nastąpiło zgodnie z przepisami prawa. Powołany przepis Ordynacji podatkowej określa zarówno miejsce, w którym powinno nastąpić doręczenie pisma osobie prawnej (w lokalu jej siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności), jak i sposób tego doręczenia (osobie upoważnionej do odbioru korespondencji). Niewątpliwie zatem osoba doręczająca pismo musi zadbać o to, by pismo zostało doręczone właśnie osobie upoważnionej do jego odbioru.

W przypadku spółki z o.o., zgodnie z art. 205 § 2 Kodeksu spółek handlowych doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta. Osoby takie posiadają więc ustawowe upoważnienie do odbioru pism adresowanych do spółki. Doręczenie pisma adresowanego do spółki innej osobie dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy posiada ona stosowne upoważnienie (pełnomocnictwo) od władz spółki. Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają formy takiego upoważnienia, jednak zasadniczą formą powinna być (dla celów dowodowych) forma pisemna. Upoważnienie w formie ustnej lub dorozumianej (poprzez czynności faktyczne) jest wprawdzie ważne, jednak osoba doręczająca przesyłkę, w celu wyeliminowania ewentualnego sporu, co do faktu prawidłowego doręczenia pisma, powinna się upewnić co do istnienia upoważnienia do odbioru pisma, w szczególności poprzez zażądanie okazania pisemnego upoważnienia. W razie nieokazania takiego upoważnienia doręczyciel może postąpić zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 albo 2, tj. pozostawić pismo na okres 7 dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (miasta), w zależności od tego, kto dokonuje doręczenia.

Jeżeli mimo nieokazania upoważnienia doręczyciel doręcza pismo, to musi on wykazać, iż pismo takie odebrała osoba upoważniona do odbioru. W razie kwestionowania tego faktu przez adresata pisma organ podatkowy (nadawca pisma), który z faktu doręczenia pisma wywodzi skutki prawne, obowiązany jest - zgodnie z ogólną zasadą dowodową -udowodnić fakt prawidłowego doręczenia pisma.

W sprawie niniejszej organ odwoławczy na zarzut skarżącej, iż osoba która odebrała pismo nie była upoważniona przez Spółkę do jego odbioru, a o fakcie odbioru pisma powiadomiła władze Spółki dopiero w dniu 16.05.2002 r. nie przeprowadził postępowania dowodowego dla wykazania w sposób nie budzący wątpliwości, iż decyzja podatkowa została odebrana przez osobę upoważnioną. Należy się wprawdzie zgodzić z organem odwoławczym, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały przesłanki pozwalające domniemywać, iż osoba odbierająca decyzję posiada stosowne upoważnienie, skoro wykonując obowiązki pracownicze pod adresem siedziby Spółki i posiadając jej pieczęć firmową, nie odmówiła odebrania pisma, lecz je odebrała, poświadczając ten fakt odciśnięciem tej pieczęci firmowej na potwierdzeniu doręczenia pisma oraz podpisała je czytelnym nazwiskiem, wpisując także datę odbioru pisma. Jednak w sytuacji, gdy skarżąca Spółka stanowczo zaprzecza, aby osoba, która pismo odebrała posiadała upoważnienie

Spółki, a ponadto twierdzi skarżąca, że osoba ta nigdy nie była jej pracownikiem i nie świadczyła na jej rzecz usług na innej podstawie prawnej, oraz że osoba ta jest zatrudniona przez innych pracodawców, prowadzących działalność pod tym samym adresem organ odwoławczy, dla przyjęcia, że doręczenie zostało dokonane zgodnie z prawem w dniu 29.04.2002 r. nie może poprzestać na domniemaniu, iż osoba odbierająca pismo posiadała upoważnienie, lecz obowiązany jest ten fakt udowodnić, m.in. zeznaniami doręczyciela i osoby odbierającej pismo.

Przepisy Ordynacji podatkowej w sposób jednoznaczny regulują kwestie związane z doręczaniem pism i w sprawach tych nie ma zastosowania przepis art. 97 Kc, dotyczący innej problematyki - należy przy tym zauważyć, że w sprawie niniejszej nie wykazano nawet, że osoba odbierająca pismo była "czynną" w lokalu Spółki, tzn. wykonywała czynności na rzecz Spółki, a nie na rzecz innych przedsiębiorców.

Nie wykazując przekonującymi dowodami, że decyzja podatkowa doręczona została w sposób prawidłowy w dniu 29.04.2002 r. organ odwoławczy naruszył więc przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 151 Ordynacji podatkowej, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem od właściwego ustalenia daty doręczenia decyzji zależy rozstrzygnięcie w kwestii ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

W tej sytuacji uwzględniając skargę orzeczono zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.