Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i doręczenia stronie uwierzytelnionego odpisu dokumentu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] czerwca 2012r., II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. na podstawie art. 74 § 2 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z póź. zm. zwanej dalej K.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku J. R. o wydanie z akt sprawy "uwierzytelnionego, kolorowego odpisu mapy zagospodarowania terenu, znajdującej się w dokumentacji budowlanej zatwierdzonej decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2001 r., Nr [...]"- odmówił sporządzenia i doręczenia stronie w.w. odpisu z akt sprawy.

Organ wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, iż wnioskiem z dnia 29 maja 2012 r. J. R. wystąpił do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego o wydanie i przesłanie "uwierzytelnionego, kolorowego odpisu mapy zagospodarowania terenu, znajdującej się w dokumentacji budowlanej zatwierdzonej w.w., unieważnioną decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2001 r., Nr [...]".

Jak ustalił Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, akta sprawy wraz z projektem budowlanym, dotyczące decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...], uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. i stwierdzającą nieważność w.w. decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2001 r., zostały przekazane przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie z dnia 22 września 2011r.

Organ stwierdził, że wobec nie posiadania w.w. akt sprawy wraz z projektem budowlanym nie jest możliwe wykonanie przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego prośby, zawartej w piśmie skarżącego z dnia 29 maja 2012 r. W ocenie organu brak jest przeszkód, aby wnioskodawca zapoznał się z aktami sprawy i sporządził w lokalu Naczelnego Sądu Administracyjnego (gdzie akta aktualnie się znajdują) w obecności pracownika tego Sądu, odpis żądanego dokumentu.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 127 § 3 Kpa po rozpatrzeniu wniosku J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r.

W ocenie organu postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r., nie narusza prawa. Organ ustalił, że powyższe akta sprawy zostały przekazane w dniu 14 czerwca 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z wniesioną przez J. R. skargą kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2180/11.

Wobec nie posiadania akt sprawy wraz z projektem budowlanym, dotyczącym decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2001 r., Nr [...], nie było możliwe zadośćuczynienie prośbie skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów, zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie organ wskazał, iż art. 73 Kpa odnosi się do sytuacji, kiedy organ posiada akta administracyjne danej sprawy.

Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. R. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 73 § 2 Kpa w związku z art. 73 § 1 Kpa, naruszenie przepisu art. 12 Kpa oraz naruszenie zasad określonych w art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9 Kpa przez błędne uznanie, iż:

- Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie może wydać skarżącemu uwierzytelnionego odpisu mapy zawierającej graficzny obraz projektu zagospodarowania terenu, gdyż - w związku z inną sprawą - dokument ten znajduje się obecnie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym,

- w lokalu Naczelnego Sądy Administracyjnego jest możliwe sporządzenie przez skarżącego lub jego pełnomocnika odpisu wielkogabarytowej, kolorowej mapy z projektem zagospodarowania terenu.

Skarżący wyjaśnił, iż zwrócił się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionego, kolorowego odpisu mapy zagospodarowania terenu znajdującej się w dokumentacji budowlanej zatwierdzonej ww. unieważnioną decyzją.

Potrzebę uzyskania uwierzytelnionego odpisu wskazanego wyżej dokumentu skarżący uzasadnił posiadaniem ważnych interesów:

- uczestniczeniem, jako strona, w postępowaniu naprawczym, które prowadzi [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., a którego to postępowania dotyczy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r., ustalająca nowy termin wykonania przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad obowiązku przedłożenia dokumentacji powykonawczej inwestycji wykonanej w ramach ww, unieważnionej decyzji nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia [...].10.2001 r.,

- uczestniczeniem w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygnaturą akt VII SA/Wa 558/12.

W ocenie skarżącego organ pozbawił go prawa do posiadania uwierzytelnionego odpisu dokumentu, który stanowi kluczowy dowód w innych sprawach już rozpatrywanych przez organy administracji i sądy administracyjne.

Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane zostało wbrew przepisom art. 73 § 2 oraz art. 73 § 1 Kpa w ich aktualnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., Nr 6, poz 18). Zmienione przepisy art. 73 Kpa uprawniają strony do uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów dokumentów także po zakończeniu postępowania, jeśli jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Odmawiając wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu z akt zakończonego postępowania, organ naruszył także podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Organ nie zastosował się ani do przepisu art. 12 § 1 i 2 Kpa.

W skardze podniesiono, iż przekazanie akt sprawy sądowi administracyjnemu czy organowi odwoławczemu nie uzasadnia bezczynności organu administracji do czasu zwrotu akt. Organ administracji powinien wówczas albo zawiesić postępowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa - gdy uzna, że od orzeczenia sądu administracyjnego zależy rozpoznanie sprawy - albo też podjąć czynności zmierzające do pozyskania wymaganej do rozpoznania dokumentacji. Również pouczenie o możliwości sporządzenia w lokalu Naczelnego Sądu Administracyjnego kolorowego odpisu mapy jest nietrafne i błędne. Wniosek bowiem z dnia 29 maja 2012 r. dotyczył wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu, który jest dokumentem administracyjnym; w sądach administracyjnych nie ma możliwości uwierzytelnienia odpisu dokumentu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji.

Wniosek skarżącego o udostępnienie odpisu mapy będącego elementem dokumentacji w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę, złożony został w trybie art. 73 § 2 Kpa.

Regulacje zawarte w przepisach o udostępnieniu akt są bezpośrednio związane z dwiema podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego jakimi są zasada jawności oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Stanowią one gwarancję nieskrępowanego udziału stron w kolejnym stadium postępowania, poprzez udostępnienie akt postępowania administracyjnego. Na mocy art. 73 § 1 Kpa ustawodawca zapewnił stronie prawo wglądu w akta sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje zarówno w toku, jak również po zakończeniu postępowania, a jedynym ograniczeniem sposobu wykonywania tego uprawnienia jest wymóg, aby czynności strony w zakresie dostępu do akt sprawy były dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracowników tego organu (art. 73 § 1 oraz § 1 "a" w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. - Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 - która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r.). Nadto na mocy § 2 art. 73 strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Przepisy wprost przyznają stronie prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, co jest równoznaczne z konkretyzacją i urzeczywistnieniem prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, "jest jednym ze standardów sprawiedliwego postępowania administracyjnego, które stanowią jeden z istotnych elementów zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji" (wyrok TK z dnia 27 czerwca 2008 r., K 51/07, OTK-A 2008, nr 5, poz. 87). Konstytucyjne prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć szeroko, nie tylko jako prawo wglądu w akta sprawy, ale także jako prawo do sporządzania z tych akt notatek, kopii lub odpisów, prawo żądania (od organu) uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, prawo do wydania (przez organ) z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów oraz prawo do zapewnienia stronie przez organ administracji publicznej dostępu do pism w formie dokumentu elektronicznego, wnoszonych do organu administracji publicznej lub przez niego doręczanych w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Uprawnienia wymienione w art. 73 przysługują stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1989, s. 157). Strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony.

Pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 § 2 Kpa nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie dominuje pogląd, że ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine Kpa może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Łd 770/96, publik, nr LEX 31771).

W rozpatrywanej sprawie skarżący wykazał swój ważny interes, podnosząc, iż uwierzytelniony odpis mapy zagospodarowania terenu chce przedstawić jako uczestnik postępowania na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 13 lipca 2012 r. Bezspornym jest także, iż organy administracji uznały skarżącego za stronę postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę pn. przebudowa ulicy [...] w Z. na skrzyżowaniu z projektowaną autostradą A-[...] odcinek "węzeł S. – węzeł W.".

Przepis stanowiący podstawę wniosku wyraźnie określa przesłanki, które mogą stanowić o odmowie wydania z akt uwierzytelnionego odpisu. W tym miejscu za zasadny uznać trzeba zarzutu skargi, iż fakt nieposiadania przez organ akt administracyjnych z uwagi na konieczność przekazania ich do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mógł stanowić podstawy do odmowy wydania wnioskowanego odpisu mapy. Nie można także podzielić argumentacji organu, iż to sąd administracyjny winien wydać przedmiotowy odpis. Nieuprawnione jest twierdzenie, iż z samego faktu, iż w sądzie znajdują się akta administracyjne sprawy, Sąd II instancji staje się ich dysponentem i jest uprawniony do wydania z akt administracyjnych uwierzytelnionych odpisów.

W niniejszej sprawie organ winien był zwrócić się do sądu administracyjnego o wypożyczenie akt w celu wydania wnioskowanego dokumentu.

Wobec powyższego zawarte w uzasadnieniu postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozważania dotyczące faktu przekazania akt przez organ do Naczelnego Sądu Administracyjnego wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy i są po prostu zbędne.

Stanowisko organów obu instancji jest bezzasadne i nie znajduje oparcia w regulacji prawnej. Organ administracji publicznej nie może kreować zakresu udostępnienia akt sprawy administracyjnej nie mając ku temu podstawy ustawowej.

Jednocześnie wskazać należy, iż do organu administracji pozostaje ocena czy konkretny, żądany w tej sprawie dokument może podlegać wydaniu w formie uwierzytelnionego odpisu z uwagi na jego charakter. Tych okoliczności organ nie analizował i nie stanowiły one podstawy wydanego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 73 § 2 Kpa i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.

W pkt 2 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy. Do kosztów tych zaliczono wpis sądowy w wysokości 100 zł.