Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 31 stycznia 2024 r. nr DO-II.7610.25.2024.KC po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 19 grudnia 2023 r. nr NW/V/77200/39/1/08 umarzającą z urzędu jako bezprzedmiotowe, ze względu na niewłaściwość organu, postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. 0,0055 ha i nr [...] o pow. 0,0632 ha, objęte KW nr [...] oraz ozn. jako działki nr [...] o pow. 0,0225 ha i nr [...] o pow. 0,0361 ha, objęte KW nr [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 - dalej jako "u.g.n."), decyzją z 19 grudnia 2023 r. umorzył z urzędu jako bezprzedmiotowe, ze względu na niewłaściwość organu, postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu, wszczęte na podstawie art. 200 u.g.n.

Spółka [...] S.A. z siedzibą w [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Minister Rozwoju i Technologii rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość danego postępowania może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Przykładem bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest niewłaściwość organu ujawniona po wszczęciu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy (art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n.).

Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że z akt sprawy wynika, że [...] S.A. z siedzibą w [...] pismem z 4 listopada 2008 r. wniosła do organu I instancji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. wniosek o uwłaszczenie [...] w [...] prawem użytkowania wieczystego działki nr [...], położonej w [...]. Działka nr [...] o pow. 1,1665 ha, jak wynika z projektu podziału wraz z kopią mapy ewidencyjnej z 20 sierpnia 1999 r., powstała z podziału działki nr [...] o pow. 1,1670 ha. Organ I instancji na podstawie pisma Urzędu Miejskiego w [...] z 15 lipca 2013 r. ustalił, że z działki nr [...] wydzielono m.in. działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Następnie działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...].

W toku postępowania uwłaszczeniowego ustalono ponadto, że w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz obecnie prawo własności do działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] przysługuje Gminie [...], na podstawie decyzji komunalizacyjnych wydanych na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Nabycie tego prawa przez Gminę [...] nastąpiło z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Prawo własności Gminy [...] zostało ujawnione w KW nr [...], prowadzonej dla nieruchomości ozn. jako działki nr [...] i [...], na podstawie decyzji komunalizacyjnych Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 23 lutego 1996 r. nr GG.II-7728/B-B/359/94 i z 25 maja 1994 r. nr GG.II-7228/B-B/15/94.

Natomiast prawo własności Gminy [...] do nieruchomości ozn. jako działki nr [...] i nr [...], zostało wpisane do KW nr [...], na podstawie decyzji komunalizacyjnych Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 21 lutego 1994 r. nr GG.II-7228/91/1/92/V/91 i z 19 listopada 1994 r. nr GG.II-7228/B-B/488/94.

Minister zaznaczył, że decyzja komunalizacyjna wydawana na podstawie art. 5 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. posiada charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej konkretnego podmiotu, co wywołuje skutki ex tunc, czyli od chwili, gdy określony stan prawny zaistniał. Decyzja komunalizacyjna ma co prawda charakter deklaratoryjny, ale zawiera ona element konstytutywny, ponieważ gmina może dysponować mieniem komunalnym dopiero, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. Bez decyzji komunalizacyjnej gmina nie jest uprawniona do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia podlegającego komunalizacji.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomości ozn. jako działki nr [...] i nr [...] oraz jako działki nr [...] i nr [...] stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. własność jednostki samorządu terytorialnego, co oznacza, że właściwym organem w zakresie rozstrzygnięcia kwestii nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez [...] w [...] był już w chwili wszczęcia postępowania na podstawie art. 200 u.g.n. Prezydent Miasta [...].

Minister Rozwoju i Technologii zaznaczył, że niewłaściwość Wojewody Śląskiego do rozpoznania wniosku z 21 maja 1999 r. ujawniła się na etapie prowadzenia postępowania w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...] działkami nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (powstały z działki nr [...]) w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n., co oznacza, że zaistniała bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca umorzenie przez organ I instancji postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w przypadku, gdy w wyniku wadliwej oceny swojej właściwości organ wszczął postępowanie bądź niewłaściwość organu rozpoznającego sprawę ujawniła się na etapie postępowania przed organem I instancji, organ administracji jest zobowiązany umorzyć takie postępowanie i przekazać sprawę organowi właściwemu.

Organ odniósł się ponadto do zarzutu odwołania niezastosowania przez organ I instancji art. 65 § 1 k.p.a. wskazując, że brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji informacji o ewentualnym przekazaniu podania do organu właściwego po prawomocnym umorzeniu postępowania nie ma wpływu na ocenę decyzji o umorzeniu postępowania. Przekazanie podania w trybie art. 65 k.p.a., które zdaniem Ministra powinno nastąpić na gruncie przedmiotowej sprawy, nie wymaga dla ważności przekazania formy aktu administracyjnego, bowiem zgodnie z art. 65 k.p.a. przekazanie wniosku do organu właściwego następuje w drodze zawiadomienia zawierającego uzasadnienie. Zawiadomienie w tym zakresie organ winien wydać po prawomocnym umorzeniu postępowania. W przypadku zaś braku działania organu w tym zakresie stronie przysługują odpowiednie środki prawne dyscyplinujące organ.

Tym samym zdaniem Ministra Rozwoju i Technologii decyzja Wojewody Śląskiego z 19 grudnia 2023 r. jest prawidłowa.

[...] S.A. z siedzibą w Warszawie wniosły skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] z siedzibą w [...], co winno doprowadzić do przyjęcia, że [...] nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej, a także zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji, w toku rozpoznawanej sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii odpowiada prawu.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że działki oznaczone numerami [...], [...], [...] oraz [...] stały się w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.), tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, własnością Gminy [...]. Powyższe oznacza, że organem właściwym w zakresie rozstrzygnięcia o nabyciu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez [...] był Prezydent Miasta [...].

Skarżący zarzuca, że organ wadliwie umorzył postępowanie zamiast przekazać wniosek do rozpoznania właściwemu organowi.

Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę.

Z akt sprawy wynika, że organy administracji uznały, że w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na niewłaściwość organu pierwszej instancji do rozpoznania sprawy. Podkreślić zatem należy, że niewłaściwość organu rozpoznającego sprawę może ujawnić się na różnych etapach postępowania administracyjnego. Jeżeli nastąpi to po wniesieniu podania, a przed wszczęciem postępowania organ powinien zastosować art. 65 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Niewłaściwość organu może jednak ujawnić się także na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - w takim wypadku następuje umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na mocy art. 105 § 1 k.p.a. i przekazanie podania organowi właściwemu w sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 65 k.p.a. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wskazuje, że niewłaściwość organu ujawniła się w toku postępowania, co oznacza, że organ zobowiązany był umorzyć postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości.

Organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że bez znaczenia jest brak w uzasadnieniu decyzji informacji co do dalszego trybu postępowania w przedmiocie rozpoznania podania i organu właściwego do jego rozpoznania, oraz o ewentualnym przekazaniu wniosku do organu właściwego po prawomocnym umorzeniu postępowania przed organem niewłaściwym. Ma rację Minister, że przekazanie podania w trybie art. 65 k.p.a., które zdaniem Sądu winno mieć miejsce w niniejszej sprawie, nie wymaga dla ważności przekazania formy aktu administracyjnego. W tym zakresie ustawodawca wymaga zawiadomienia o przekazaniu, które powinno zawierać uzasadnienie i nastąpić po prawomocnym umorzeniu postępowania.

Mając to na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.