Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1026/15 w przedmiocie przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług za: luty, marzec, kwiecień, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wr 1026/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał dor. pod. J. M. (dalej jako: "pełnomocnik") wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji, w kwocie 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym podatek VAT według stawki 23%.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2015 r. przyznano A. K. (dalej jako: "skarżący") prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 marca 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług. Na tej podstawie, na pełnomocnika została wyznaczona dor. pod. J. M., która zastępowała skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Na rozprawie pełnomocnik wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

Wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r. Sąd I instancji oddalił w całości skargę skarżącego.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji w kwocie 295,20 zł. Przyznając wynagrodzenie w podanej kwocie, referendarz sądowy uwzględnił stawkę minimalną wynoszącą 240 zł, a określoną w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153; dalej jako: "Rozporządzenie"). Pozostała kwota stanowi natomiast podatek VAT według stawki 23% (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie referendarza sądowego, przyjęcie stawki wynagrodzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, podyktowane było tym, że od skontrolowanej przez Sąd decyzji należny był wpis stały, a nie wpis stosunkowy. Referendarz powołał się w tym zakresie na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie którego utrwaliło się stanowisko, że decyzja w tym przedmiocie przede wszystkim kreuje odpowiedzialność członka zarządu, a nie należność pieniężną – zobowiązanie podatkowe ma tutaj bowiem charakter wtórny.

W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzuciła naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie winien znaleźć § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia i wniosła o przyznanie wynagrodzenia według stawki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniosła, że sprawa w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu jest sprawą, w której docelowo przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna.

We wskazywanym na wstępie postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawach dotyczących odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe spółki, przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna wskazana w decyzji ustalającej taką odpowiedzialność, lecz ustalona przez organ okoliczność, że skarżący taką odpowiedzialność ponosi. Decyzje ustalające lub określające wysokość podatku zostały wydane na spółkę i to sprawy ze skarg na te decyzje byłyby sprawami, w których przedmiotem sporu (zaskarżenia) jest należność pieniężna. Z tego powodu, w sprawie należało przyznać pełnomocnikowi stawkę wynagrodzenia przewidzianą "w pozostałych sprawach" (§ 3 ust. 1 pkt 2).

Stosownie do treści § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, wynosi 240 zł. Wobec tego, pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie w wysokości 240 zł, które podlega podwyższeniu o kwotę 55,20 zł stanowiącą wartość VAT według stawki 23% (§ 2 ust. 3 ww. rozporządzenia).

W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji dor. pod. J. M. zarzuciła naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia przez niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji, gdy zastosowanie winien znaleźć § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Pełnomocnik wniosła o zmianę kwestionowanego postanowienia poprzez przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia albo o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W uzasadnieniu wskazała, że pojęcie "należności pieniężnej" jest pojęciem różnym od pojęcia zobowiązania podatkowego czy też zaległości podatkowej i obejmuje świadczenie na rzecz związku publicznoprawnego również takie jak wynikające z odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe. Świadczenie to wyrażone w pieniądzu ma ściśle określoną wartość, a od tej wartości, wolą Ministra Sprawiedliwości, liczone jest wynagrodzenie za świadczoną pomoc prawną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Od skargi na decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki należy pobierać wpis stały w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r. Nr 221 poz. 2193 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie Rady Ministrów").

W decyzjach dotyczących odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy rozstrzyga, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przewidziane w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej jako: "O.p.") dla odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania podatkowe. Decyzja taka nie może być traktowana jako akt kreujący należność pieniężną, bądź stwierdzający jej istnienie, ponieważ okoliczność ta pozostaje poza granicami sprawy. Przedmiotem sprawy toczącej się przed organem podatkowym nie jest w istocie ustalenie należności pieniężnej, ale ustalenie istnienia przesłanek pozwalających na przypisanie osobie trzeciej odpowiedzialności za zobowiązania podatnika. Od skargi na decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki należy pobierać wpis stały, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów, ponieważ wysokość zaległego podatku nie jest przedmiotem sporu w sprawie. Przedmiotem zaskarżenia nie są zatem należności pieniężne w rozumieniu art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a").

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że rozporządzenie uzależnia wysokość wynagrodzenia pełnomocnika także od przedmiotu sporu. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji: pkt 1 w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy: a) do 500 zł - 60 zł, b) powyżej 500 zł do 1.500 zł - 180 zł, c) powyżej 1.500 zł do 5.000 zł - 600 zł, d) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł - 1.200 zł, e) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł - 2.400 zł, f) powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł, g) powyżej 200.000 zł - 7.200 zł; pkt 2 w pozostałych sprawach - 240 zł. Dlatego to charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał także o tym, jaka będzie podstawa do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. W związku z powyższym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie, wynagrodzenie pełnomocnikowi należało przyznać na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji przyznał pełnomocnikowi z urzędu 295,20 zł, jako koszt nieopłaconej pomocy prawnej.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.