Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.T.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 592/21 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T.T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości.

Postanowieniem z 31 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, I SA/Gl 592/21, odrzucił skargę kasacyjną T.T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 lipca 2021 r. w sprawie ze skargi T.T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 24 marca 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wyrokiem z 6 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T.T.K. Skarżąca 11 października 2021 r. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku.

Zarządzeniem z 15 października 2021 r. Przewodniczący Wydziału l wezwał skarżącą do uiszczenia 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej oraz do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie jej odpisu. W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z 2 listopada 2021 r., które choć zostało nazwane skargą kasacyjną, to jednak nie było z nią tożsame. W dniu 4 listopada 2021 r. uiściła z kolei kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału l z 15 listopada 2021 r. skarżąca została ponownie wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie odpisu skargi kasacyjnej dla doręczenia organowi. Jednocześnie wskazano skarżącej, że pismo, które złożyła w odpowiedzi na poprzednie wezwanie, nie stanowi odpisu skargi kasacyjnej, gdyż nie zawiera tożsamej z nią treści.

W piśmie z 18 grudnia 2021 r. (i w tym dniu wniesionym) skarżąca oświadczyła, że "złożone skargi są tożsame w treści, wyłącznie o ten element (tj. zrzeczenie się rozprawy - dop. NSA) (dopisek) została uzupełniona skarga pismem z 2 listopada 2021 r.". Zarazem przedłożyła pismo, które choć zostało nazwane skargą kasacyjną i opatrzone datą jej sporządzenia, to jednak treściowo nie pozostawało z nią zgodne. Odpis wniesionej skargi kasacyjnej jak dotąd nie został przedłożony.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że ponowne wydrukowanie, podpisanie i nadesłanie do skargi kasacyjnej wystarczającej liczby odpisów skargi dla wszystkich uczestników postępowania jest uchybieniem formalnym na tyle istotnym, że uniemożliwia nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu i może prowadzić do jej odrzucenia.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne odrzucenie skargi w sytuacji, gdy odpis skargi nie odzwierciedla treści samej skargi co nie jest uchybieniem formalnym na tyle istotnym, że uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu,

2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na zaniechaniu rzetelnego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, co w konsekwencji prowadzi do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Jak stanowi art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (§ 1). Poza tymi wymaganiami skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2). Stosownie zaś do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie narusza wskazane przepisy art. 178 w zw. z art. 176 § 2 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a. Niezasadnie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną uznając, iż skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi kasacyjnej, poprzez nienadesłanie odpisu skargi kasacyjnej. WSA w Gliwicach nie uznał pisma z 18 grudnia 2021 r. za odpis skargi kasacyjnej. Porównując zaś treść wniesionej skargi kasacyjnej i nadesłanego przez stronę odpisu, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się różnic istotnych, które mogłyby być przeszkodą do nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu. Nadesłane odpisy różniące się w kilku detalach, nie odnoszące się do zasadniczych kwestii, mogą być wysłane stronom. Gdyby natomiast sąd uznał, że różnice w odpisach nie powinny mieć miejsca, to wówczas istnieje możliwość wykonania kserokopii oryginału i nadania skardze biegu.

Jak bowiem słusznie zauważył NSA w postanowieniu z 16 kwietnia 2019 r., I OZ 339/19 (zob. również postanowienie z 10 maja 2019 r., I OZ 400/19), nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). W rozpatrywanym przypadku odrzucenie skargi kasacyjnej, a zatem uniemożliwienie jej merytorycznego rozpoznania, jest zbyt daleko idącą konsekwencją nietożsamej treści odpisu skargi kasacyjnej, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, iż różnice w pismach nie mają charakteru istotnego dla rozpoznania skargi kasacyjnej.

Skoro więc, jak wywiedziono powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega przeszkód w przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej z powodu nieistotnych różnic to uznać należało, że odrzucenie skargi kasacyjnej było przez sąd pierwszej instancji nadmiernym formalizmem zamykającym stronie drogę do rozpoznania jej sprawy.

Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.