Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 513/17 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 513/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną T. S. (skarżący) w sprawie skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wyrokiem z 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na skutek skargi skarżącego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. Ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wystąpił skarżący. Zarządzeniem z [...] kwietnia 2018 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej poprzez: podpisanie skargi kasacyjnej znajdującej się w aktach sprawy bądź nadesłanie podpisanej skargi kasacyjnej, złożenie dodatkowego egzemplarza skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem celem doręczenia organowi, złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego pisma celem doręczenia organowi razem ze skargą kasacyjną. Na wypełnienie powyższego zarządzenia wyznaczono 7 dni i rygor odrzucenia skargi kasacyjnej.

Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi [...] kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik nadesłał podpisany egzemplarz skargi kasacyjnej, odpis skargi kasacyjnej i pismo, w którym zawnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pismo zawierające wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie zostało złożone w jednym egzemplarzu – bez odpisu dla strony przeciwnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym terminie. Sąd I instancji przytoczył treść przepisu art. 176 p.p.s.a. i wyjaśnił, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie w wyznaczonym terminie odpisu pisma zawierającego wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej. Wskazał, że odpis pisma zawierającego to oświadczenie podlega doręczeniu organowi. Skoro zatem w zakreślonym terminie pełnomocnik nie uzupełnił należycie braków formalnych zasadne, zdaniem Sądu, było odrzucenie skargi.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do dalszego prowadzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. art.. 178 w zw. z art. 176 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, ze nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej przez niedołączenie odpisu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie stanowi brak istotny skutkujący jej odrzuceniem;

2. art. 47 § 1 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie, tj. przez brak wezwania skarżącego do usunięcia braku formalnego pisma z 7 maja 2018 r. czyli złożenia odpisu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, ponieważ wystosowanie takiego wezwania w zarządzeniu z 12 kwietnia 2018 r. było przedwczesne, tym samym brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej;

3. art. 45, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji przez pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, w sytuacji gdy brak pisma z 1 maja 2018 r. nie stanowił istotnego braku formalnego skargi, a sprawa mogła otrzymać prawidłowy bieg.

W uzasadnieniu wskazano, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem sądu, że treść oświadczenia jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej i odpis pisma z tym wnioskiem podlega doręczeniu organowi, gdyż przesłanie odpisu tego oświadczenia ma jedynie walor wyłącznie informacyjny z uwagi na to, że organ nie może skutecznie zaoponować wnioskowi skarżącego. Ponadto wyjaśniono, że wezwanie skarżącego do złożenia odpisu pisma zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy przed złożeniem tego pisma było przedwczesne zatem nie mogło skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącego tak rygorystyczne stanowisko Sądu pierwszej instancji jest sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W myśl art. 174 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna również czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Zgodnie natomiast z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.

W przedmiotowej sprawie złożona skarga kasacyjna nie została podpisana, nie załączono do niej odpisu dla strony przeciwnej oraz nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Słusznie zatem w zaistniałych okolicznościach Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do usunięcia wskazanych braków formalnych przez podpisanie skargi kasacyjnej, złożenie jej odpisu oraz złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego pisma. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi [...] kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik złożył podpisany egzemplarz skargi kasacyjnej wraz z jej odpisem oraz pismo, w którym zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie w jednym egzemplarzu. Prawidłowo przyjął w zaistniałych okolicznościach Sądu pierwszej instancji, że wezwanie nie zostało w pełni wykonane.

Wyjaśnić należy, że dopiero skarga kasacyjna niezawierająca braków formalnych podlega doręczeniu stronie przeciwnej. Skoro pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie złożył odpis skargi kasacyjnej, które nie zawierał oświadczenia o woli rozpoznania sprawy na rozprawie bądź o zrzeczeniu się rozprawy, należało uznać, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony. Podkreślić należy, że brak oświadczenia jest brakiem formalnym usuwalnym. Do usunięcia tego braku pełnomocnik skarżącego został wezwany, jednak pismo przewodnie zawierające wniosek o rozpatrzenie sprawy na rozprawie zostało złożone w jednym egzemplarzu.

Odnosząc się zaś do wyrażonego w treści zażalenia stanowiska, że przesłanie stronie przeciwnej pisma zawierającego oświadczenie ma charakter wyłączenie informacyjny należy wskazać, że jest ono błędne. Skoro bowiem organ nie zna treści wniosku skarżącego nie może mu zaoponować. Ponadto podkreślić jeszcze raz należy, że oświadczenie dotyczące zrzeczenia się rozprawy lub wniosek o jej przeprowadzenie stanowi wymóg formalny wskazany w art. 176 § 2 p.p.s.a. Skoro zatem przedmiotowa skarga kasacyjna nie zawierała wszystkich elementów, a pełnomocnik nie nadesłał odpisu pisma zawierającego uzupełnienie braku formalnego, nie można było nadać jej dalszego biegu.

Zarzut przedwczesnego żądania nadesłania odpisu oświadczenia również nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Skoro bowiem oryginał skargi kasacyjnej nie zawierał stosownego oświadczenia to również uwierzytelniony odpis tej skargi kasacyjnej go nie zawierał, zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji wezwał pełnomocnika do nadesłania uwierzytelnionego odpisu skargi kasacyjnej oraz uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej o wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenie o rezygnacji z rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie przez nadesłanie odpowiedniej liczby odpisów.

Wskazać również należy, że oświadczenie to stanowi element skargi kasacyjnej – i co do zasady nie powinno stanowić odrębnego pisma w sprawie, z tej przyczyny nie było podstaw do wystosowywania kolejnego wezwania do nadesłania odpisu oświadczenia. Bezsprzecznie bowiem brak oświadczenia stanowił brak skargi kasacyjnej, który nie został usunięty (por. postanowienie NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OZ 477/19).

Ponadto wyjaśnić należy, że konieczność dołączenia odpisu pisma uzupełniającego skargę kasacyjną wynika również z treści art. 47 § 1 p.p.s.a, który nakłada na stronę składającą pismo procesowe obowiązek dołączenia do tego pisma odpowiedniej liczby załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom. W uchwale z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (ONSAiWSA 2014/3/39) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Przyjąć należy, że powyższe stanowisko odnosi się również do skargi kasacyjnej oraz pisma procesowego uzupełniającego skargę kasacyjną.

Powyższe przesądza o niezasadności zarzutów dotyczących pozbawienia strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż konieczność zawarcia w skardze kasacyjnej stosownego oświadczenia bądź wniosku wynika wprost z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.

Podkreślenia również wymaga, że zarzuty dotyczące nadmiernego formalizmu, który skutkował odrzuceniem skargi w przedmiotowej sprawie także nie mogły okazać się skuteczne. Wskazać należy, że skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek prawny, który uregulowany został w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zatem nie można dowolnie przyjmować, które z określonych wymagań formalnych w tej ustawie skarżący kasacyjnie spełni, a które nie uznając je za nadmierny formalizm.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.