Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od marca do listopada 2012 r. oraz w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r., miesiące od kwietnia do czerwca, miesiące od września do listopada 2012 r., styczeń, lipiec, sierpień 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -

Skarżąca – K. M. , reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych argumentując, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Pismem z 21 listopada 2014 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku

na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej.

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wskazała, że od listopada 2012 r. jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Do maja 2013 r. skarżąca pozostawała bez zatrudnienia utrzymując się z zasiłku, oszczędności oraz pomocy rodziny. Aktualnie,

z uwagi na mnogość prowadzonych wobec niej postepowań (karne, cywilne, skarbowe), pracuje w niepełnym wymiarze godzin i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.394,95 zł netto, z czego jeszcze 445,55 zł potrącane jest w ramach egzekucji. Skarżąca oświadczyła, że ma na utrzymaniu dwóch małoletnich synów. Z mężem pozostaje

w rozdzielności majątkowej. Wynagrodzenie skarżącej przelewane jest na rachunek męża, gdyż obecnie skarżąca nie posiada własnego rachunku. Skarżąca wskazała ponadto, że nie posiada majątku, poza zabezpieczoną przez organ podatkowy nieruchomością rolną. Oświadczyła, że posiada 200 zł oszczędności. Jako miesięczne wydatki skarżąca wskazała swój wkład w opłacanie rachunków 300 zł, koszty dojazdu

do pracy 200 zł, koszty wyżywienia 500 zł. Wyjaśniła również, że jej rodzice wspomagają ją w wydatkach na odzież dla dzieci i materiały szkolne.

Do wniosku skarżąca załączyła postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, akt notarialny ustanawiający rozdzielność majątkową między małżonkami z dniem [...] sierpnia 2014 r., zeznania podatkowe małżonków za 2012 i 2013 r., wyciąg z rachunku bankowego męża skarżącej.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.

Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału

w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Na obecnym etapie postępowania skarżąca obowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W związku z powyższym, oceniając jej możliwości płatnicze odnieść je należy właśnie do tej kwoty.

Referendarz sądowy nie neguje skompilowanej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, związanej z prowadzonymi wobec niej postępowaniami sądowymi, egzekucją oraz zabezpieczeniem na majątku. Niemniej jednak, ocena całokształtu oświadczeń złożonych przez skarżącą w toku postępowania oraz nadesłanych dokumentów, prowadzi do wniosku, że kwota wpisu sądowego ciążącego na skarżącej nie jest obciążeniem ponad możliwości finansowe jej rodziny. Przede wszystkim, wbrew twierdzeniom skarżącej, sama okoliczność zawarcia umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową między małżonkami nie świadczy jeszcze, że nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego zwłaszcza, że skarżąca sama wskazuje, że wraz z mężem ponoszą koszty utrzymania domu oraz dzieci. Ponadto, wynagrodzenie skarżącej wpływa na rachunek bankowy jej męża. Tym samym oceniając sytuację finansową skarżącej należało wziąć pod uwagę nie tylko jej wynagrodzenie, ale i dochody uzyskiwane przez jej męża.

Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 marca 2013 r. (I FZ 62/13) przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788; dalej: "k.r.o."), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków

z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego.

Z oświadczeń skarżącej wynika, że uzyskuje ona dochód ze stosunku pracy

w wysokości do listopada 2014 r. – 1.394,95 zł, od listopada 2014 r. – 959, 40 zł (po potrąceniach). Co do dochodów męża skarżąca nie wypowiedziała się, niemniej jednak

z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że uzyskuje on comiesięczne wpływy w wysokości niewiele ponad 1.200 zł i mniej więcej na tę kwotę spłaca miesięczne raty kredytów. Niewątpliwie mąż skarżącej posiada również dochody z innych źródeł, o czym świadczą chociażby wpłaty własne na rachunek bankowy dokonane w dniu 12 września 2014 r. w wysokości 4.000 zł i 1.200 zł. Ponadto, skarżąca wskazała, że jej mąż partycypuje w kosztach utrzymania domu oraz dzieci, tym samym musi dysponować środkami poza otrzymywaną kwotą 1.200 zł, bowiem kwota ta w całości przeznaczana jest na spłatę zaciągniętych kredytów/pożyczek. Z analizy wyciągów z rachunków bankowych wynika ponadto, że mąż skarżącej posiada samochód, ponosi bowiem wydatki na stacjach benzynowych oraz dokonuje zakupów kolekcjonerskich w [...] . Dodatkowo, mimo trudnej sytuacji finansowej, na którą powołuje się skarżąca, dysponuje ona oszczędnościami w wysokości 200 zł oraz jest w stanie opłacać wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Tym samym, sytuacja finansowa rodziny skarżącej niej jest aż tak trudna jak to wskazuje wnioskodawczyni.

W tym miejscu zauważyć również należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.

Skarżącej nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców.

Oceniając wniosek skarżącej pod kątem spełnienia przesłanki z powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, referendarz sądowy uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie zwłaszcza, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 500 zł.

Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.