Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr[...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2009 r., nr [...].

I

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. H. z dnia [...]czerwca 2009 r., od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2009 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli" - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, iż sprawy dotyczące chorób zawodowych regulują przepisy kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ administracyjny ustalił z karty oceny narażenia zawodowego, zeznań świadków, charakterystyki stanowiska pracy, że H. H. na Wydziale W-17 pracował w okresie od [...] kwietnia 1962 r. do[...] sierpnia 1982 r. W okresie od [...] kwietnia 1962 r. do [...] lipca 1972 r. pracował na stanowisku tokarza, zaś od [...] lipca 1972 r. na stanowisku ustawiacza tokarek.

Po przeprowadzeniu postępowania organ stwierdził, że brak jest jednoznacznych dowodów na występowanie zapylenia przy toczeniu. Brak jest dokumentacji dotyczącej pomiarów czynników szkodliwych. Organ wskazał również, że H. H. pracując na stanowisku ustawiacza tokarek, nie był narażony na pył.

Z orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz orzeczenia Nr [...]z dnia[...] maja 2007 r. wynika, że choroby zawodowej u H. H. nie rozpoznano. Rozpoznane "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli" nie spełnia bowiem kryteriów wynikających z art. 235¹ kodeksu pracy oraz z pkt 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z którymi, aby uznać przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli za chorobę zawodową - musi spowodować ono trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60 % wartości należnej, a okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej wynosi 1 rok.

U H. H. od ustania narażenia zawodowego minęło [...] lata, natomiast jak wskazano w orzeczeniach lekarskich, w dokumentacji lekarskiej nie znaleziono dowodów na to, że w okresie zatrudnienia i w ciągu roku od ustania narażenia zawodowego rozpoznano u niego dolegliwości związane z układem oddechowym, które spełniałyby wskazane powyżej kryteria.

Organ wskazał także, że w ocenie narażenia zawodowego nie znaleziono dowodów na to, że na stanowisku pracy H. H. były przypadki przekroczeń wartości NDS dla pyłów w ciągu ostatnich [...] lat pracy zawodowej, co jest kolejnym niezbędnym warunkiem do rozpoznania choroby zawodowej.

II

Na wskazaną decyzję H. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana na postawie niewłaściwej i dowolnej ocenie dowodów.

Skarżący kwestionuje brak dowodów na to, że w okresie zatrudnienia był narażony na pyły, podnosząc iż w przeprowadzonych ocenach narażenia zawodowego w latach [...], [...] i [...] stwierdzono, że "wszystkie zebrane informacje pozwalają z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że wykonywano pracę w narażeniu na czynniki, które mogły mieć niekorzystny wpływ na zdrowie.

Skarżący podnosi także, że organy administracji nie respektowały terminu załatwienia sprawy, gdyż trwała ona od 2006 r. W tym czasie informowano skarżącego, iż zbierane są nowe dowody, co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji. Opieszałość organu w załażeniu sprawy skarżącego spowodowało, ze do jej rozpatrzenia został zastosowany nowy przepis z 30 czerwca 2009 r.

H. H. podaje, iż od [...] r. tj. po [...] latach pracy w F. Ł. T. zaczęły występować u niego dolegliwości związane z układem oddechowym, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie. Pomimo systematycznego leczenia choroba postępowała, co doprowadziło do konieczności przejścia na rentę w [...] r., m.i. z powodu przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli, któro figurowało w wykazie chorób zawodowych. Stan zdrowia skarżącego, pomimo systematycznego leczenia pogarszał się, nie pozwalał na powrót do pracy, a komisje lekarskie orzekały wyższe grupy inwalidzkie.

III

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że poz. 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz z art. 235² kp wynika, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie, który dla schorzenia o stwierdzenie którego ubiega się skarżący, wynosi rok. Natomiast H. H. podejrzenie choroby zawodowej zgłosił w dniu [...] listopada 2006 r., a więc po upływie [...] lat od zakończenia pracy - w sierpniu [...] r. W dokumentacji lekarskiej nie znaleziono dowodów na to, że w okresie zatrudnienia rozpoznano u niego dolegliwości ze strony układu oddechowego spełniające kryteria określone dla schorzenia u niego obecnie rozpoznanego, wymienione w poz. 5 wykazu chorób zawodowych.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że zastosowanie w sprawie przepisów obowiązujących przed dniem 3 września 2002 r. może mieć miejsce tylko w przypadku wszczęcia i niezakończenia postępowania w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej przed tą datą tj. przed dniem 30 czerwca 2009 r.

IV

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2009 r., uczestnik postępowania F. Ł. T. wniosła o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący pracując na stanowisku robotnik maszynowy - tokarz produkcyjny oraz ustawiacz tokarek, nie był narażony na działanie pyłów pochodzących ze zgorzeliny, czy też oparów, które mogły wpłynąć na powstanie schorzeń u skarżącego. Urządzenia te pracują na wolnych obrotach i nie powodują zapylenia, a stanowiska pracy posiadały wystarczającą wentylacje.

V

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie P 23/07 (Dz. U. 190, poz. 648) zmieniony został stan prawny (ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy –Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 09.99.825)) co zostało prawidłowo uwzględnione w decyzji organu II instancji.

Aktualny stan prawny zawiera ustawową definicję pojęcia choroby zawodowej określonej w art. 235¹ Kodeksu pracy jak również warunki rozpoznania choroby zawodowej określone w art. 235² w/w ustawy.

Cytowany art. 235² w/w ustawy stanowi, że "Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Oznacza to między innymi, że chorobę zawodową można rozpoznać u pracownika w okresie jego zatrudnienia w "narażeniu zawodowym" określonym w art. 235¹ kp, bądź też u byłego pracownika po zakończeniu przez niego pracy w narażeniu zawodowym", o którym mowa wyżej pod jednym warunkiem tj. wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych (a nie stwierdzenia samej choroby) w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Art. 237§ 1 pkt 3 i 4 kodeksu pracy, zawiera upoważnienie ustawowe dla Rady Ministrów do określenia wykazu chorób zawodowych oraz okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,.

Oznacza to, że w przypadku wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie zatrudnienia (czyli u pracownika) choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie mają zastosowania jakiekolwiek terminy określone w tym wykazie. Choroba zawodowa musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Objawy tej choroby mogą wystąpić zarówno w okresie trwania zatrudnienia jak również po ustaniu zatrudnienia.

Nie zawsze te objawy mogą być natychmiast trafnie rozpoznane przez służbę zdrowia i wymagają dodatkowych badań, obserwacji itp., co wiąże się z upływem czasu.

Może się przecież zdarzyć, że objawy choroby zawodowej nastąpiły w okresie zatrudnienia, nasiliły się w okresie późniejszym np. po przejściu pracownika na emeryturę i trwają nieprzerwanie przez wiele lat, zaś były pracownik po prostu nie wie, że są to objawy choroby zawodowej. Ustawodawca nie zakreśla byłemu pracownikowi jakichkolwiek terminów do zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania czy stwierdzenia choroby zawodowej.

Okres zawarty w pkt 5 załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym należy liczyć od daty zakończenia pracy.

W przypadku skarżącego termin roczny, o jakim mowa w pkt 5 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrów należy liczyć od dnia [...] sierpnia 1982 r. tj. dnia przejścia skarżącego na rentę.

Jeżeli w ciągu tego okresu tj. do dnia [...[sierpnia 1983 r. wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe to właściwe organy winne ustalić czy w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie czy z dużym prawdopodobieństwem że "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli", o którym mowa w/w załączniku, zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Bez znaczenia jest natomiast okoliczność, że skarżący dopiero w dniu [...] października 2006 r. złożył zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej.

Ustawodawca w art. 235 ² kp mówi o udokumentowanych objawach chorobowych, nie podając jednak ustawowej definicji tego pojecia.

W ocenie sądu udokumentowane objawy chorobowe mogą wynikać z różnych dokumentów, mogą to być różnego rodzaju zaświadczenia lekarskie, historie choroby, zwolnienia, książeczki ubezpieczeniowe w których dokumentowane są różne wpisy, dokumentacja rentowa skarżącego, itp.

Z § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów wynika, że lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w w/w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, wówczas lekarz ma obowiązek z urzędu wystąpić, zgodnie z § 6 ust 5 w/w rozporządzenia między innymi do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczna opiekę zdrowotną nad byłym pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego i innych podmiotów wymienionych w tym przepisie.

Zaskarżona decyzja nie uwzględnia powyższych okoliczności, jak również sposób prowadzenia postępowania administracyjnego nie uwzględniał wymogów określonych zarówno w/w przepisach ustawowych jak i rozporządzenia Rady Ministrów.

Organ I instancji ponownie przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem w/w uwag i wyda w zależności od poczynionych ustaleń stosowną decyzję.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję obu instancji, z uwagi iż rozstrzygniecie sprawy wymaga przeprowadzenia uprzedniego postępowania w całości.