Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Stańkowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 166/22 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Stańkowie na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 grudnia 2021 r. nr NSP-VIII.7581.1.177.2020.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 166/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Stańkowie na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 grudnia 2021 r., nr NSP-VIII.7581.1.177.2020.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Wojewoda Pomorski - uchylił w całości decyzję Starosty Kwidzyńskiego z dnia 1 lipca 2020 r. (orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] położone w gminie Prabuty, obręb Stańkowo, dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Kwidzynie, prowadzi księgę wieczystą nr [...] - obie działki będące własnością [...] Sp. z o.o. - poprzez udzielenie [...] SA z siedzibą w Gdańsku Oddział w Olsztynie zezwolenia na przeprowadzenie przebudowy istniejącej elektroenergetycznej linii napowietrznej SN-15kV ),

i orzekł: o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr: nr [...] i nr [...], położonej w gminie Prabuty, obie działki należące do [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Stańkowie - poprzez udzielenie [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku Oddział w Olsztynie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w postaci przebudowy istniejącej linii elektroenergetycznej SN 15 kV, polegającej na wymianie linii dwutorowej SN 15 kV typu AFL o łącznej długości 1345 m na linię jednotorową niepełnoizolowaną SN 15 kV typu BLL-T 120 mm2 o łącznej długości 1345 m - odpowiednio na działce nr [...] - 637 m, na działce nr [...] - 708 m.

Prace polegać będą także na:

• działce nr [...] na rozbiórce 3 słupów kratowych i posadowieniu 6 słupów pojedynczych żelbetowych, powierzchnia zajęcia gruntu niezbędna do wykonania planowanych prac wraz z uwzględnieniem dojazdu to 5406,76 m2, zaś powierzchnia pasa technologicznego po wykonaniu prac to 3823,34 m2.

• działce nr [...] na rozbiórce 5 słupów kratowych i posadowieniu 6 słupów pojedynczych żelbetowych, powierzchnia zajęcia gruntu niezbędna do wykonania planowanych prac wraz z uwzględnieniem dojazdu to 6007,36 m2, zaś powierzchnia pasa technologicznego po wykonaniu prac to 4258,75 m2.

W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie bezspornym jest, że wniosek inwestora, dotyczy nieruchomości, a jego przedmiot stanowi inwestycja celu publicznego. Wojewoda wyraził ocenę, że prowadzone w sprawie rokowania były rzeczowe, został określony szczegółowo zakres postulowanego dostępu do nieruchomości oraz zaproponowano zawarcie umowy. Te okoliczności prawidłowo zostały uznane za stan umożliwiający Inwestorowi wystąpienie na drogę postępowania administracyjnego. Wszystkie przesłanki z art. 124 u.g.n. zostały w niniejszej sprawie spełnione, a zatem zasadnym było wydanie decyzji orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania ze wskazanej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniosła [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Stańkowie.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie budzi wątpliwości fakt, że wnioskowana inwestycja - przebudowa istniejącej elektroenergetycznej linii napowietrznej SN-15kV - stanowi inwestycję celu publicznego. Zatem orzekające w sprawie organy słusznie przyjęły, iż przesłanka zgodności planowanej budowy linii energetycznej 110 kV z zapisami decyzji lokalizacyjnej została spełniona. Wobec powyższego zarzuty skargi dotyczące sposobu realizacji planowanej przez inwestycji nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd. Zdaniem Sądu prawidłowo organy obydwu instancji uznały, że w sprawie zostały przeprowadzone rokowania, które nie doprowadziły jednak do zgody właścicielki nieruchomości. Przy czym, nie jest rzeczą organów ani Sądu oceniać, czy warunki zaproponowane przez inwestora były dla właścicieli do przyjęcia. To bowiem nie podlega rozstrzygnięciu w zakresie orzekania na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Rolą organów jest wyłącznie ustalenie, czy rokowania w ogóle się odbyły i czy w ich wyniku doszło między stronami do porozumienia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Stańkowie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie:

1. art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez udzielenie zezwolenia na przebudowę linii w sposób uniemożliwiający Stronie prawidłowe korzystanie z nieruchomości, podczas gdy możliwe jest zrealizowanie celu publicznego w inny sposób, tj. przez przebudowę linii elektroenergetycznej na linię kablową 15 kV podziemną;

2. art. 124 ust. 3 u.g.n., poprzez ograniczenie sposobu korzystania przez Skarżącego z nieruchomości pomimo, że przeprowadzone przez [...] S.A. rokowania były pozorne, a przedkładane propozycje były obiektywnie rzecz biorąc niemożliwe do przyjęcia i były przedkładane jedynie w celu ich odrzucenia przez Skarżącego.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niezastosowania ww. przepisów, bowiem WSA uznał, że rolą sądu nie jest badanie czy przebudowa linii w sposób ustalony decyzją uniemożliwi Stronie prawidłowe korzystanie z nieruchomości, ani czy możliwe jest zrealizowanie celu publicznego w inny sposób, tj. przebudowa linii elektroenergetycznej na linię kablową 15 kV podziemną;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 124 ust. 3 u.g.n., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niezastosowania ww. przepisów, podczas gdy rokowania były pozorne, a przedkładane przez [...] S.A. propozycje były obiektywnie rzecz biorąc niemożliwe do przyjęcia i były przedkładane jedynie w celu ich odrzucenia przez Skarżącego;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie zastosowanie zasady jawności i oddalenie skargi na skutek niezastosowania ww. przepisów, polegające na nie rozpoznaniu sprawy na rozprawie, co uniemożliwiło Skarżącemu przedstawienia argumentów przemawiających za oddaleniem wniosku [...] S.A. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego.

W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zobowiązanie Organu do wydania w określonym terminie decyzji o udzieleniu zezwolenia przedsiębiorstwu [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku Oddział w Olsztynie na przeprowadzenie przebudowy istniejącej elektroenergetycznej linii napowietrznej SN - 15 kV, polegającej na wymianie linii dwutorowej SN 15 kV typu AFL o łącznej długości 1345 m na linię kablową podziemną SN 15 kV o długości 1345m; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należało, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Odmówić słuszności należy zarzutom naruszenia przepisów prawa materialnego. Sądowi I instancji nie można bowiem skutecznie zarzucić błędnej wykładni art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 i art. 124 ust. 3 u.g.n.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie zaś z art. 112 ust. 3 u.g.n., wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Decyzja ograniczająca sposób korzystania nieruchomości jest rodzajem decyzji o wywłaszczeniu, stąd mają do niej odpowiednie zastosowanie pozostałe przepisy Rozdziału 4 u.g.n., dotyczącego wywłaszczania nieruchomości, w tym również art. 112 u.g.n. Wydanie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania dotyczyć może wyłącznie nieruchomości, co do której określona została dopuszczalność lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej, wymienionych w art. 124 ust. 1 zd. 1 u.g.n.

W analizowanym przypadku brak możliwości realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób niż przez ograniczenie własności znajdował potwierdzenie w decyzji lokalizacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy Prabuty z dnia 29 kwietnia 2019 r., o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (co zostało również potwierdzone w postępowaniu odwoławczym), która przewidziała realizację spornej inwestycji m.in. na nieruchomości skarżącej. W tym zresztą postępowaniu bądź w postępowaniu planistycznym, należało dochodzić próby ewentualnej zmiany przebiegu bądź sposobu przeprowadzenia inwestycji, a nie w aktualnie analizowanym postępowaniu zakończonym decyzją wydaną w oparciu o art. 124 u.g.n., które jest konsekwencją postępowania przeprowadzonego wcześniej w kwestii ustalenia lokalizacji celu publicznego. W aktualnie rozpoznawanym postępowaniu o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca nie upoważnia organu do ingerowania w przebieg inwestycji. Kwestionowane ograniczenie, stosownie do obowiązujących wymogów prawa, nastąpiło zatem zgodnie z ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i nie można zasadnie zarzucać organom naruszenia prawa z uwagi na przyjęcie wariantu przebiegającego przez działki skarżącej. Podniesione w tym względzie zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz niezastosowanego w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc za nieusprawiedliwione.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało natomiast swoją podstawę w przepisach rangi ustawy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 90 § 1, art. 106 § 2 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 106 § 2 p.p.s.a. odnosi się do przebiegu rozprawy, nie może być zatem naruszony, gdy rozprawa nie jest przeprowadzana. Natomiast przepis art. 90 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Podobnie art. 133 § 1 zd. drugie mówi, że wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Uwzględnić należy także treść art. 119 ust. 2 p.p.s.a,. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że strona skarżąca w skardze nie zwarła wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ w odpowiedzi na skargę wystosował zaś wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, odpowiedź ta została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej przy piśmie Sądu z dnia 14 marca 2022 r. skierowanym do skarżącej, jednak strona skarżąca nie ustosunkowała się do wniosku, dlatego Sąd korzystając z uprawnień ustawowych skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie zarzuty kasacyjne są nieusprawiedliwione, Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasadnie uznał, że są one zgodne z prawem, stąd też słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., a odmienne stanowisko skarżącej kasacyjnie w tym zakresie pozostaje w realiach sprawy chybione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.