Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1405/15 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie potrącenia uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej skargę na zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy punkt 2. rozkazu personalnego Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] - i w tym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt 2. rozkazu personalnego Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; 2. w pozostałej części oddala skargę kasacyjną; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1405/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K. na decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie potrącenia uposażenia, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, dalej jako "Szef SKW", po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej wydaniem rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w stosunku do funkcjonariusza SKW M.K., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

Rozkazem tym Szef SKW potrącił funkcjonariuszowi całe uposażenie za kwiecień 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach od [...] lutego 2015 r. do [...] marca 2015 r. oraz 3/30 uposażenia za maj 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w dniach 11-13 marca 2015 r.

Przedmiotowy rozkaz personalny został wydany w następujących okolicznościach faktycznych.

W dniu [...] lutego 2015 r. funkcjonariusz nie podjął służby, a jedynie złożył w biurze podawczym pisemną informację, że w dniach [...] luty - [...] marca 2015 r. będzie korzystać z urlopu na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego, który przysługuje mu na podstawie art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. 2006 nr 104 poz. 710 ze zm.), dalej jako "s.f.s.k.w.". Przełożony funkcjonariusza poinformował go pisemnie, że uznaje jego nieobecność w służbie za nieusprawiedliwioną. M.K. nie zareagował na to pismo i na początku marca 2015 r. wysłał informację, że w dniach 11-13 marca 2015 r. będzie korzystał ze zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w egzaminie radcowskim, powołując się tym razem na art. 34 ust. 2 w zw. z art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 1982 nr 19 poz. 145 ze zm.), dalej jako "u.r.p.", w zw. z art. 31 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz.U. 2013 poz. 829 ze zm.), dalej jako "z.u.r.z.". Pierwszego roboczego dnia po zakończeniu egzaminu funkcjonariusz stawił się do służby. W dniu [...] marca 2015 r. wydano zaskarżony rozkaz personalny nr [...] w sprawie potrącenia uposażenia. Przed wydaniem tego rozkazu zbadano następujące zagadnienia: (1) czy funkcjonariusz mógł skorzystać z przedmiotowego urlopu bez zgody odpowiedniego przełożonego; (2) czy funkcjonariusz miał prawo skorzystać z urlopu na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego w sytuacji gdy przystępował do tego egzaminu po raz drugi; (3) czy kwestię urlopu na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego i zwolnienie od służby na czas egzaminu regulowały przepisy pragmatyki służbowej funkcjonariuszy czy też ustawy o radcach prawnych.

Szef SKW uznał, że z art. 75 u.r.p. wynika, iż ustawa ta ma zastosowanie tylko do tych funkcjonariuszy SKW, którzy posiadają status aplikantów albo radców prawnych. W konsekwencji funkcjonariuszom SKW nieposiadającym statusu aplikanta nie przysługują uprawnienia jakie daje pracownikom art. 34 tej ustawy, w których mowa jest o urlopie na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego oraz o zwolnieniu z pracy na czas tego egzaminu. Podobnie funkcjonariusz SKW, który nigdy nie był aplikantem, a przystępuje do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 25 ust. 2 u.r.p. również nie może skorzystać z tych uprawnień. M.K. utracił status aplikanta w dniu [...] stycznia 2015 r. O ile jego stosunek służbowy był wcześniej określony ustawą o radcach prawnych, to po skreśleniu z listy aplikantów radcowskich jedyną ustawą mającą zastosowanie do przebiegu jego służby (w tym kwestii urlopów szkoleniowych) mogła być pragmatyka służbowa. W ocenie Szefa SKW funkcjonariusz nie posiadał zgody na odbywanie aplikacji radcowskiej w rozumieniu pragmatyki służbowej funkcjonariuszy SKW, a więc nie był uprawniony do skorzystania z przedmiotowego urlopu również na podstawie art. 58 ust. 2 pkt 5 tej ustawy.

Szef SKW uznał, że funkcjonariusz nie miał prawa do powtórnego skorzystania z urlopu na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego, także i z tego względu, że urlop ten przysługiwał na podstawie u.r.p. tylko raz i dotyczy to zarówno stanu prawnego przed zmianami wprowadzonymi przez z.u.r.z., jak i stanu prawnego obowiązującego po tej nowelizacji. Zdaniem organu, prawa do powtórnego skorzystania z urlopu nie można było również wywieść z przepisów pragmatyki służbowej i aktów wykonawczych do tej ustawy.

Odrębnym zagadnieniem było to, czy funkcjonariusz SKW może skorzystać z przedmiotowego urlopu bez zgody przełożonego. W ocenie Szefa SKW działanie funkcjonariusza było naruszeniem przepisu § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 września 2006 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 174, poz. 1262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie", co również wpłynęło na to, że jego nieobecność została uznana za nieusprawiedliwioną.

W związku z powyższą decyzją M.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Badając ponownie sprawę Szef SKW stwierdził, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 4 u.r.p., aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich po upływie roku od zakończenia aplikacji, co rozstrzyga kwestię oznaczenia momentu, w którym dana osoba przestaje być aplikantem radcowskim. Przepis ten objął swoim działaniem również tych aplikantów, którzy ukończyli aplikację w grudniu 2013 r., tak jak M.K. W opinii Szefa SKW u.r.p. kształtuje treść stosunku służbowego tylko tych funkcjonariuszy SKW, którzy są radcami prawnymi albo aplikantami radcowskimi. Ilekroć w u.r.p. mowa jest o uprawnieniach pracowników, uprawnienia te nie dotyczą funkcjonariuszy służb mundurowych wymienionych w art. 75 tej ustawy o ile nie są oni radcami albo aplikantami.

Organ zaznaczył, że pragmatyka służbowa funkcjonariuszy SKW zawiera kompletną regulację urlopów szkoleniowych dla funkcjonariuszy SKW. Tak więc uprawnienia przysługujące pracownikom związane z urlopem oraz ze zwolnieniem od pracy w związku z egzaminem radcowskim, które uregulowane są obecnie w art. 34 ust. 3 i 4, a wcześniej w art. 34 ust. 2 u.r.p., nie dotyczą funkcjonariuszy SKW. Funkcjonariusze mogą skorzystać z tych uprawnień jeśli są aplikantami radcowskimi lub jeżeli uzyskali zgodę przełożonych na odbywanie aplikacji radcowskiej.

Organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu, że funkcjonariusz nie uzyskał zgody na odbywanie aplikacji radcowskiej w rozumieniu art. 58 ust. 2 pragmatyki służbowej. Nawet jednak w razie przyjęcia, że funkcjonariusz taką zgodę uzyskał, to nie miał prawa skorzystać ponownie z urlopu szkoleniowego na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego bez zgody przełożonego. Organ nie podzielił poglądu strony, że § 7 ust. 1 rozporządzenia nie ma zastosowania do funkcjonariuszy przystępujących po raz kolejny do egzaminu radcowskiego. Zgodnie z tym przepisem prawo do ponownego skorzystania z urlopu szkoleniowego przysługuje w razie uznania przez przełożonego przyczyn niezaliczenia "klasy, roku, lub semestru" za usprawiedliwione. Tymczasem zainteresowany uznał, że powtórny urlop szkoleniowy należy mu się niezależnie od stanowiska przełożonego i w żaden sposób nie tłumaczył przyczyn negatywnego wyniku egzaminu z marca 2014 r. Z tego powodu w piśmie z 13 lutego 2015 r. przełożony funkcjonariusza stwierdził, że nie poinformował on o przyczynach ponownego skorzystania z urlopu. Przełożeni wiedzieli, że funkcjonariusz będzie ponownie zdawał egzamin, ale nie uzyskali od niego informacji o powodach, które spowodowały niepomyślny wynik pierwszego egzaminu.

Ponadto organ podtrzymał swoje stanowisko co do możliwości skorzystania z urlopu przysługującego na podstawie art. 34 ust. 2 u.r.p. w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2013 r. i stwierdził, że niedopuszczalna jest taka wykładania wspomnianego wyżej przepisu, zgodnie z którą urlop na przygotowanie do egzaminu radcowskiego przysługiwałby nieograniczoną ilość razy.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem funkcjonariusza, który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że dopełnił formalności związanych z udzieleniem urlopu i wskazał, że zgodnie z § 6 rozporządzenia urlopu szkoleniowego udziela się na pisemny wniosek funkcjonariusza. Pragmatyki służbowe służb mundurowych nie przewidują instytucji urlopu na żądanie. Rozpoczęcie urlopu uzależnione jest zawsze od uprzedniej zgody przełożonego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M.K. zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. (1) naruszenie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego nr [...] Szefa SKW z dnia [...] marca 2015 r., w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego rozkazu personalnego; (2) naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; (3) naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim błędnych argumentów, a to m.in. w zakresie zastosowania do skarżącego § 7 ust. 1 rozporządzenia.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. (1) art. 101 ust. 1 s.f.s.k.w. oraz § 8 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 września 2006 r. w sprawie terminów płatności uposażenia i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszom Służby Kontrwywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2006 r. Nr 174, poz. 1283), dalej jako "rozporządzenie o świadczeniach", przez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie skarżącemu potrącenia uposażenia za kwiecień 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach od [...] lutego do [...] marca 2015 r. tj. w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności oraz potrącenia 3/30 uposażenia za maj 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach od 11 do 13 marca 2015 r.; (2) naruszenie art. 34 ust. 2 w zw. z art. 75 u.r.p. w zw. z art. 31 z.u.r.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do płatnego urlopu, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego oraz zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, w celu uczestniczenia w egzaminie sędziowskim; (3) naruszenie § 6 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że działanie skarżącego naruszało ten przepis i że jego pismo z dnia [...] lutego 2015 r. nie spełniało wymagań przewidzianych dla wniosku w sprawie urlopu szkoleniowego.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd powołał się na art. 101 ust. 1 s.f.s.k.w., który mówi o zawieszeniu wynagrodzenia funkcjonariuszowi i wskazał, że istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do oceny, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do uznania nieobecności funkcjonariusza w służbie w dniach od [...] lutego do [...] marca 2015 r. oraz w dniach 11-13 marca 2015 r. za nieobecność nieusprawiedliwioną.

Zdaniem Sądu, organ dokonał właściwej oceny prawnej i zasadnie uznał, że art. 75 u.r.p., ma zastosowanie tylko do tych funkcjonariuszy SKW, którzy mają status radców prawnych bądź aplikantów. Natomiast funkcjonariuszom nie posiadającym statusu aplikanta, jak skarżący, nie przysługują uprawnienia wynikające z art. 34 tej ustawy, w zakresie urlopu na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego oraz zwolnienia od pracy na czas tego egzaminu.

Podzielił też stanowisko organu, iż po skreśleniu skarżącego z listy aplikantów radcowskich, co nastąpiło w dniu [...] stycznia 2015 r. jedyną regulacją określającą przebieg jego służby była pragmatyka służbowa, a z niej nie można wywieść prawa funkcjonariusza do powtórnego skorzystania z urlopu szkoleniowego w celu przygotowania się i złożenia egzaminu radcowskiego.

W ocenie Sądu skarżący nie mógł ponownie korzystać z powyższego urlopu, gdyż uprawnienie do urlopu określone we wskazanym przepisie przysługuje tylko raz i nie może być powtórzone przy egzaminie poprawkowym. Ponadto skarżący nie mógł ponownie korzystać z urlopu także i z tego względu, że od dnia [...] stycznia 2015 r. nie posiadał już statusu aplikanta radcowskiego.

Niezależnie od powyższego organ zasadnie wskazał, że zgodnie z § 6 rozporządzenia, urlopu szkoleniowego udziela się na pisemny wniosek funkcjonariusza. Skarżący z wnioskiem o udzielenie takiego urlopu nie wystąpił i organ urlopu nie udzielił. Zatem jeśliby nawet przyjąć, jak utrzymuje to skarżący, że przysługiwało mu uprawnienie do płatnego urlopu szkoleniowego w celu przygotowania się i złożenia egzaminu radcowskiego, to mógłby on z niego skorzystać jedynie po udzieleniu takiego urlopu przez jego przełożonych. Powyższa okoliczność czyniła nieobecność skarżącego w służbie nieusprawiedliwioną, co uzasadniało zastosowanie w stosunku do funkcjonariusza art. 101 ust. 1 s.f.s.k.w.

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł M.K. zaskarżając ten wyrok w całości. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych.

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

1) art. 101 ust 1 s.f.s.k.w. oraz § 8 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia o świadczeniach przez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie skarżącemu potrącenia uposażenia za kwiecień 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach od [...] lutego do [...] marca 2015 r. tj. w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności oraz potrącenia 3/30 uposażenia za maj 2015 r. z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach od 11 do 13 marca 2015 r.;

2) art. 34 ust. 2 w zw. z art. 75 u.r.p. w zw. z art. 31 z.u.r.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do płatnego urlopu, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego oraz zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, w celu uczestniczenia w egzaminie radcowskim;

3) § 6 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że działanie skarżącego naruszało ten przepis, a pismo z dnia [...] lutego 2015 r. nie spełniało wymagań przewidzianych dla wniosku, od złożenia którego zależało skorzystanie z urlopu szkoleniowego

W zakresie przepisów postępowania zarzucono naruszenie:

1) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) dalej jako "p.u.s.a.", poprzez naruszenie przepisów dotyczących kontroli legalności decyzji i błędnie przyjętą, jako prawidłowa ocenę realizacji przepisów postępowania w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego sprawy;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, polegające na nienależytym wyjaśnieniu podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia oraz brak odniesienia w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów powołanych w skardze z dnia 15 lipca 2015 r.;

3) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi M.K. na decyzję Nr [...] Szefa SKW z dnia [...] maja 2015 r. w sytuacji, w której organ II instancji wydał decyzję z naruszeniem: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 i art. 107 § 3, oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów skutkowałoby uznaniem skargi za zasadną.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych względem wyroku Sądu I instancji zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy.

Orzeczenia organów ocenione w kwestionowanym wyroku Sądu I instancji dotyczą dwóch zagadnień: potrącenia uposażenia z tytułu nieobecności w pracy w związku z przygotowywaniem się do egzaminu radcowskiego oraz potrącenia uposażenia z tytułu nieobecności w pracy w związku z przystąpieniem do egzaminu radcowskiego.

Jeśli chodzi o pierwsze zagadnienie to prawidłowe jest stanowisko organów jak i Sądu I instancji w zakresie oceny legalności nieobecności M.K. w pracy. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uzyskał zgody przełożonego na odbycie urlopu szkoleniowego w związku z przygotowywaniem się do egzaminu radcowskiego. W konsekwencji potrącenie uposażenia za okres tej nieobecności w służbie było uzasadnione. W orzecznictwie SN przyjmuje się, że urlop, o którym mowa w art. 34 ust. 2 u.r.p. jest przypadkiem przysługiwania zwolnienia od pracy, którego pracodawca jest obowiązany udzielić. Nie ma podstaw do uznania, że termin jego rozpoczęcia (okres, w którym będzie wykorzystany) został w tym przepisie wskazany (wynika z mocy prawa), o czym pracownik jedynie pracodawcę zawiadamia lub usprawiedliwia nieobecność, albo że pracownik samodzielnie decyduje o terminie rozpoczęcia tego urlopu. Zatem urlopu szkoleniowego z art. 34 ust. 2 u.r.p. "udziela" pracodawca (por. wyroki SN: z 18 sierpnia 2010 r., II PK 33/10, LEX nr 685576, z dnia 14 stycznia 2015 r., II PK 54/14 z glosą aprobującą A. Giedrewicz-Niewińskiej OSP 2016/3/23).

Niewątpliwie jednak prawo do urlopu szkoleniowego stanowi realizację prawa pracowniczego do podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Z kategorycznego brzmienia przepisu art. 34 ust. 2 u.r.p. ("pracownikowi przysługuje prawo") wynika więc jednoznacznie, że prawu pracownika odpowiada obowiązek pracodawcy udzielenia tego urlopu. Jednakże warunkiem "legalnego" przebywania na urlopie szkoleniowym jest udzielenie przez pracodawcę urlopu.

Przedstawione rozważania odnoszą się także do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, bowiem postanowienia pragmatyk służbowych regulujące status funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego nie zawierają w tym zakresie odrębności. Przepis § 6 rozporządzenia stanowi, że urlopu szkoleniowego udziela się na pisemny wniosek funkcjonariusza. "Udzielenie" urlopu funkcjonariuszowi jest oświadczeniem woli Szefa SKW, zgodnie z § 2 rozporządzenia, który stanowi, że w sprawach urlopu wypoczynkowego, urlopu dodatkowego , urlopu zdrowotnego, urlopu szkoleniowego, urlopu okolicznościowego oraz urlopu bezpłatnego właściwy jest Szef SKW lub upoważniony przez niego właściwy przełożony funkcjonariusza. Ponadto argumentem wzmacniającym taki sposób rozumienia art. 34 ust. 2 u.r.p. w odniesieniu do funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego jest okoliczności, że jest to stosunek służbowy a nie stosunek pracy. Zhierarchizowanie w powołanej Służbie powoduje, że stosunek służbowy funkcjonariusza charakteryzuje się wzmocnioną podległością. Osoba wstępująca do służby przyjmuje na siebie szereg obowiązków związanych z wykonywaniem zadań służbowych. W zamian otrzymuje gwarancję stabilności zatrudnienia i liczne uprawnienia związane ze służbą. W konsekwencji należy przyjąć, że skoro pracownik musi uzyskać zgodę pracodawcy na odbycie urlopu szkoleniowego to tym bardziej taką zgodę musi uzyskać funkcjonariusz służby zhierarchizowanej.

Tym samym skoro jest niewątpliwe, że skarżący nie uzyskał zgody na urlop szkoleniowy to orzeczenie o potrąceniu uposażenia za okres nieobecności w służbie należało uznać za odpowiadające prawu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 ust. 2 w zw. z art. 75 u.r.p. w zw. z art. 31 z.u.r.z. zauważyć należy, że art. 34 ust. 2 u.r.p. w brzmieniu o którym mowa w art. 31 z.u.r.z. stanowił, że pracownikowi przysługuje prawo do płatnego urlopu, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego oraz zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu uczestniczenia w egzaminie wstępnym i radcowskim. Natomiast w dacie orzekania przez organy art. 34 ust. 3 u.r.p. stanowił, że pracownikowi przysługuje prawo do urlopu płatnego w wysokości 80% wynagrodzenia, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego. Z uprawnienia tego można skorzystać tylko raz.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, skoro przepis art. 34 u.r.p., w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2013 r. nie precyzował ile razy można skorzystać z płatnego urlopu i ma on zastosowanie do skarżącego jako osoby, która rozpoczęła aplikację przed datą 23 sierpnia 2013 r., to należy przyjąć, że prawo do skorzystania z płatnego urlopu nie jest uprawnieniem jednorazowym.

Odnosząc się do tego argumentu zwrócić należy uwagę, że stanowisko, iż prawo do urlopu szkoleniowego z tytułu przystąpienia do egzaminu radcowskiego przysługuje tylko raz, było prezentowane przed powołaną nowelizacją u.r.p. (por. Zenon Klatka w: Ustawa o radcach prawnych, Komentarz Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1999 str.294-295). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że prawo do urlopu szkoleniowego również przed powołaną nowelą art. 34 u.r.p. było uprawnieniem jednorazowym. Wykładnia funkcjonalna powołanego przepisu oraz niejednoznaczny rezultat wykładni literalnej przemawiają za tym by uznać, że prawo do urlopu szkoleniowego także przed powołaną nowelą było uprawnieniem jednorazowym. Przyjęcie odmiennej wykładni oznaczałoby, że niezdanie egzaminu radcowskiego za każdym razem obciążałoby pracodawcę poprzez powstanie obowiązku udzielenia kolejnego urlopu szkoleniowego na przygotowanie się do egzaminu radcowskiego.

Skarga okazała się natomiast zasadną w zakresie orzeczenia o potrąceniu uposażenia z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie w dniach 11-13 marca 2015 r. W sprawie niesporne jest, że w owym okresie skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego. Powołany art. 34 ust. 2 u.r.p. w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2013 r., mający zastosowanie do skarżącego z uwagi na powołany przepis przejściowy art. 31 z.u.r.z., stanowi że pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu uczestniczenia w egzaminie wstępnym i radcowskim. Zatem powołany przepis wprowadza odrębną kategorię zwolnienia od pracy, której prawodawca nie nazywa urlopem. W ocenie NSA w przeciwieństwie do urlopu szkoleniowego udział w egzaminie radcowskim nie wymaga uzyskania zgody pracodawcy, bowiem termin egzaminu jest niezależny od woli osoby przystępującej do takiego egzaminu. Dopełnieniem formalności jest poinformowanie pracodawcy o nieobecności z powodu uczestnictwa w egzaminie. W rozpoznawanej sprawie M.K. poinformował o okoliczności przystąpienia do egzaminu radcowskiego, zatem skarżący spełnił wszystkie wymogi prawem przewidziane.

Dodać też należy, że art. 58 ust. 2 s.f.s.k.w. reguluje zagadnienie urlopu szkoleniowego funkcjonariuszy. W zakresie zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w egzaminie radcowskim NSA uznał przepis art. 34 ust. 2 u.r.p., w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2013 r., za względniejszy w stosunku do skarżącego niż art. 58 ust. 2 pkt 5 s.f.s.k.w. i dlatego też uznał, że w sprawie zastosowanie miał art. 34 ust. 2 u.r.p.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego należało uznać je za nietrafne.

Jeśli chodzi o naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 i art. 107 § 3, oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. to wskazać należy, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie jest zdeterminowany przedmiotem sprawy administracyjnej. Przepisy prawa materialnego wyznaczają zakres dowodów i okoliczności podlegających wyjaśnieniu w danej sprawie. W rozpoznawanej sprawie wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia przedmiotu postepowania zostały wyjaśnione.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku niepodobna wytknąć omawianym motywom, zresztą werbalnie nie czyni tego i kasacja. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wyrok nie uchyla się więc spod kontroli instancyjnej, a zatem z tego powodu nie podlegał wzruszeniu.

W świetle powyższego w zakresie punktu 1 rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2015 r. skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a., natomiast w zakresie punktu 2 powołanego rozkazu personalnego orzeczono na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a.