Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 125/16 w przedmiocie wyłączenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – Felicji Kajut w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie zgody na wznowienie studiów postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 125/16 (dalej postanowienie z 23 stycznia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek J. F. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – Felicji Kajut w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia 12 listopada 2015 r.) w przedmiocie zgody na wznowienie studiów .

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 § 1 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie wskazanego sędziego.

Złożone przez sędziego oświadczenie, pozwala przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).

Zażalenie na postanowienie z 23 stycznia 2017 r. wywiodła osobiście J. F., podnosząc że WSA w Gdańsku nie rozważył przedstawionych przez wnioskodawczynię okoliczności wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w sprawie. Wnioskodawczyni wskazała, że sędzia WSA Felicja Kajut poświadczyła nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne i zignorowała powiadomienie o nieprawidłowościach w działaniu Dziekana Wydziału Prawa i Administracji oraz Rektora Uniwersytetu Gdańskiego, które to działania mogą wypełniać znamiona określone w przepisach ustawy karnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia, wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku J. F. o wyłączenie sędziego WSA Felicji Kajut. Wskazane przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a..

Sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyła oświadczenie o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie ze skargi na decyzja z dnia 12 listopada 2015 r. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9. 2014 r. I OZ 754/14, cbosa).

We wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22.2.2008 r. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 139, uw. 4). Skarżąca w żaden sposób nie wykazuje, by sędzia WSA Felicja Kajut, orzekał na niekorzyść skarżącej. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15.4.2008 r., II OSK 392/08; postanowienie NSA z 29.6.2012 r.; II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 6).

W aktach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że sędzia której dotyczył wniosek stwarza korzystniejszą sytuację w sprawie dla Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z uwagi na ewentualne osobiste konsekwencje wynikające z podjętych wcześniej decyzji z udziałem sędziego.

W kontrolowanej sprawie wnioskodawczyni nie wskazała żadnej przyczyny, która pozostaje w związku przyczynowym między jej wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 94, uw. 2).

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.