Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia X. s.c. A.C., A.N. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 530/20 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. s.c. A.C., A.N. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

1. Wyrokiem z 3 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną przez X. s.c. A. C., A.N. z siedzibą w P. (dalej: Strona lub Skarżąca) decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) z 19 sierpnia 2020 r. Równocześnie Sąd zasądził w wyroku (pkt 2) od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

2. Na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania Skarżąca złożyła zażalenie, a w następstwie jego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt I FZ 91/22 uchylił pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Podstawę wydania takiego rozstrzygnięcia stanowiła ocena o braku uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji w obszarze orzeczonego zwrotu kosztów postępowania.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 zasądził od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten wyjaśnił, że: - w sprawie została zaskarżona decyzja kasatoryjna (uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca mu sprawę do ponownego rozpoznania); - przedmiotem zaskarżenia nie były zatem należności pieniężne w rozumieniu art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z pózn. zm., dalej: P.p.s.a.), a wpis od takiej decyzji ma charakter wpisu stałego; - w niniejszej sprawie wpis został zarządzeniem określony na kwotę 500 zł, doręczonym profesjonalnemu pełnomocnikowi Strony i nie zostało ono zaskarżone; - Skarżąca uiściła kwotę 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi; - konsekwencją przyjęcia, że od skargi należy pobrać wpis stały, a nie stosunkowy, było zasądzenie przez Sąd kwoty 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentował Skarżącą przed Sądem; - Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w kwocie stanowiącej wielokrotność stawki minimalnej, gdyż według Sądu pełnomocnik nie podejmował w sprawie ponadnormatywnych czynności wynikających z wyliczenia z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018 r., poz. 265, dalej: rozporządzenie MS z 22 października 2015 r.).

4. W zażaleniu - wyrażonym w piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2022 r. Skarżąca zaskarżyła postanowienie z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 w części oddalającej żądanie zasądzenia kosztów postępowania ponad kwotę 997 zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. przez zasądzenie na rzecz Skarżącej 480 zł tytułem wynagrodzenia, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna w wysokości 26.025 zł oraz pominięcie przez Sąd charakteru sprawy, nakładu pracy pełnomocnika i jego wkładu w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nie wyjaśnienie przyczyn z powodu których WSA w Łodzi nie zasądził kosztów dwóch postępowań zażaleniowych w łącznej wysokości 480 zł;

3) art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na niezasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów dwóch postępowań zażaleniowych.

W oparciu o powołane zarzuty Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w wysokości 4.597 zł, ewentualnie w wysokości 2.437 zł, a ponadto zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonym zakresie i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

5.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jego zarzuty były zasadne.

5.2. Bezzasadne były zarzuty (zob. pkt 4 ppkt 1 niniejszego uzasadnienia) w zakresie w jakim wywodzono nimi, że w sprawie "przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna i w związku z tym minimalne wynagrodzenie pełnomocnika winno zostać określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia MS z 22 października 2015 r." oraz aby "Sąd pierwszej instancji pominął charakter sprawy, nakładu pracy pełnomocnika i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy".

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela motywy Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny, że w sprawie został pobrany wpis stały (500 zł), dla niej należało określić wynagrodzenie na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MS z 22 października 2015 r., gdyż w sprawie kontroli sądowej podlegała decyzja kasacyjna (nie wymiarowa), co Sąd pierwszej instancji zasadnie i zarazem wyczerpująco wyjaśnił. W związku z czym trafna była konkluzja Sądu pierwszej instancji, że zasądzona kwota 997 zł, to kwota obejmująca: 1) opłatę uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (500 zł); 2) koszty zastępstwa procesowego przed sądem pierwszej instancji (480 zł); 3) opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Wbrew twierdzeniu Strony, Sąd pierwszej instancji nie pominął charakteru sprawy, nakładu pracy pełnomocnika i jego wkładu w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy. Sąd ten rozważył bowiem, odnotowując zrealizowane w sprawie czynności pełnomocnika, przesłanki uzależniające możliwość dokonania podwyższenia opłaty za czynności radcy prawnego od konkretnych i szczególnych okoliczności danej sprawy. Co się tyczy oceny sądowej, to według Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie zachodził przypadek do zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w kwocie stanowiącej wielokrotność stawki minimalnej. Podjęte przez pełnomocnika czynności w sprawie, nie stanowiły ponadstandardowych działań które zwiększały znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków.

W związku z tym zarzuty zażalenia obejmujące naruszenia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. - wskazujące, że w sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna oraz na pominięcie przez Sąd charakteru sprawy, nakładu pracy pełnomocnika i jego wkładu w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy - nie mogły zostać uwzględnione.

5.3. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nie wyjaśnienie przyczyn z powodu których Sąd pierwszej instancji niezasądził zwrotu kosztów dwóch postępowań zażaleniowych. Wobec czego przedwczesnym było odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na niezasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów dwóch postępowań zażaleniowych.

W istocie z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Strony podejmował w sprawie działania w postępowaniach zażaleniowych, w szczególności sporządził i wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 (rozpoznane przez NSA pod sygn. akt I FZ 118/21) oraz zażalenie na zawarte w pkt 2 wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 530/20 postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych (rozpoznane przez NSA pod sygnaturą akt I FZ 91/22).

W obecnie rozpoznawanym środku zaskarżenia powołano się na postanowienia NSA z dnia: 23 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 521/17; 29 września 2016 r., sygn. akt II OZ 1047/16, 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II FZ 334/16, w których zasadniczo podniesiono, że “koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a., a więc winny być rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowania w sprawie". Odniesienie się jednak do zasadności przywołania tych orzeczeń w okolicznościach niniejszej sprawy, nie mogło być przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, albowiem Sąd pierwszej instancji nie zawarł w zakresie kosztów postępowania zażaleniowego (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia MS z 22 października 2015 r.) wyraźnych motywów. W związku z czym Sąd ten w omawianym obszarze naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a.

5.4. Rzeczą zatem Sądu pierwszej instancji ponownie rozstrzygającego o kosztach postępowania będzie rozważenie, czy w realiach sprawy Stronie w ramach zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługiwał również zwrot kosztów postępowań zażaleniowych. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przedstawi starannie w uzasadnieniu motywy, którymi się kierował, spełniając wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a.

5.5. Z podanych względów (w pkt 5.3 i 5.4) Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 197 § 2 w związku z art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

5.6. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy (podobnie jak w sprawie Strony o sygn. akt I FZ 91/22), iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Niemniej jednak z uwagi na przekazanie sprawy niniejszym orzeczeniem NSA do ponownego rozpoznania, Sąd pierwszej instancji powinien również rozważyć, czy (ewentualne) koszty tego postępowania zażaleniowego powinny zostać uwzględnione w końcowym rozliczeniu.