Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek Sędzia WSA Michał Sowiński Asesor WSA Iwona Kozłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek postanawia odrzucić skargę.

Pismem z 15 kwietnia 2022 r. skarżący, J. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Sprecyzowanie zakresu wniosku nastąpiło pismem pełnomocnika skarżącego z 28 listopada 2022 r. (k. 63 akt administracyjnych).

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 12 lutego 2019 r. skarżący wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie składek, w którym wskazywał na trudna sytuację materialna i zdrowotną. Decyzja z 29 października 2021 r., nr 2458/2021 ZUS w pkt 1 sentencji odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 238 178,06 zł wskazując, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Jednocześnie w pkt 2 sentencji decyzji organ umorzył należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 26 046,94 zł, działając w tym zakresie w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), tj. z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskującego.

Pismem z 22 listopada 2021 r. skarżący wystąpił do ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt 1 ww. decyzji.

Decyzją z 24 stycznia 2022 r., nr UP-62/2022 ZUS utrzymał w mocy decyzję z 29 października 2021 r. w zaskarżonej części. Odpis decyzji, po dwukrotnym zawizowaniu, został załączony do akt sprawy ze skutkiem doręczenia.

Pismem z 12 kwietnia 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie, wskazując na bezczynność i przewlekłość organu w rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnosił o polne zakończenie postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. nr 5/2022 ZUS, działając na podstawie art. 37 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej k.p.a.) oraz art. 83b ust. 2 i art. 123 u.s.u.s. stwierdził, że nie doszło do bezczynności i przewlekłości organu w rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie zakończono decyzją z 24 stycznia 2022 r., jednakże ponowna analiza akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że odpis decyzji został przesłany na nieprawidłowy adres.

Odpis ww. postanowienia wraz z odpisem decyzji z 24 stycznia 2022 r. oraz odpisem postanowienia z 21 kwietnia 2022 r., nr 5/2022 o sprostowaniu ww. decyzji został doręczony stronie za pismem z 21 kwietnia 2022 r., znak 440000/71/624515/2021-Uo ponowne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei, w myśl art. 37 § k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Skarga w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ została wniesiona po wydaniu przez ZUS decyzji z 24 stycznia 2022 r., nr UP-62/2022 kończącej postępowanie w sprawie wniosku strony z 11 lutego 2019 r. o umorzenie składek.

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu.

Zdaniem Sądu, okoliczność związana z nieprawidłowością w zakresie doręczenia stronie decyzji z 24 stycznia 2022 r., jak również późniejsze jej sprostowanie, pozostaje bez wpływu na dopuszczalność przedmiotowej skargi. Późniejsze, skuteczne doręczenie decyzji będzie miało niewątpliwie wpływ jedynie na zachowanie terminu do jej zaskarżenia. Jak już podkreślano celem skargi na bezczynność jest likwidacja stanu bezczynności. Wydanie przez organ decyzji kończącej postępowanie w sprawie, w ocenie Sądu, niwelowało stan bezczynności organu. Uchybienia związane z doręczeniem decyzji oraz ocena, czy postępowanie było prowadzenie z naruszeniem granic czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, w sposób opieszały i nieefektywnie podlegało natomiast ocenie tutejszego Sądu w sprawie ze skargi strony na przewlekłość postępowania prowadzonego z wniosku o umorzenie składek. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., V SAB/Wa 38/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził przewlekłość tego postępowania oraz stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (orzeczenie nie jest prawomocne).

Z uwagi na powyższe, w związku z tym, że przed wniesieniem skargi organ rozpoznał wniosek skarżącego zawarty w treści pisma z 11 lutego 2019 r. i wydał ostateczną decyzję 24 stycznia 2022 r., nr UP-62/2002, Sąd uznał, że skarga wniesiona po zakończeniu postępowania prowadzonego przez ZUS jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.