Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. (K.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 2 maja 2024 r. nr 2401-IEE.7192.160.2024.6/AD UNP: 2401-24-115426 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z 2 maja 2024 r., nr 2401-IEE.7192.160.2024.6/AD UNP: 2401-24-115426, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. K. (dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej jako organ egzekucyjny) z 7 lutego 2024 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z 26 stycznia 2022 r. o nr od TW1340522000185 do TW1340522000189 i od TW4340522000395 do TW4340522000431, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (działającego jako wierzyciel).

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

26 stycznia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wystawił wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze o nr od TW1340522000185 do TW1340522000189 i nr od TW4340522000395 do TW4340522000431, obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotnie. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od grudnia 2014 r. do lutego 2019 r., na podstawie orzeczenia z 4 kwietnia 2019 r. o nr [...] i orzeczenia z 25 czerwca 2019 r. o nr [...] 26.01.2022 r. Organ egzekucyjny nadał ww. tytułom wykonawczym klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 1 lutego 2022 r.

Zawiadomieniami z 20 października 2023 r. o nr od [...] do [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u A. K.. Zawiadomienia te doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności 25 października 2023 r.

Pismem z 31 października 2023 r. zobowiązany wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z 14 lutego 2020 r., nr [...] , znak [...] oraz z 27 lutego 2020 r., nr [...] , a także nieformalnej decyzji z 12 lutego 2020 r., którymi ZUS ustalił dla zobowiązanego ustawodawstwo polskie, jako właściwe w zakresie zabezpieczenia społecznego za okres od 9 kwietnia 2010 r. do 13 grudnia 2013 r. i od 1 stycznia 2014 r.

Następnie zobowiązany wniósł o odroczenie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie do czasu otrzymania od słowackiej instytucji - Socialnej Poistovnej, decyzji o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu pisma z 15 stycznia 2024 r. podniósł, że powziął od byłego słowackiego pracodawcy informację o wydawaniu przez Socialna Poistovną z urzędu, począwszy od połowy 2021 r. decyzji o umorzeniu postępowań, która w uzasadnieniu wskazuje na: uchwałę Wielkiego Senatu Kolegium Administracyjnego Sądu Najwyższego Republiki Słowackiej z 4 grudnia 2018 r. znak lVs/l/2018 oraz art. 30 ust. 1 lit. e Kodeksu administracyjnego, obowiązującego od 1.01.2004 r. Zobowiązany wskazał, że ze względu na opieszałość wydawania ww. decyzji o umorzeniu postępowań, wystąpił do Centrali Socialnej Poistovnej w B. z wnioskiem o wydanie identycznej decyzji, niemniej do 15 stycznia 2024 r. taka decyzja nie została mu doręczona. Przedmiotowa decyzja o umorzeniu postępowania ma rozstrzygające znaczenie dla sprawy, ponieważ bezpośrednio skutkuje nieważnością decyzji w ustawodawstwie polskim, a w konsekwencji nieważnością decyzji o objęciu ubezpieczeniami społecznymi i dalej - decyzją składkową. Decyzje Socialnej Poistovnej zostały unieważnione ww. orzeczeniem ostatecznym (uchwałą składu 7 sędziów, mającą moc zasady prawnej) z 4.12.2018 r. o nr lVs/l/2018.

Zobowiązany wskazał, że o ile decyzja o umorzeniu postępowania nie zostanie mu doręczona w ciągu kilku najbliższych dni, zwróci się do Socialnej Poistovnej z ponownym wnioskiem, zwracając się o wsparcie do Dyrektora Departamentu Świadczeń Międzynarodowych i Wsparcia Rodzin, sprawującego nadzór merytoryczny nad działaniami oddziałów.

Postanowieniem z 7 lutego 2024 r., organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z 26 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie ww. tytułów wykonawczych i umorzenie prowadzonego na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a także uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Ewentualnie wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS wskazanych we wniosku z 31 października 2023 r.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie podzielił stanowisko organu egzekucyjnego zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a.

Wskazał, że z akt sprawy wynika, że ww. tytuły wykonawcze z 26 stycznia 2022 r., obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotnie. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od grudnia 2014 r. do lutego 2019 r., zostały wystawione na podstawie orzeczeń: z 4 kwietnia 2019 r. o nr [...] i z 25 czerwca 2019 r. o nr [...] . Decyzje te są wykonalne (nie zostało wstrzymane ich wykonanie), nie został odroczony termin wykonania obowiązku, jak również zobowiązany nie otrzymał ulgi w spłacie ww. należności pieniężnej w postaci rozłożenia na raty spłaty należności. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym nie zachodzą zatem przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Zdaniem organu egzekucyjnego z oczywistych względów w niniejszym postępowaniu nie zachodzą również przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a. Również wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: "ZUS") nie wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), a także nie zachodzą inne przypadki przewidziane w innych ustawach, skutkujące zawieszeniem niniejszego postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Złożenie przez zobowiązanego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z 14 lutego 2020 r., nr [...] , znak [...] oraz z 27 lutego 2020 r., nr [...] , a także "nieformalnej decyzji" z 12 lutego 2020 r., nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 u.p.e.a. Podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiły inne decyzje niż wskazane przez zobowiązanego we wniosku z 31 października 2023 r., tj. decyzja z 4 kwietnia 2019 r. o nr [...] i decyzja z 25 czerwca 2019 r. o nr [...] - a więc decyzje wydane wcześniej. Dopiero ewentualne uchylenie tych decyzji wywiera bezpośredni wpływ na przedmiotowe postępowanie egzekucyjne i skutkuje koniecznością jego umorzenia.

Odnosząc się natomiast bezpośrednio do zażalenia Dyrektor wyjaśnił, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 56 u.p.e.a. nie jest możliwe rozstrzyganie w kwestii zasadności wydania decyzji stanowiących podstawy wystawienia ww. tytułów wykonawczych, a także rozstrzygania co do zasadności podlegania przez zobowiązanego ustawodawstwu określonego kraju członkowskiego. W tym trybie nie jest również możliwe rozstrzyganie w zakresie istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. (w tym podnoszonego w zażaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku), jest wierzyciel. Z kolei organem właściwym do rozpoznania ewentualnego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., jest organ egzekucyjny. Dyrektor wskazał, że w tym zakresie zobowiązany winien się zwrócić do właściwego organu z odrębnym podaniem.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany podkreślił, że pomimo podnoszonej przez niego argumentacji, organ odwoławczy przeszedł nad nią do porządku dziennego, lekceważąc wyliczone przez skarżącego, naruszone zasady i przepisy prawne, a tylko wskazując w uzasadnieniu, iż nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 §1 u.p.e.a. Skarżący zgodziłby się tymczasowo z takim rozstrzygnięciem, gdyby jednocześnie. Dyrektor, powziąwszy wiedzę o rażąco naruszonych przez organ rentowy zasadach i przepisach prawnych, a wymierzonych w interes prywatny skarżącego, zawiadomił organ ścigania o - jeśli nie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny (Dz. U. 1997 Nr 88 poz. 553), do czego zobowiązuje Dyrektora art. 304 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 1997 Nr 89 poz. 555), to chociaż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Tymczasem, dla Dyrektora, istotny jest jedynie tylko obecny stan prawny, wyabstrahowany od wcześniejszych, pozaprawnych działań organów, w tym obejście przez organ rentowy przepisów prawa, przekroczenie uprawnień i niedopełnienie obowiązków, itd, które do dzisiejszego stanu, godzącego w interes prywatny skarżącego, doprowadziły.

Skarżący wskazał, że dołącza do skargi indywidualną decyzję interpretacyjną z dnia 24 sierpnia 2012 roku, znak [...] wydaną dla skarżącego przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., którą wśród setek dokumentów, zgromadzonych od 2012 roku, zapodział. Zdaniem skarżącego stoi ona w kontrze do działania tak Dyrektora Oddziału ZUS w R., jak i Dyrektora. Zobowiązany wskazał także, że organ odwoławczy pominął decyzję Inspektoratu w C. z 16 stycznia 2024 roku, o umorzeniu postępowania, znak [...] Decyzja ta, pozbawia podstawy prawnej decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustawodawstwie polskim, a w konsekwencji - decyzję składkową. Pominięto także inne dokumenty wskazywane przez skarżącego, a mające znaczenie dla sprawy.

Dalej skarżący nie zgodził się z treścią postanowienia, w którym organ odwoławczy stwierdził, iż nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący odczytuje przywołane w preambule niniejszej skargi, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 roku, sygn. akt III SA 904/93, przypis 18, oraz Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lipca 1992 roku, sygn. III ARN 40/92, LEX nr 10909), jako mające dać obywatelowi rękojmię sprawiedliwego sądu w sytuacji przestępczych działań organów państwa, które tylko sprawiają wrażenie działali na "podstawie i w granicach prawa".

Co do wniosku o unieważnienie decyzji o ustawodawstwie polskim: skarżący, wystosował ww wniosek (po myśli art. 157 kpa) do organu nadrzędnego, tj. do Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wskazując na 3 przesłanki spośród 7 wymienionych w art. 156 k.p.a., jednakże wniosek ten został bezprawnie przekazany do Oddziału w R., który odmówił wszczęcia postępowania, mającego na celu unieważnienie decyzji o ustawodawstwie polskim, choć wniosek dotyczył unieważnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem spotu w niniejszej sprawie jest prawidłowość odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 26 stycznia 2022 r. o nr od TW1340522000185 do TW1340522000189 i od TW4340522000395 do TW4340522000431, wystawionych przez organ rentowy na jego wniosek. Domagając się zawieszenia postępowania egzekucyjnego skarżący wskazuje na wadliwość orzeczeń organu rentowego, w oparciu o które wystawiono ww. tytułu wykonawcze.

Należy zatem wyjaśnić, że u.p.e.a. określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2, a także prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2, o czym stanowi art. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Z art. 3 ust. 1 tej ustawy wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4 i 4c (które to przypadku w niniejszej sprawie nie występują).

Zatem postępowanie egzekucyjne w administracji jest postępowaniem niejako "wtórnym" do postępowania w oparciu o które wydano decyzje stanowiące podstawę do jego wszczęcia. Ustalenie zatem jakiemu ustawodawstwu skarżący podlegał w okresie objętym tytułami wykonawczymi z uwagi na podnoszone przez skarżącego okoliczności nie należy do kognicji organu egzekucyjnego.

Ustawodawca przewidział przy tym różne uprawnienia zobowiązanego do zaskarżania postępowania, jak również przypadki jego zawieszenia.

W art. 56 § 1 u.p.e.a. ustawodawca przewidział, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zatem zaistnienie którejkolwiek z ww. sytuacji obliguje organ egzekucyjny do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Jednocześnie z przepisu tego wynika jednoznacznie, że jedynie wniosek wierzyciela o zawieszenie postępowania obliguje organ egzekucyjny do takiego działania. Ustawodawca nie przewidział zatem sytuacji, w której obligatoryjne zawieszenie postępowania następuje na wniosek zobowiązanego.

Sąd zauważa przy tym, że sam skarżący zgodziłby się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, gdyby organ ten skierował zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez organ rentowy. Zatem zobowiązany dostrzega prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia na gruncie u.p.e.a. Zauważyć przy tym należy, że wskazywane przez skarżącego art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17) czy art. 304 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 37) nie mogą wpłynąć na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem nie zmieniają treści wskazanego art. 56 § 1 u.p.e.a.

Zatem rację ma organ odwoławczy, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 56 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do kwestii wskazywanej przez skarżącego wadliwości decyzji z 4 kwietnia 2019 r. o nr [...] i decyzja z 25 czerwca 2019 r. o nr [...] , wskazać należy, że w postępowaniu egzekucyjnym, w tym w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wadliwość ta nie może być przedmiotem oceny. Pomimo występowania w charakterze zarówno wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego – organu rentowego, jest on zobligowany jedynie do zbadania czy wystąpiła jakakolwiek przesłanka wynikająca z przepisów u.p.e.a., a w niniejszej sprawie przesłanki wymienione zostały wprosi w art. 56 § 1 u.p.e.a. Wykroczenie poza ten przepis w tym postępowaniu stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 539), orzekł jak w sentencji.