Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [....] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 189/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 189/24 wydanego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 grudnia 2023 r., nr SKO.401.ZP.1455.137.2023 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie.

[...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w K. (dalej: Stowarzyszenie) pismem z 2 lipca 2024 r. na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wniosło o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie pod sygn. akt II SA/Rz 189/24 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 5 grudnia 2023 r., nr SKO.401.ZP.1455.137.2023 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Uzasadniając wniosek Stowarzyszenie wskazało, że udział w przedmiotowym postępowaniu mieści się w zakresie działań statutowych organizacji.

Postanowieniem z 17 lipca 2024 r., wpisanym do protokołu rozprawy, Sąd postanowił, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., uwzględnić wniosek Stowarzyszenia i dopuścić go do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Wyrokiem z tego samego dnia Sąd oddalił skargę.

Pismem z 15 października 2024 r. Stowarzyszenie wniosło o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Stowarzyszenie wskazało, że nie miało wiedzy o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu, albowiem wniosek złożony w tym przedmiocie został uwzględniony przez Sąd na rozprawie. Tymczasem obowiązkiem Sądu wynikającym z art. 33 § 2 p.p.s.a. było rozpoznanie wniosku na posiedzeniu niejawnym i doręczenie wnioskodawcy sentencji postanowienia. Stowarzyszenie podniosło także, że Sąd nie doręczył mu odpisów skargi i odpowiedzi na skargę, a zatem nie można mu przypisać winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 189/24 odmówił Stowarzyszeniu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 189/24. Sąd wskazał, że Stowarzyszenie dotrzymało terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a także wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyło wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło jednak, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. Sąd zauważył, że Stowarzyszenie miało wiedzę o wyznaczonym za 17 lipca 2024 r. terminie rozprawy w niniejszej sprawie, co wynika wprost z treści wniosku. A zatem przy minimalnym nakładzie sił i środków mogło uzyskać informację co do sposobu rozpatrzenia wniosku o dopuszczenie do udziału, jak i co do wydanego w sprawie orzeczenia Sądu. Ponadto Sąd zauważył, że z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wynika obowiązek rozpoznania wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wyłącznie na posiedzeniu niejawnym.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stowarzyszenie wskazało, że wniosek o dopuszczenie do udziału został złożony odpowiednio wcześniej przed terminem rozprawy, dlatego też Sąd powinien rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym, a następnie doręczyć Stowarzyszeniu odpis sentencji wydanego orzeczenia oraz odpis skargi i odpis odpowiedzi na skargę, celem umożliwienia Stowarzyszeniu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu. Uchybienie Sądu w tym zakresie skutkuje bowiem nieważnością postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Stowarzyszenie podniosło zatem, że dołożyło wszelkich starań, składając wiele pism i sprawdzając e-Wokandę, na której nie było jakichkolwiek informacji o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu. Informację w tym zakresie Stowarzyszenie uzyskało dopiero z pisma Sądu z 3 października 2024 r. Tym samym uchybienia Sądu nie mogą pozbawić Stowarzyszenia prawa do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

A zatem w myśl art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione, gdy strona chciała dopełnić czynności, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez Stowarzyszenie okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

Z powyższego przepisu nie wynika więc bezwzględny nakaz rozpoznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu wyłącznie na posiedzeniu niejawnym. Mając bowiem na uwadze określoną w art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkości postępowania, a także złożenie przez Stowarzyszenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kilkanaście dni przed wyznaczonym terminem rozprawy w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązany był podjąć czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i rozstrzygnięcia jej na pierwszym posiedzeniu, o którym to posiedzeniu Stowarzyszenie wiedziało. Tak więc skoro zasadą jest rozpoznawanie spraw na posiedzeniu jawnym (art. 90 § 1 p.p.s.a.), a Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (art. 90 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej kwestia wpadkowa dotycząca dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu może być rozpoznana na rozprawie. Z kolei zgodnie z art. 162 p.p.s.a. rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie.

Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie, wpisanym do protokołu rozprawy w dniu 17 lipca 2024 r., dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jako uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Na postanowienie to nie przysługiwało zażalenie, albowiem zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie (art. 33 § 2 p.p.s.a.). A zatem tylko rozstrzygnięcie podlegające zaskarżeniu wydane na rozprawie wymaga spisania odrębnej sentencji i doręczenia stronom jej odpisu z uzasadnieniem.

Z powyższego wynika zatem, że skoro Stowarzyszenie miało wiedzę o wyznaczonym na 17 lipca 2024 r. terminie posiedzenia jawnego (rozprawy) i jak samo podniosło we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu - termin ten odpowiadał Stowarzyszeniu, to powinno się liczyć z możliwością rozpoznania przez Sąd złożonego wniosku na rozprawie. Ponadto przy minimalnym nakładzie sił i środków Stowarzyszenie mogło uzyskać informację zarówno odnośnie sposobu rozpatrzenia zgłoszonego żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jak i odnośnie wydanego w sprawie orzeczenia Sądu. Tym samym zaniechanie powyższych działań i sprawdzanie tylko e-wokandy, na której umieszczane są informacje dotyczące sprawy głównej, stanowi o niezachowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Prawidłowo przyjął więc Sąd pierwszej instancji, że przedstawione przez Stowarzyszenie okoliczności nie mogły zostać uznane za świadczące o braku jego winy w uchybieniu terminu. Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło bowiem zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, że znalazło się w nadzwyczajnych okolicznościach i obiektywnie nie miało możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z zachowaniem terminu. W związku z powyższym zaskarżone orzeczenie należy uznać za zgodne z prawem.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.