Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska NSA Maria Myślińska (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Go 46/08 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. Oddala skargę kasacyjną 2. Zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 46/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny G. W. w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddalił skargę z następującym uzasadnieniem.

W dniu 3 czerwca A. S. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, deklarując do objęcia płatnościami działki rolne o łącznej powierzchni 96, 80 ha.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (DZ.U. z 2004 Nr 6 póz. 40 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 czerwca 2004r., przyznał A. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej kwocie 48.720.40 zł., w tym - Jednolitą Płatność Obszarową w kwocie 20.379, 30 zł oraz Uzupełniającą Płatność Obszarową w kwocie 28.341, 10 zł.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 §1 pkt 5, art. 147 i 150 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją ostateczną w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2004r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., na podstawie art. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (DZ.U. z 2004r. Nr 6, póz. 40, Nr 42 póz. 386 i Nr 148 póz. 1551 oraz z 2006r. Nr 50 póz. 361) art. 10, 104, 107, 145 § 1 pkt 5, 149, 150 § 1, 151 § 1 ust. 2 k.p.a. uchylił własną decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. oraz odmówił przyznania A. S. płatności bezpośrednich na rok 2004.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 5 lipca 2006r. wpłynęło postanowienie Prokuratora Okręgowego w G. W. sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2006r. o umorzeniu śledztwa przeciwko A. S. i innym podejrzanym o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zbiegu z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz o czyn z art. 297 § 1 k.k. wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że z dokonanych w sprawie sygn. akt [...] ustaleń wynika, iż dzierżawcy, w tym A. S. nie prowadzili na dzierżawionych gruntach indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie byli formalnymi ich użytkownikami. Działalność rolniczą w dalszym ciągu, na zasadach obowiązujących przed sporządzeniem umów dzierżawy, prowadziła natomiast Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[...]". W oparciu o treść wskazanego powyżej postanowienia organ administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania A. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004rok. Organ wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym zeznań strony złożonych w postępowaniu karnym oraz zeznań strony złożonych podczas rozprawy administracyjnej, organ uznał, iż pomimo podpisania umowy z dnia 31 lipca 2003r. na dzierżawę gruntów rolnych o powierzchni 96, 80 ha z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną "[...]" w G., A. S. nie prowadził działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach - które objęte zostały dopłatami bezpośrednimi na 2004r, a co za tym idzie nie jest producentem rolnym i nie jest uprawniony do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ stwierdził, że zawarta w dniu 31 lipca 2003r. umowa dzierżawy gruntów rolnych miała charakter fikcyjny oraz była wadliwa pod względem formalnym. Celem tej umowy, podobnie jak umów zawartych z innymi członkami Spółdzielni, był fikcyjny podział gruntów będących w posiadaniu Spółdzielni. W tej sytuacji zadeklarowane przez A. S. do dopłat bezpośrednich przedmiotowe działki rolne A i B dzierżawione na podstawie umowy z dnia 31 lipca 2003r., zostały wykluczone z powierzchni kwalifikowanej do dopłat bezpośrednich.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2007r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G., na podstawie art. 138 § 1, art. 10, 107 w zw. z art. 151 § 1 pkt2 k.p.a., art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (DZ.U. z 1994r. nr 1 póz. 2 ze zm.) oraz na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (DZ.U. z 2004r. Nr 6 póz. 40 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że wydając decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych właściwy organ dokonał wyłącznie kontroli administracyjnej wniosku w zakresie wprowadzenia danych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych do systemu komputerowego, sprawdzenia zgodności powierzchni działek zgłoszonych we wniosku z danymi ewidencyjnymi gruntów i budynków oraz kontroli krzyżowej -sprawdzenie czy dana działka nie została zgłoszona we wniosku przez dwa podmioty. Natomiast wbrew twierdzeniom pełnomocnika odwołującego się, okoliczność wydzierżawienia gruntów rolnych od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]' nie była organowi znana zarówno w dniu składania wniosku jak i w dniu wydawania decyzji administracyjnej, bowiem strona do wniosku nie dołączyła żadnego dokumentu, a umowa dzierżawy została przedłożona dopiero na wezwanie organu w postępowaniu wznowieniowym. Organ uznał, że umowa dzierżawy nie stanowiła samoistnej podstawy wznowienia postępowania, bowiem istotną okolicznością jest informacja jaką uzyskał organ, że odwołujący się nie prowadził na zadeklarowanych gruntach działalności rolniczej. Okoliczność ta została ujawniona dopiero po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie przez Prokuratora Okręgowego w G. W. W ocenie organu odwoławczego w sprawie zaistniała, przewidziana przepisami prawa sytuacja, dopuszczająca wzruszenie ostatecznych decyzji, co organ administracji l instancji wykazał w uzasadnieniu swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo - organ wskazał, że ten przepis pozwala organowi administracyjnemu dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organ administracji realizując zasadę prawdy obiektywnej oraz gromadząc materiał dowodowy w sprawie uznał, za dowód zeznania złożone przez stronę w postępowaniu prowadzonym przez Prokuratora Okręgowego w G. W. w sprawie [...]. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym A. S. nie spełniał warunków do przyznania mu płatności bezpośrednich do zadeklarowanych we wniosku gruntów na 2004r, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na tychże gruntach oraz nie był ich posiadaczem. Organ stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał że strona nie prowadziła indywidualnej działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku gruntach, a zawarta umowa dzierżawy tychże gruntów miała charakter fikcyjny. Zdaniem organu brak było podstaw do odmówienia wiarygodności ustaleń zawartych w dokumencie urzędowym jakim jest postanowienie o umorzeniu śledztwa, z którego uzasadnienia wynika okoliczność dotycząca nieprowadzenia indywidualnej działalności rolniczej na dzierżawionych od Spółdzielni gruntach. W toku postępowania przygotowawczego nie przedstawiono kontrdowodów , które zmierzałyby do obalenia ustaleń dokonanych przez organ prowadzący postępowanie karne, co więcej - strona potwierdziła, że przedmiotowych gruntów nie uprawiała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, iż instytucja wznowienia postępowania administracyjnego stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wskazaną w przepisach art. 145 §1 i 145a k.p.a. Jedną z podstaw wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. W toku wznowionego postępowania organ administracyjny, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązany jest ustalić czy nowa okoliczność faktyczna występowała oraz czy jest dla sprawy istotna, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ponadto nowe okoliczności, o jakich mowa wart. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazane przez organy obydwu instancji okoliczności, jak i przywołane dowody w sprawie, spełniały wymagania określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., mogły zatem stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji o przyznaniu skarżącemu A. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ujawniona została, po wydaniu decyzji ostatecznej, nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, a mianowicie, że w 2004r. działalność rolniczą na zadeklarowanych przez skarżącego gruntach rolnych rzeczywiście prowadził nie wnioskodawca, lecz inny podmiot - Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[...]" w G. Okoliczność ta została ujawniona wobec organu w piśmie Prokuratora Okręgowego w G. W. oraz w postanowieniu tego organu z dnia [...] czerwca 2006 r., sygn. akt. [...].

Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał zarzut strony skarżącej iż prawomocne postanowienie o umorzeniu śledztwa oraz stanowisko Prokuratora Okręgowego w G. W. nie mogło stanowić samodzielnej przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, to nie dokument w postaci postanowienia o umorzeniu śledztwa, ani też pismo Prokuratora Okręgowego w G. W. stanowiły podstawę wznowienia postępowania, lecz okoliczności faktyczne, które z tych dokumentów wynikały, a które nie były znane organowi administracyjnemu w dacie wydawania decyzji podlegającej weryfikacji w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego jest aktem procesowym, nie rozstrzygającym sprawy wznowienia postępowania, a jedynie otwierającym dalsze postępowanie w tej sprawie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających zastosowanie tej instytucji procesowej. Po wszczęciu postępowania organ administracyjny jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a organy Agencji, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji, wydały decyzje w oparciu o wszechstronną i rzetelną ocenę całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego sprawy. Wydane w sprawie orzeczenia mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, na który składają się nie tylko postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie sygn. akt [...] lecz również włączony do akt sprawy protokół przesłuchania strony w postępowaniu przygotowawczym, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez stronę, protokół przesłuchania strony w postępowaniu administracyjnym z dnia [...] lutego 2007 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że faktycznym posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych przez skarżącego do dopłat była RSP "[...]" w G. Ustalenia organów l instancji Sąd pierwszej instancji uznał w tym zakresie za prawidłowe. Sąd podkreślił, że uprawnienia do otrzymania dopłat do gruntów rolnych skarżący nie mógł wywodzić z samego faktu zawarcia umowy dzierżawy, bowiem koniecznym warunkiem jest sprawowanie faktycznego władztwa nad tym gruntem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż o tym, że zawarta przez skarżącego ze Spółdzielnią umowa dzierżawy miała na celu tylko uzyskanie dopłat do gruntów rolnych świadczy również okoliczność, że po wpłynięciu środków z tytułu przyznanych dopłat do gruntu, skarżący, podobnie jak 14 innych członków tej Spółdzielni, niezwłocznie dokonał przelewu tychże środków na rachunek bankowy Spółdzielni. Na tle całokształtu okoliczności sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że umowa dzierżawy zawarta przez skarżącego ze Spółdzielnią była czynnością pozorną w rozumieniu art. 83 k.c. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, aby skarżący przejął nieruchomości rolne we władanie i faktycznie pobierał z niej pożytki dla siebie, tak jak wynika to z treści umowy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż całokształt okoliczności faktycznych i podejmowanych czynności prawnych w zakresie treści umów, zmian wewnętrznych aktów prawnych regulujących prawa i obowiązki członków Spółdzielni "[...]" G. potwierdza zaistnienie wskazanego przez organ swoistego "mechanizmu" mającego na celu obejście przepisów ograniczających uprawnienie producenta rolnego faktycznie prowadzącego działalność rolniczą między innymi na spornych gruntach do uzyskania dopłat ONW jedynie do ograniczonej wysokości areału. Na prawidłowość ustaleń organu w tym zakresie wskazywały, w ocenie Sądu pierwszej instancji, między innymi okoliczność, iż przypadek skarżącego nie był jednostkowy lecz analogiczna sytuacja dotyczyła 14 innych członków Spółdzielni ubiegających się o przyznanie na 2004 rok zarówno płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i dopłat z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (vide pkt 5 skargi).

W ocenie Sądu pierwszej instancji oznacza to, że skoro A. S. nie użytkował faktycznie rolniczo, jako posiadacz samoistny lub zależny w rozumieniu art. 336-352 k.c., zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych, nie została tym samym spełniona konieczna przesłanka przyznania mu wnioskowanej płatności, o której mowa w art. 2 cytowanej ustawy. Zasadnie zatem organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu l instancji także w zakresie orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na 2004r.

Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia przez organy art. 77 § 1 i 80 k.p.a. gdyż organy administracji dokonały oceny również dokumentów przedstawionych przez stronę, jednakże w kontekście pozostałego materiału dowodowego oceniły, iż nie podważają one ustaleń w zakresie faktycznego użytkowania gruntów przez Spółdzielnię na zasadach tożsamych, jak przed zawarciem umowy dzierżawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonując oceny spornej okoliczności dotyczącej faktycznego użytkowania gruntów, organ administracyjny nie przekroczył wynikającej z art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący w toku postępowania wyjaśniającego nie przedstawił wiarygodnych dowodów, z których wynikałoby, że to on na swoją rzecz faktycznie uprawiał sporny grunt. W szczególności za taki dowód nie można było uznać przedstawionej przez skarżącego umowy przechowania w formie depozytu z dnia 31 stycznia 2005r., albowiem zarówno ze względu na datę jej zawarcia oraz jej lakoniczność, nie wynikało z niej w szczególności, że dotyczy zbiorów z 2004r., a przez to umowa ta nie podważała pozostałych ustaleń w sprawie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania płatności bezpośrednich nie stanowiło zakwestionowanie przez organ ważności czy też skuteczności zawartej umowy dzierżawy, lecz ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy dotyczące prowadzenia nadal upraw rolnych (niezależnie od treści umowy dzierżawy) na spornych gruntach rolnych przez Spółdzielnię w taki sam sposób, jak przed zawarciem umowy. Nie był również zasadny, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zarzut naruszenia art. 138 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wnikliwie przedstawił motywy orzeczenia, a z przedstawionych wywodów wynikało, że sprawa rozpoznana została merytorycznie przez organ odwoławczy. Organ II instancji dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, odnosząc się do poszczególnych dowodów w sprawie oraz dokonując oceny okoliczności wynikających z tychże dowodów.

Od powyższego wyroku A. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył przedmiotowe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie art. 113 § 1 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przez wydanie orzeczenia bez rozważenia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez:

- nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,

- odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci umowy przechowania w formie depozytu, protokołu przyjęcia płodów rolnych kwitów pobrania materiału siewnego z magazynu RSP "[...]" w G.,

- przyjęcie, że zawarta z RSP "[...]" w G. umowa dzierżawy była umową pozorną,

- przyjęcie, że w sprawie zaszły nowe okoliczności uprawniające organ administracji do wznowienia postępowania,

- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty,

- przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych,

- nie rozważenie instytucji udziałów nadobowiązkowych,

- odmówienie wiarygodności twierdzeniom skarżącego, iż kwoty uzyskane z dopłat zostały przekazane do RSP "[...]" w G. w charakterze udziałów nadobowiązkowych,

- uznania za dowód zeznań złożonych przez skarżącego w postępowaniu w charakterze świadka

podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania,

4. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek o dopłaty bezpośrednie na 2004 r. był wnioskiem poświadczającym nieprawdę co do faktu posiadania gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej,

5. naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.04.10.76), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, że skarżący nie jest producentem rolnym, który to fakt może być zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej, odmawiającej wpisu do ewidencji producentów,

6. naruszenie art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymywania płatności bezpośrednich za rok 2004, w sytuacji gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, ze skarżący powinien otrzymywać powyższe płatności,

7. naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącą z RSP "[...]" w G. podczas gdy, w postępowaniu sądowo-administracyjnym sądy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, iż Sąd pierwszej instancji odmówił wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci: umowy przechowania w formie depozytu, protokołu przyjęcia płodów rolnych i kwitów pobrania materiału siewnego w 2004 r. z magazynu RSP "[...]" w G., a ocena tych dowodów zdaniem autora skargi kasacyjnej ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ potwierdzają skuteczność zawartych umów i fakt posiadania spornych gruntów przez skarżącego oraz prowadzenia przez niego działalności rolniczej.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę praktyki stosowanej przez ARiMR, która powszechnie akceptowała zawieranie umów dla celów uzyskania dopłat bezpośrednich.

W ocenie autora skargi kasacyjnej w sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności uprawniające organ administracji do wznowienia postępowania, gdyż jego podstawą zdaniem kasatora, było postanowienie Prokuratora Rejonowego w G. W. o umorzeniu śledztwa oraz stanowisko Prokuratury Okręgowej z dnia [...] czerwca 2006 r., zaś dowody w nich zawarte oraz stwierdzenia nie spełniają przesłanek wznowienia, albowiem nie są nową okolicznością, a jedynie stanowiły dla organu administracji podstawę dla dokonania oceny znanych mu faktów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).

Przypomnienie podstawowych zasad dotyczących zakresu badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wymogów stawianych zarzutom składającym się na podstawy kasacyjne jest w niniejszej sprawie o tyle konieczne, że niektóre z nich nie są należycie sformułowane. Konstrukcja niektórych zarzutów wyklucza merytoryczne odniesienie się do nich.

Omówienie przez Naczelny Sąd Administracyjny poszczególnych zarzutów wymaga przedstawienia najistotniejszych dla rozstrzygnięcia elementów stanu prawnego i faktycznego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru płatności bezpośrednie przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy płatność przyznawana jest na wniosek producenta rolnego. Z kolei według art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowych systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności za producenta rolnego uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Wobec istnienia takich regulacji kluczowego znaczenia w sprawie nabiera ocena czy skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem którym przyznano płatność.

Stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), dalej: k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Potwierdzają to utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa co do tego, że osoba, której przysługuje tytuł prawny do władania rzeczą, może dokonać wyboru sposobu ochrony pomiędzy powództwem petytoryjnym a posesoryjnym (szerzej: S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga druga własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa, 1996r., str. 388). Jak z tego wynika, istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony ( por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I S.A. 339/98, LEX nr 44548).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi ), określany jest jako czynnik woli . Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 - 830). Jeżeli czynnika woli brak faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.).

Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Ustalenia organów administracji publicznej, które zaakceptował Sąd I instancji, wskazują, że w niniejszej sprawie po stronie skarżącej nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na posiadanie, w tym przypadku zależne. Organ odwoławczy odwoływał się w znacznej mierze do pojęć i poglądów zbieżnych z przedstawionymi. Podstawowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, badającego sprawę skutkiem i w granicach skargi kasacyjnej, była kontrola tego stanowiska.

W niniejszej sprawie ustalony stan faktyczny w znaczącym zakresie wynika z faktu, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w G. W. umorzył śledztwo przeciwko A. S., podejrzanej o to, że w okresie od 31 lipca 2003 r. do 23 grudnia 2004 r. dziejąc wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadziła w błąd ARiMR, iż jest producentem rolnym, tj. o czy z art. 286 § 1 k.k. i art. 297 k.k. w zbiegu z art. 11 § 2 kk w zw. z art.12 k.k.

Jak wynika z ww. postanowienia Prokuratury, umorzenie uzasadniano tym, że A. S. nie wyczerpał znamion przestępstwa z ww. artykułów - jako że pozostawał w przekonaniu, iż będąc członkiem spółdzielni i pracownikiem pośrednio uprawiał grunty. Jednocześnie ustalono jednak, że A. S. nie prowadził indywidualnie działalności rolniczej, był formalnym użytkownikiem, działalność tę na przedmiotowych gruntach prowadziła zaś nadal - na zasadach sprzed sporządzenia umowy - spółdzielnia.

Odniesienie się do ustaleń faktycznych, poczynionych w oparcie o ww. postanowienie Prokuratury, wymaga uwagi, że bezsprzecznie nie mają one waloru wiążącego sąd administracyjny – jaki art. 11 p.p.s.a przydaje prawomocnym wyrokom skazującym za popełnienia przestępstwa. Postanowienie takie może być jednak dopuszczone w poczet dowodów, jeśli tylko może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.). Z uwagi zaś na formę i organ, od którego pochodzi - przypisać należy mu szczególną moc dowodową, jako dokumentowi urzędowemu (76 § 1 k.p.a.).

Podkreślenia wymaga też, że ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym, przyjęte przez WSA przy wyrokowaniu, nie opierały się tylko i wyłącznie na ustaleniach poczynionych przez Prokuraturę. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że przy ocenie czy zamiarem skarżącej było objęcie gruntów (wskazanych w umowie dzierżawy) we władanie i ich używanie zgodnie z właściwościami i przeznaczeniem, względnie pobieranie pożytków, jak i ustalając czy jej zamiar odpowiadał czynnikowi woli posiadacza zależnego (animus rem sibi habendi) i czy skarżący przejął fizyczne władztwo nad przedmiotem umowy - wzięto pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Przechodząc do omawiania poszczególnych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, które z nich składają się na poszczególne podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a. Niedostatki w tym zakresie utrudniają ocenę zasadności poszczególnych zarzutów. Nie jest jasne, kiedy kasator zarzuca naruszenie prawa materialnego a kiedy wskazuje - jako naruszone - przepisy postępowania. Uchybienie to stanowi poważną wadę skargi kasacyjnej, chociaż nie prowadzi do całkowitej dyskwalifikacji zarzutów.

Przedstawiony w pierwszej kolejności zarzut wydania orzeczenia bez rozważenia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jest wadliwie skonstruowany. Poza wyjątkiem określonym w art. 106 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne w ogóle nie prowadzą oceny dowodów i nie dokonują ustaleń . Zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ) i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem rozpoznając skargi na akty i czynności z zakresu administracji publicznej. Taki model funkcjonowania sądownictwa administracyjnego wyłącza rozpoznawanie przez sądy spraw administracyjnych, w szczególności gromadzenie i ocenę dowodów. W ramach omawianego zarzutu kasator wymienia jako naruszone art. 113 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów reguluje uprawnienie przewodniczącego uznającego sprawę za wyjaśnioną do zamknięcia rozprawy, drugi stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Żaden z tych przepisów nie odnosi się do wskazywanej w zarzucie materii obowiązków sądu w zakresie "rozważania dowodów".

W ramach następnego zarzutu, w którym jako naruszone wymienione są przepisy postępowania, strona wnosząca skargę kasacyjną twierdzi, że organy administracji publicznej nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w rezultacie dokonały wadliwych, wymienionych w ramach zarzutu, ustaleń. Zarzuca Sądowi I instancji, że mimo wskazywanych w skardze kasacyjnej uchybień zaniechał uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalił skargę.

Jako naruszone przez Sąd przepisy wskazuje art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

W art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określa niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie ( por. J.P. Tarno , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, 2008 r. , str. 349 – 351 ). Tym samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie uznania za dokonane zgodnie z prawem ustaleń faktycznych organu administracji publicznej. Inaczej mówiąc, nawet błędne stanowisko sądu we wskazanym zakresie nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a.

Jako kolejne naruszone przepisy kasator wymienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Oznacza to, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej oddalając skargę mimo uchybienia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wymogom określonym w wymienionym przepisie k.p.a.

Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić a następnie rozpatrzyć dowody. Ocena dowodów następuje w granicach swobodnej oceny, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Ostatnio wymieniony przepis w ogóle nie został przywołany przez kasatora. Wobec tego, mimo że w ramach zarzutu wymienia się przypadki błędnej, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, oceny zgromadzonego materiału dowodowego, brak zarzutu naruszenia przepisu regulującego materię oceny dowodów. W skardze kasacyjnej, co prawda, ogólnikowo zarzuca się, że organy administracji publicznej nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jednak ani w ramach zarzutu ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazuje się, jakie konkretnie dowody zgromadzone w toku postępowania zostały pominięte. Przeciwnie, poszczególne dalsze elementy zarzutu i ich uzasadnienie wskazują, że intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną było jedynie podważenie akceptacji przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez odmowę wiarygodności. Już z tych powodów zarzut nie może być uwzględniony.

Kwestie dotyczące podstaw wznowienia postępowania, podważania możności uznania umowy za pozorną w postępowaniu administracyjnym i ustaleń z tym związanych zostaną dalej omówione. Co do pozostałych zagadnień wskazanych w ramach omawianego zarzutu jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej nie jest słuszne. Jak to już wyjaśniono, po stronie skarżącej brak było elementów posiadania w postaci fizycznego władztwa nad rzeczą i czynnika woli. Konstatacji ta znajduje oparcie w całokształcie materiału zgromadzonego w sprawie, w tym w ustaleniach wynikających z uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej w G. W., które to ustalenia w rozpoznawanej sprawie nie zostały podważone innymi dowodami. Wyłączenie możności uznania skarżącego za posiadacza wykonującego fizyczne władztwo nad gruntami rolnymi sprawiało, że nie było dopuszczalne ustalenie, iż prowadził na tych gruntach działalność rolniczą. Brak podstaw do podważenia prawidłowości oceny dowodów takich jak kwity pobrania materiału siewnego z magazynu RSP, umowy przechowania w formie depozytu czy protokółów przejęcia plonów. Zauważyć ponadto należy, że wykonanie niektórych czynności, mogących być przejawem pewnego władztwa nad rzeczą, nie przesądza o uznaniu władztwa za trwałe.

Dalsze zarzuty dotyczą naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. poprzez błędną wykładni, polegającą na przyjęciu, że zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania oraz polegającą na przyjęciu, że wniosek o dopłaty ONW na 2004 r. był wnioskiem poświadczającym nieprawdę, co do faktu posiadania gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej.

Nieskuteczność zarzutu podważania przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanowiska sądu w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika z tych samych przyczyn, jakie przedstawiono omawiając poprzedni zarzut.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej. Naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., sygn. akt I CKN 102/99, LEX nr 53129). Kasator nie twierdzi by Sąd I instancji źle rozumiał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzuca więc w istocie błąd w subsumcji to jest w stosowaniu przepisu przez organ administracji publicznej zaakceptowanym przez sąd, przy czym równocześnie podważa przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne. Twierdzi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że okoliczności faktyczne i dowody istniejące w chwili wydawania decyzji w przedmiocie przyznania płatności były znane organowi, który wydał decyzję a te same okoliczności i dowody wskazywane są jako przyczyna wznowienia. Jak to już wyjaśniono , jednym z elementów posiadania jest czynnik woli. Nie sposób było odtworzyć go na podstawie dowodów znanych organowi w chwili wydawania decyzji o przyznaniu płatności. W szczególności tylko na podstawie umowy nie można było ustalić, że wola jej stron była inna niż wynikająca z jej zapisów i cywilnoprawnej definicji. Okoliczności pozwalające na odtworzenie czynnika woli ujawniły się dopiero skutkiem wszczęcia postępowania przez Prokuraturę. Ustalenia tam poczynione wskazują na okoliczności i dowody nowe - nieistniejące w chwili wydawania decyzji.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego z RSP "[...]" podczas, gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym sądy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Aczkolwiek w ramach opisu stanu faktycznego przywołanego przez Sąd I instancji znalazło się stwierdzenie, że umowę zawarto "dla pozoru", nie można stąd wyprowadzać wniosku, że sąd względnie organ administracji publicznej przyjął, iż zachodziły okoliczności ściśle wymienione w art. 83 § 1 k.c. a tym bardziej, by okoliczności takie wywoływały skutek nieważności przewidziany we wskazanym przepisie prawa cywilnego. Sformułowanie "dla pozoru" ilustrowało jedynie stan świadomości skarżącej w chwili zawierania umowy, odmienny od woli objęcia gruntów w fizyczne władztwo. Użyto go w znaczeniu potocznym, podobnie jak Prokuratura posłużyła się sformułowaniem fikcyjnej umowy. Cywilnoprawne pojęcie pozorności jest znacznie bardziej skomplikowane niż to wynika z kontekstu użycia kwestionowanego sformułowania.

Cywilnoprawne zagadnienie ważności bądź nieważności umowy pozostaje bez istotnego związku z oceną czy strona umowy dzierżawy stała się posiadaczem rzeczy. Decydujące znaczenie ma w tej mierze omawiana wcześniej, w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, kwestia istnienia elementów fizycznego władztwa i czynnika woli. Typowym przypadkiem nabycia posiadania rzeczy jest objęcie jej we władanie w wykonaniu nieważnej umowy. Kwestia prawidłowości tytułu prawnego ma jedynie to znaczenie, że może wpływać na ocenę złej lub dobrej wiary posiadacza. Wyjaśniono już, że istnienie prawidłowego tytułu prawnego nie przesądza o tym, że osoba legitymująca się takim tytułem, chociaż uprawniona do władania rzeczą, automatycznie staje się posiadaczem. Wobec tych przesłanek nawet gdyby przyjąć, że doszło do niedopuszczalnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym ustalenia, że umowa była nieważna, uchybienie takie nie miałoby wpływu na wynik sprawy.

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W świetle przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - wpis do rejestru nie ma znaczenia konstytutywnego. Nie dlatego rolnik jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru lecz dlatego, że spełnia warunki określone we wcześniej przywołanych przepisach prawa materialnego. Dokonanie wpisu do opisanego w ustawie rejestru, podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych wpisów do rejestrów o niekonstytutywnym charakterze, ma charakter czynności materialno - technicznej i nie wywołuje skutków takich jak decyzje administracyjne. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych. Decyzja o odmowie wpisu ma jedynie to znaczenie, że według przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie ma podstaw do dokonania wpisu.

Przedstawiając zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt. 1 i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, autor skargi kasacyjnej po raz kolejny wydaje się mylić wykładnię prawa materialnego z jego stosowaniem. Ponadto treść zarzutu wskazuje, że przedstawiając zarzut naruszenia jedynie prawa materialnego w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych twierdząc, że "błędna wykładnia" polega na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do otrzymania płatności ONW za rok 2004 w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, ze skarżący powinien otrzymać powyższe płatności. Poza tym nie wyjaśnia, na czym konkretnie polega naruszenie - wskazanych jako naruszone - przepisów dotyczących zupełnie innych kwestii, niż będące przedmiotem rozważań Sądu I instancji, a mianowicie zobowiązań podejmowanych przez beneficjenta i wymogów związanych z powierzchnią działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 ust 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).