Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." G. R., A. D. Spółka Jawna w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1183/07 w sprawie ze skargi "G." G. R, A. D. Spółka Jawna w S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaliczeń w podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2002 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt

I SA/Kr 1183/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargi "G." G. R., A. D. Spółka Jawna w S. (dalej - "Spółka") na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 lipca 2007 r. w przedmiocie określenia wysokości rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2002 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Dnia 10 października 2007 r., w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału WSA w Krakowie z dnia 8 października 2007 r., wezwano pełnomocnika Spółki, doradcę podatkowego G. P., do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań braków formalnych skarg Spółki na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (pełny odpis z KRS-u) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Wezwania zawierały pouczenie o skutkach w postaci odrzucenia skarg w przypadku nieusunięcia braków w terminie.

Wezwania zostały pełnomocnikowi doręczone 30 października 2007 r. W odpowiedzi pełnomocnik przedłożył tylko jeden egzemplarz nieuwierzytelnionej fotokopii pełnego odpisu z KRS.

Na rozprawie (dnia 14 lutego 2008 r.) WSA postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia wszystkie sprawy Spółki i prowadzić je pod wspólną sygnaturą I SA/Kr 1183/07. Następnie Sąd skargi Spółki odrzucił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 1998 r. (III CZ 107/98) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że odpisy pism w postaci ich kserokopii muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem. WSA w Gdańsku podzielił powyższe stanowisko Sądu Najwyższego, stwierdzając, że jest ono aktualne na gruncie art. 47 § 2 p.p.s.a., który expressis verbis wymaga uwierzytelniania odpisów pism sporządzonych w formie fotokopii.

W konsekwencji Sąd przyjął, że skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego w każdej ze spraw, które następnie zostały połączone i skargi odrzucił.

Na powyższe postanowienie została przez Spółkę - reprezentowaną przez tego samego doradcę podatkowego - wniesiona skarga kasacyjna, którą postanowienie WSA zaskarżono w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka w tym przepisie wymieniona,

2) art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 i § 36 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

3) art. 44 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne pominięcie dyspozycji tych przepisów,

4) art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 26 ust. 2 zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r.,

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierzetelne przedstawienie okoliczności faktycznych sprawy, a także uzasadnienie wydanego orzeczenia w oparciu o błędną wykładnię przepisu art. 47 § 2 p.p.s.a.,

6) § 41 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych,

7) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez nadmiernie rygorystyczną i przez to błędną wykładnię przepisów postępowania, w tym szczególnie art. 47 § 2 p.p.s.a. ograniczającą prawo obywatela do sądu.

Ponadto autor skargi kasacyjnej podniósł, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku postępowania obciążonego wadą, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Uzasadniając skargę kasacyjną jej autor podniósł, że uzupełnienie braków skarg w wykonaniu otrzymanych wezwań nie było faktycznie możliwe z powodu niezrozumiałej dla strony treści wezwań. Podniesiono, że wezwanie strony do uzupełnienia braków zostało dokonane błędnie, niezgodnie z treścią Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Podkreślono też brak nadzoru Przewodniczącego nad wykonaniem jego zarządzenia.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że z treści wezwań wynika, że usunięcie braków powinno nastąpić przez złożenie jednego dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, co nie było możliwe. W opinii pełnomocnika strony taka sytuacja mogłaby mieć miejsce jedynie, gdyby osoba prawna nie ustanowiła pełnomocnika procesowego. Jednakże, w przedmiotowej sprawie taki dokument był niemożliwy do zdobycia, gdyż zakres wezwania spełnić mogą tylko dwa dokumenty; odpis z KRS-u oraz pełnomocnictwo. Wadliwe wykonanie zarządzeń doprowadziło do dezinformacji strony skarżącej, gdyż ta nie miała pewności, do czego faktycznie jest wzywana.

Podkreślono, że wystosowywane pod rygorem odrzucenia skargi wezwania powinny być jasne i precyzyjne, a nadzór nad ich wykonaniem, stosownie do treści § 36 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych winien sprawować sędzia sprawozdawca.

Następnie autor skargi kasacyjnej wskazał, że Sąd na rozprawie poprosił pełnomocnika o poświadczenie za zgodność z oryginałem sporządzonych przez Sąd kopii pełnomocnictwa z uwagi na brak w aktach takowych, natomiast nie widział takiej potrzeby w odniesieniu do kopii KRS-u. Poświadczenie za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa nie mogło mieć negatywnego skutku procesowego dla strony, gdyż wcześniej Sąd nie wystosował w tym zakresie wezwania pod rygorem odrzucenia skarg.

Skoro zatem Sąd mógł bez szkody dla przebiegu rozprawy poświecić kilka minut dla dokonania tej czynności, to dlaczego nie zażądał uwierzytelnienia kopii KRS-u? Takim działaniem Sąd bezpodstawnie ograniczył stronie prawo do Sądu.

Strona przeciwna nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby zachodziły przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może rozważyć jedynie ewentualne naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź procesowego, wskazane w skardze kasacyjnej.

Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej tutejszy Sąd stwierdza, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem jej autora, że Sąd bezpodstawnie przyjął, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd prawidłowo bowiem uznał, że strona nie uzupełniła w terminie braków formalnych skarg, w związku z czym je odrzucił.

Nie zasługuje też na akceptację zarzut naruszenia art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 oraz § 36 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika wezwania do uzupełnienia braków formalnych skarg zostały prawidłowo sporządzone, a ich treść nie budzi wątpliwości.

Nie mogą również zostać uwzględnione argumenty autora skargi kasacyjnej, że uzupełnienie braków formalnych skarg nie było faktycznie możliwe, gdyż z treści wezwań wynikało, że należy nadesłać dwa dokumenty. Wezwania wyraźnie stwierdzają, że braki należy uzupełnić poprzez "złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (pełny odpis z KRS-u)". Pełnomocnik Spółki zdaje się nie zauważać, że chodzi o jeden dokument (pełny odpis z KRS-u), który jednocześnie wykazuje umocowanie Spółki do wniesienia skargi w danej sprawie (czyli do bycia stroną postępowania) oraz określa sposób reprezentacji Spółki, przez co należy rozumieć wymienienie osób uprawnionych do jej reprezentowania (np. wspólnicy czy zarząd Spółki) i ich dane, a nie pełnomocnika procesowego.

Dor. pod. G. P. złożył udzielone mu dnia 4 września 2007 r. przez A. D. pełnomocnictwo, jednakże wobec braku odpisu z KRS-u Sąd nie miał możliwości sprawdzenia, czy udzielający pełnomocnictwa A. D. był do dokonania takiej czynności uprawniony.

Art. 30 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) stanowi, że umowa spółki jawnej może przewidywać, że wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo że jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. Umowne lub dokonane w oparciu o orzeczenie sądowe ukształtowanie uprawnienia wspólnika do reprezentacji oraz sposób reprezentacji spółki uzyskują skuteczność wobec osób trzecich, podlegają bowiem wpisowi do KRS-u (por. Marta Litwińska, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007, str. 247-248).

Wobec braku w aktach aktualnego odpisu KRS-u Spółki, WSA wystosował wezwania o uzupełnienie tego braku, powołując się na art. 29 p.p.s.a. (stanowiący, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu). Oznacza to, że w wypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową, ma on obowiązek bez wezwania dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, ale również dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która pełnomocnictwa udzieliła. Niedołączenie tego dokumentu stanowi brak formalny, którego usunięcie następuje w trybie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.); przewidziany w art. 49 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym.

Tutejszy Sąd nie dał wiary argumentom pełnomocnika Spółki odnośnie mało zrozumiałej treści wezwań; z ich treści jasno bowiem wynika, że chodzi o odpis KRS-u (jest to wprost powiedziane), a nadto pełnomocnik po otrzymaniu wezwań nie zgłaszał Sądowi żadnych wątpliwości co do sposobu ich wykonania. Z zachowaniem ustawowego terminu nadesłał on odpis pełny z KRS-u (fotokopię). W piśmie z dnia 5 listopada 2007 r. pełnomocnik stwierdził, że "w nawiązaniu do otrzymanych dnia 30 października 2007 r. zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisów sądowych oraz wezwań do złożenia dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skarg i określającego sposób reprezentowania strony, w załączeniu przekazuję: 1) dowód potwierdzający uiszczenie należnych wpisów sądowych z dnia 31 października 2007 r., 2) pełny odpis z Rejestru Przedsiębiorców wydany przez KRS dnia 30 października 2007 r." (k. 23 akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1183/07). Z treści tego pisma nie wynika jakakolwiek wątpliwość pełnomocnika co do pism, jakie należało nadesłać.

Ponadto zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA jasno wskazał, że powodem odrzucenia połączonych skarg był fakt przedłożenia nieuwierzytelnionej fotokopii odpisu KRS-u. Trudno więc uznać za zasadną argumentację autora skargi kasacyjnej, jakoby nie zrozumiał treści wezwań, skoro nadesłał wymagany przez Sąd dokument, tyle że nie poświadczony za zgodność z oryginałem, co stanowi naruszenie art. 47 § 2 p.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej, oprócz przytoczenia w jej podstawach zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 26 ust. 2 zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r., nie wskazuje w ogóle, na czym to naruszenie miałoby polegać, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny nie może się odnieść do tego zarzutu.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez WSA art. 44 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez pominięcie ich dyspozycji. Przede wszystkim zauważyć należy, że art. 6 p.p.s.a. nie miał w ogóle zastosowania w przedmiotowej sprawie. Autor skargi kasacyjnej zdaje się ponadto nie zauważać, że skargi zostały odrzucone ze względu na niewykonanie wezwań z 10 października 2007 r., a nie ze względu na to, że pełnomocnik procesowy Spółki działał bez umocowania. Przepis art. 44 § 1 i 2 p.p.s.a. nie miał zatem zastosowania w sprawie. To, że pełnomocnik został podczas rozprawy poproszony o poświadczenie za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictw do pozostałych spraw wynikało z konieczności posiadania przez pełnomocnika umocowania do występowania przed Sądem w imieniu Spółki (tylko do jednej sprawy dołączony był oryginał pełnomocnictwa, w innych były fotokopie). Natomiast odrzucenie skarg wynikało, jak to zostało już wskazane, z nieuzupełnienia ich braków (do których uzupełnienia strona była wzywana pod rygorem odrzucenia).

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierzetelne przedstawienie okoliczności faktycznych sprawy, a także uzasadnienia wydanego orzeczenia w oparciu o błędną wykładnię art. 47 § 2 p.p.s.a. Używając liczby mnogiej "dokumenty wykazujące umocowanie do wniesienia skarg i określające sposób reprezentacji mocodawcy" Sąd miał na myśli nie różne rodzaje dokumentów, ale to, że Spółka była stroną łącznie 12 postępowań toczących się przed WSA w Krakowie i tyleż wezwań o uzupełnienie braków zostało do niej skierowanych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 47 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej.

Odnośnie kolejnego zarzutu (naruszenia § 41 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych) autor skargi kasacyjnej nie wskazał w ogóle, na czym to naruszenie miałoby polegać, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny nie może się odnieść do tego zarzutu.

W świetle powyższych wywodów również ostatni z podniesionych zarzutów (naruszenie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez nadmiernie rygorystyczną wykładnię przepisów postępowania, w tym szczególnie art. 47 § 2 p.p.s.a. ograniczającą prawo do sądu) należy uznać za chybiony.

Za nietrafny należy również uznać argument pełnomocnika Spółki, że wskutek naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca pozbawiona została możliwości działania, co stanowi o obciążeniu wadą nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Po pierwsze art. 271 p.p.s.a., stwarzający możliwość wznowienia postępowania z powodu nieważności, odnosi się do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem. Po drugie, uruchomienie takiego trybu wymaga złożenia skargi o wznowienie postępowania. Po trzecie, jak wykazano wyżej, w przedmiotowej sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania, strona nie została zaś pozbawiona możliwości działania.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.