Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 723/06 w sprawie ze skargi S. W. i G. W. na postanowienie Wojewody L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Lu 723/06 oddalił skargę S. W. i G. W. na postanowienie Wojewody L. z dnia [...] wydaną w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Starosta L. wydał w dniu [...] decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia M. S. na rozbudowę budynku gospodarczego ze zmianą sposobu użytkowania, na oznaczonych działkach w W. gm. S.

Decyzja została wysłana do G. i S. małżonków W., jednak nie odebrali oni korespondencji i przesyłka wróciła do nadawcy.

W dniu [...] S. W. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Podał, że o decyzji Starosty dowiedział się dopiero w siedzibie organu [...].

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda L. na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia podał, że doręczenie decyzji pierwszej instancji nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. i termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]. Nie ma podstaw do zakwestionowania prawidłowości czynności doręczyciela i adnotacji uczynionych na zwróconym organowi dowodzie doręczenia. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w pisemnym wyjaśnieniu naczelnika urzędu pocztowego, w którym przedstawił okoliczności doręczenia korespondencji. Nie zostało zatem obalone domniemanie skuteczności doręczenia korespondencji z upływem kolejnych terminów awizowania, zawarte w art. 44 § 4 k.p.a.

S. i G. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie twierdząc, że nie otrzymali ani kwestionowanej decyzji ani zawiadomień o złożeniu korespondencji w urzędzie pocztowym. Zaznaczyli przy tym, że nigdy wcześniej nie ginęły zawiadomienia pozostawione przez doręczyciela. Ich zdaniem należy przeprowadzić śledztwo celem wyjaśnienia nieprawidłowości w dokonywaniu doręczenia.

Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 58 § 1 k.p.a., i stwierdził, że prośba o przywrócenie terminu podlega uwzględnieniu, jeżeli strona uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Następnie przytoczył treść art. 44 § 1, 2 i 3 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu pierwszej instancji został skierowana do skarżących pocztą, na prawidłowy adres. Adnotacja doręczyciela jednoznacznie stwierdza, że dwukrotnie, tj. w dniu [...] i [...], pod wskazanym adresem zostało pozostawione zawiadomienie o złożeniu korespondencji w urzędzie pocztowym. Adresaci nie zgłosili się po odbiór korespondencji. Po upływnie czternastu dni od dnia pozostawiania pierwszego zawiadomienia, w dniu [...] korespondencja zawierająca decyzję została zwrócona nadawcy.

W tych okolicznościach nie ma podstaw do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonego trybu doręczenia, który spełnia wymogi art. 44 § 1 - 3 k.p.a. W konsekwencji zastosowanie w sprawie miał § 4 tego artykułu, który zawiera domniemanie, że pismo zostało doręczone adresatowi z upływem terminu z art. 44 § 1 k.p.a. Domniemanie to może zostać obalone jedynie, gdy adresat wykaże wadliwości przy zastosowaniu zastępczego trybu doręczenia, co jednak w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Sąd zauważył, że doręczenie w tym trybie nastąpiło w dniu [...], a termin do złożenia odwołania upłynął z dniem [...].

Konsekwentnie nie ma podstaw do przyjęcia, by uchybienie terminu do wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z przyczyn niezawinionych, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a.

G. W., reprezentowana przez adwokata B. J., zaskarżyła opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia środka odwoławczego i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na rozprawie w dniu 9 lipca 2008 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła wyrokowi:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nie zastosowanie art. 43 k.p.a., który winien znaleźć zastosowanie w sprawie i ocena skuteczności dokonanego doręczenia winna być dokonana w pierwszej kolejności w kontekście przesłanek statuowanych tą normą,

2) naruszenie prawa procesowego poprzez błędną wykładnię art. 44 k.p.a., gdyż z okoliczności sprawy wynika, że doręczenie dokonane zostało w sposób sprzeczny z prawem. Nie dokonano bowiem wcześniejszej próby doręczenia w trybie art. 42 i art. 43 k.p.a.

3) naruszenie przepisu art. 58 k.p.a., gdyż mimo, istnienia podstaw do przywrócenia terminu przepis ten nie został zastosowany w sytuacji, w której skarżąca wykazała zarówno interes prawny jak i brak swojego zawinienia w uchybieniu terminu.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że przepis art. 44 k.p.a. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy nie można dokonać doręczenia w trybie art. 42 i 43 k.p.a. Dopiero, gdy nie można doręczyć pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, możliwe jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 44 k.p.a. Tak też wynika z cytowanych przez skarżącą orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych oraz komentarza. Konsekwencją naruszenia takiej kolejności czynności jest nieskuteczność doręczenia.

Skarżąca zaznaczyła, że w sprawie nie ma żadnych dowodów, jakoby pracownik poczty próbował doręczyć pismo w sposób określony w art. 43 k.p.a. Jej zdaniem zostało obalone domniemanie doręczenia poprzez wykazanie niezastosowania w sprawie art. 42 i 43 k.p.a. Zgodnie z powołanymi orzeczeniami Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że uchybienia w zakresie doręczeń - jakie miały miejsce w sprawie - powodują nieskuteczność doręczenia oraz uzasadniają prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga więc nie tylko ich prawidłowego określenia w samej skardze, ale stosownie do art. 176 p.p.s.a. w ogóle ich przytoczenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem skarżącego przez Sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96, postanowienia NSA z dnia 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 9). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut nieokreślonego naruszenia prawa materialnego, czy też zarzut naruszenia nie wskazanych przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, ONSA WSA 2004, nr 3, poz. 72, s. 142).

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna jedynie w części czyni zadość opisanym wyżej wymogom.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z tym w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które są stosowane przez organy administracji w prowadzonym przez nie postępowaniu. Sądy administracyjne, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, stosują środki przewidziane w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem skoro Sąd pierwszej instancji nie stosował przepisów art. 43, 44, i 58 k.p.a. nie można stawiać mu zarzutu ich naruszenia. Wobec tego omawiany zarzut, jako wadliwie postawiony nie mógł zostać uznany za usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego - adwokatowi B. J. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.