Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 18 marca 2024 r. znak: WS-VI.7534.1.32.2022.BK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Decyzją z dnia 18 marca 2024 r. nr WS-VI.7534.1.32.2022.BK Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 września 2022 r. znak: GS14.MP.72211-3-1280/05 o umorzeniu postępowania administracyjnego z wniosku A. G., dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. - P., zajętą zdaniem wnioskodawczyni pod drogę w K..

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 30 grudnia 2005 r. A. G. złożyła wniosek w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. - P.. Po jej śmierci do postępowania wstąpiła jako spadkobierczyni M. G..

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z którego wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek:

- dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej,

- nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego,

- z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 omawianej ustawy, odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek osoby uprawnionej złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. W ustępie 3 cytowanego artykułu ustawodawca wskazał, iż podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. W deklaratoryjnej decyzji wojewody zostaje zatem potwierdzony fakt przejęcia nieruchomości, a także jej dokładny obszar i położenie, co jest elementem koniecznym przy ustalaniu odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Decyzją z dnia 30 września 2021 r. znak: WS-IV.7533.1.4236.2013.AM Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. K. - P., zajętą zdaniem wnioskodawczyni pod drogę - ul. [...] w K.. W uzasadnieniu wskazano, że działka nr [...], Obr. [...] jedn. ewid. K. - P. nie wchodziła w skład pasa drogowego drogi gminnej - ul. [...] w K.. Ww. decyzja stała się ostateczna 22 października 2021 r. Działka nr [...] o pow. 0,0321 ha zgodnie z wykazem zmian przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 1 grudnia 1998 r. pod nr [...] zmieniła konfigurację i oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 0,0293 ha, obr. [...], jedn. ewid. K. - P..

Organ administracji I instancji stwierdził, a organ odwoławczy aprobował to stanowisko, że w związku z tym, iż Wojewoda Małopolski w ostatecznej decyzji z dnia 30 września 2021 r. nie potwierdził przejęcia własności nieruchomości objętej wnioskiem A. G., brak jest podstaw do orzekania o ustaleniu odszkodowania za ww. nieruchomość, a postępowanie o odszkodowanie stało się bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję skargę złożyła Pani M. G., zarzucając skarżonej decyzji naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji.

Dnia 12 lipca 2024 r. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy, zawierające wniosek o zawieszenie postępowania ze względu na złożenie przez skarżącą M. G. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 września 2021 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości oznaczonej jako działka [...], wskazując że rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w decyzji ma wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 , dalej p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a. stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( dalej k.p.a., Dz.U, z 2023, poz. 775) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w toku którego organ ustala istotne dla sprawy okoliczności, warunkuje prawidłową subsumpcję stanu faktycznego pod normę prawa materialnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniosek o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie został złożony przez Panią A. G. 30 grudnia 2005 r. i dotyczył części działki nr [...] przyłączonej do działki drogowej ul. [...] nr [...] (k. 8 administracyjnych akt sprawy organu I instancji). Odwołująca się i obecnie skarżąca M. G. jest następcą prawnej zmarłej A. G., co pozostaje poza sporem.

Organy obu instancji wskazały, że działka nr [...], zgodnie z wykazem zmian przyjętym do państwowego zasobu geodezyjno kartograficznego 1 grudnia 1998 r., zmieniła konfigurację i oznaczenie na działkę nr [...], dlatego dalsze postępowanie było prowadzone w stosunku do działki oznaczonej nr ewid. [...].

Uwadze obu organów umknęła jednak istotna dla sprawy okoliczność faktyczna. Mianowicie na podstawie wskazanego przez organy wykazu zmian gruntowych z 1 grudnia 1998 r. nie tylko zmieniło się oznaczenie działki nr [...], lecz także zmianie uległa jej powierzchnia i to w sposób mający istotne znaczenie dla sprawy. Wspomniany wykaz zmian gruntowych dotyczył nie tylko działki nr [...], ale także działki nr [...] (działki drogowej ul. [...] w K.). Przed zmiana działka nr [...] miała powierzchnię 0, 0321 ha, zaś po zmianie oznaczenia na działkę nr [...] jej powierzchnia uległa zmniejszeniu do pow. 0, 0293 ha. Jednocześnie powierzchnia działki nr [...] (działki drogowej ul. [...] w K.) uległa zwiększeniu z 0,0228 ha do 0, 0268 ha (k. 1 administracyjnych akt sprawy organu I instancji). Z powyższego wynika, że część działki [...] została włączona do działki [...] (ul. [...] na co wskazuje analiza wykazu zmian gruntowych i zestawienie powierzchni działek. Podkreślenia wymaga, że wniosek A. G. dotyczył wyraźnie zwrotu części działki nr [...] przyłączonej do działki nr [...] (ul. [...] Powyższe okoliczności w ogóle nie były weryfikowane w toku postępowania administracyjnego.

Zatem wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania powinien być procedowany w odniesieniu do tej części działki nr [...], która w świetle w/w wykazu zmian gruntowych stałą się częścią drogi publicznej ul. [...], nie zaś działki [...], która bezsprzecznie nie jest częścią tej drogi. Dlatego też w ocenie Sądu losy decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 września 2021 r. nie mają wpływu na wynik tej sprawy, która nie dotyczy działki nr [...], tylko tej części działki nr [...], która została z dniem 1 grudnia 1998 r. przyłączona do działki [...] zwiększając jej powierzchnię i pozostając jej częścią także na dzień na dzień 31 grudnia 1998 r. Powyższe okoliczności w ogóle nie były weryfikowane w toku postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd decyzja organu II instancji oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jako wadliwe zostały uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.