Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Janeczko, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E. R. i R. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego oddala skargę

Główny Inspektor Nadzoru Budowlane (GINB) postanowieniem z [...] czerwca 2019r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia E. R. i R. R. - utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] maja 2006r. [...] nakazującej inwestorom i właścicielom lokalu mieszkalnego w C. [...] rozbiórkę przybudówki do budynku mieszkalnego na działce nr [...].

Organ wskazał, że [...] marca 2019r. E. i R. R. wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

GINB powołując się na art. 61 a § 1 k.p.a. wyjaśnił, że wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Postępowanie wyjaśniające dotyczy zatem jedynie kwestii formalnych.

Dalej podkreślił, że nie można było prowadzić postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w B. z [...] maja 2006r. bowiem na wniosek pp. R. była ona już przedmiotem takiej oceny. [...] WINB decyzją z [...] grudnia 2011r. odmówił stwierdzenia jej nieważności, które to stanowisko GINB podtrzymał decyzją z [...] lutego 2012r. Nadto, WSA w W-wie wyrokiem z 28 września 2012r. oddalił skargę, a NSA wyrokiem z 6 sierpnia 2014r., sygn. II OSK 415/13 oddalił skargę kasacyjną na ww. wyrok.

GINB stwierdził, że prawidłowo zatem [...]WINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Dodał, że wydanie ponownej decyzji spowodowałoby, że byłaby ona obarczona kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż dotyczyłaby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Skargę na to postanowienie wnieśli E. i R. R. i wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzucili naruszenie:

- art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż postępowanie nie może być wszczęte z uwagi na związanie wyrokiem NSA z 6 sierpnia 2014r, sygn. akt II OSK 415/13;

- art. 170 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż organ jest związany ww. wyrokiem również w zakresie zarzutów podniesionych we wniosku z [...] marca 2019r.

Zdaniem skarżących to, że decyzja była już badana pod kątem nieważności, nie wyłącza jej ponownej kontroli z innych podstaw faktycznych. Każdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji winien być rozpoznany bez ograniczeń, jeżeli oparty jest na innych przesłankach niż wcześniej złożony. Taka sytuacja zachodzi w tej sprawie, bo obecnie strony powołują się na fakt, iż nakaz rozbiórki dotyczy też elementów istniejących przed wykonaniem samowoli (uchwała NSA z 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, ONSA WSA 2010/2, poz. 18).

Według stron organ powinien przenalizować jakie elementy decyzji badał Sąd. Jeżeli ujawnią się nowe okoliczności, to nie ma podstaw do odmowy wszczęcia postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, bo w żądaniu podniesiono nowe argumenty związane ze stanem faktycznym

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i jako taka podlegała oddaleniu.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie wyjaśnił, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie uruchamia postępowania w tym trybie. Niezbędne jest bowiem zbadanie, czy wniosek może skutkować wszczęciem postępowania, a to - na etapie wstępnym - sprowadzało się do oceny, czy został złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.

W powyższym kontekście zasadnicze znaczenie w rozpatrywanej sprawie miał fakt, że decyzja, co do której wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności domagali się skarżący – tj. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] maja 2006r. o nakazie rozbiórki był już poddana kontroli sądowoadministracyjnej.

[...] WINB decyzją z [...] grudnia 2011r. odmówił stwierdzenia jej nieważności, a GINB decyzją z [...] lutego 2012r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września 2012r. sygn. VII SA.Wa 1113/12 oddalając skargę skarżących, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 sierpnia 2014r., sygn. II OSK 415/13 oddalił skargę kasacyjną na ww. wyrok.

Na powyższy fakt słusznie zwrócił uwagę GINB i właściwie przyjął, że wyrok ten stanowi przeszkodę we wszczęciu (kolejnego) postępowania w trybie stwierdzenia nieważności w odniesieniu do ww. decyzji i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Należy podzielić stanowisko organu, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] maja 2006r. nakazująca rozbiórkę dobudówki - po wyroku sądu administracyjnego oddalającym skargę i Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającym skargę kasacyjną skarżących - nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, albowiem została już mocą orzeczenia sądowego uznana za niewadliwą, co zamknęło drogę organom do stwierdzenia jej nieważności.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 468/07 wskazał, że "podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Prawomocność wyroku sądowego, obowiązująca erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia administracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej.

Z uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, wynika, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

Wbrew zarzutom skarżących oddalenie skargi i skargi kasacyjnej nastąpiło w wyniku rozważenia przez sądy także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). To, że obecnie skarżący kwestionują zakres rozbiórki wskazując na elementy istniejące przed wykonaniem samowoli nie oznacza, że sądy tych okoliczności nie miały na uwadze. Okoliczności te nie mogą być zatem ponownie podnoszone i kwestionowane w postepowaniu nadzwyczajnym – nieważnościowym, w którym – co do zasady – nie prowadzi się postępowania dowodowego, tylko bazuje na ustaleniach faktycznych poczynionych w postępowaniu zwyczajnym.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazał, że pod protokołem oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2005 r., podpisali się bez uwag zarówno przez E. R., jak i R. R., nie kwestionując tym samym ustaleń poczynionych w toku tej kontroli. W konsekwencji niedopuszczalne jest ponowne domaganie się kontroli nadzwyczajnej we wskazanym we wniosku zakresie.

Jeszcze ran powtórzyć trzeba, że przywołane wyżej wyroki zamknęły organowi administracji możliwość uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się już sąd).

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018r., poz. 1302 ze zm.).