Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1220/14 o oddaleniu wniosku G.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Marii Zawadzkiej w sprawie ze skargi G.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]: z dnia [...] w przedmiocie zasiłków celowych postanawia oddalić zażalenie.

G.P. w dniu 27 maja 2015 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Marii Zawadzkiej od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]: z dnia [...] w przedmiocie zasiłków celowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w/w sędzia jest stronniczy i wielokrotnie odrzucał jego skargi w innych sprawach.

Sędzia Maria Zawadzka w pisemnym oświadczeniu z dnia 1 czerwca 2015 r. stwierdziła, że nie znajduje podstaw do wyłączenia jej od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazała, że w sprawie nie zachodzą, przewidziane w art. 18, jak również w art. 19, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), przesłanki wyłączenia sędziego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1220/14 oddalił wniosek G.P. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Marii Zawadzkiej. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy oraz że skarżący nie wykazał, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego. Uznał, że odczucia skarżącego, iż sędzia nie jest bezstronny, albowiem wcześniej orzekał w sprawach z jego skarg niezgodnie z oczekiwaniami skarżącego, bez rzeczowego uprawdopodobnienia tego faktu, skutkuje oddaleniem wniosku. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na abstrakcyjne przyczyny, które w przekonaniu wnioskodawcy dają podstawę do wyłączenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt l OZ 138/14, publ. LEX nr 1449942). Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia pełnomocnika G.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 19 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że podane przez skarżącego okoliczności wyłączenia sędziego Marii Zawadzkiej – wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji – mają charakter obiektywny, gdyż w/w sędzia, podczas rozpoznawania wcześniejszych spraw skarżącego, dotyczących niemal identycznego stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej, w sposób dobitny wyraził swoje zdanie co do postawy życiowej G.P. W ocenie skarżącego, wyrażenie przez w/w sędziego takiego poglądu stanowi okoliczność uzasadniającą jego wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku G.P. o wyłączenie sędziego Marii Zawadzkiej. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć i ich uzasadnienie w innych sprawach toczących się z jego udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności w/w sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Ponadto sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożył wymagane oświadczenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu G.P. brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego Marię Zawadzką w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.