Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 3 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 640/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 21 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 23 maja 2019 r. w sprawie I SA/Lu 640/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") odmówił -na wniosek K.B. (dalej "strona" lub "skarżący") - wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej "organ") z 21 czerwca 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r.

Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym.

W skardze na decyzję organu, a także w odrębnym piśmie z 3 lipca 2018 r. strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji wskazując, że nieuwzględnienie wniosku utrudni jej zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych powodując utratę płynności finansowej, a w konsekwencji nieodwracalne skutki takie jak: 1) zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu, co wywoła znaczną szkodę dla skarżącego i jego małżonki,

2) natychmiastową wymagalność zaciągniętego kredytu w kwocie 100.000 zł - przeznaczonego na finansowanie działalności gospodarczej w okresie dekoniunktury, 3) brak możliwości uiszczenia podatku od środków transportowych, podatku od nieruchomości i składek ubezpieczeniowych oraz 4) nie wywiązanie się z umowy obejmującej usługi przewozowe, a w związku z tym koniecznością poniesienia kar umownych z tego tytułu.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedstawiona we wniosku argumentacja sprowadza się do nakreślenia hipotetycznej sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego, w jakiej być może, znajdzie się on w przyszłości na skutek zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem - jak zauważył Sąd - strona w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że przedmiotowa działalność została zawieszona w grudniu 2017 r., nie jest ona więc prowadzona i nie przynosi żadnych przychodów, zaś zaciągnięty kredyt został już spłacony. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji uznał, że w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji - kondycja finansowa strony w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. - nie może zostać zachwiana.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego zmianę i uwzględnienie wniosku na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 powołanej ustawy przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mimo wykazania przesłanek oraz przedłożenia szeregu dowodów uzasadniających, że jej wykonanie, spowoduje trudne od odwrócenia skutki. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pominął okoliczności sprawy, które wynikają także z dokumentacji i oświadczeń skarżącego złożonych w postępowaniu o przyznaniu prawa pomocy, a także okoliczność, że wykonanie decyzji uniemożliwi skarżącemu ewentualne wznowienie działalności oraz spowoduje utratę nieruchomości rolnej przynoszącej stronie niewielkie w skali miesiąca dopłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić.

Na wstępie należy zauważyć, że przesłanki przyznania prawa pomocy oraz przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu są rozłączne i nie można ich utożsamiać. Stąd, o ile w pierwszym przypadku wystarczającą przesłanką dla przyznania prawa pomocy (które skarżący uzyskał) - jest wykazanie trudnej sytuacji wnioskodawcy, o tyle w drugim - obowiązkiem strony jest szczególnie wnikliwe uzasadnienie wniosku, do tego stopnia, aby przekonać Sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 13 grudnia 2018 r., II FZ 680/18 wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl)

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu ma bowiem charakter wyjątkowy. Zasadą natomiast jest, że - zgodnie z art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p.") - decyzja ostateczna organu podatkowego podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano je wykonanie. Decyzje ostateczne to takie decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, dlatego ich uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania - mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych (128 O.p.).

W świetle powyższego, zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa nie budzi wątpliwości pogląd, że przyznanie stronie ochrony tymczasowej nie służy zabezpieczeniu jej przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji - bowiem powstanie skutków finansowych dla strony, jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, która ma doprowadzić do wykonania konstytucyjnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych (por. postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 i z 23 stycznia 2015 r., II FZ 2138/14, zob. też B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2016, art. 61).

Przesłanki uzyskania ochrony tymczasowej, której przyznanie jest istotą niniejszej sprawy, określa art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje możliwość wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jest więc konkretyzacja ww. przesłanek w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży zatem takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń, których upatruje w wykonaniu decyzji organu podatkowego. Wbrew bowiem przekonaniu skarżącego, powołany przepis nie nakłada na Sąd obowiązku poszukiwania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy hipotetycznym stanem rzeczy, a ogólną sytuacją majątkową strony domagającej się ochrony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a.; ani tym bardziej udowodnienia przez Sąd braku przesłanek, o których mowa w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14; z 13 listopada 2014r., II FZ 1504/14; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09).

Tego natomiast w niniejszej sprawie najwyraźniej oczekuje skarżący - przedstawiając na poparcie wniesionego środka odwoławczego argumentację pełną niejasności i wewnętrznie sprzeczną. Wskazać bowiem należy, że na tle dokumentów i oświadczeń złożonych przez stronę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy - które analizował również Sąd pierwszej instancji - nie sposób zrozumieć, jak zdaniem strony egzekucja z przedmiotowego samochodu ciężarowego i nieruchomości rolnej może doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, skoro skarżący: 1) działalność gospodarczą w zakresie transportu zawiesił, 2) przedmiotowy pojazd przysparza skarżącemu dodatkowych kosztów w kwocie 5.000 zł rocznie, których chciałby uniknąć sprzedając pojazd, gdyż jak twierdzi - jego dochody wynoszą 4.800 zł. - k. 11 i 14 załącznika do akt, 3) roczne koszty utrzymania skarżącego wynoszą według jego twierdzeń 12.364 zł, przy czym kwota ta obejmuje zasadniczo koszty mediów, podatki opłaty i ubezpieczenia, nie jest więc jasne ile wynoszą pozostałe wydatki skarżącego i w jaki sposób je finansuje - k. 5 załącznika do akt, 4) ponadto skarżący jest w rzeczywistości zatrudniony (na 1/8 etatu), choć nie określił w jakiej kwocie pobiera z tego tytułu miesięczne wynagrodzenie. Nie można pominąć, że skarżący wprawdzie wskazał, że jemu oraz jego małżonce pomaga w utrzymaniu córka, co jednak samo przez się nie uzupełnia luk i niejasności w podniesionej argumentacji. W świetle zaś powyższych rozważań, jest niewątpliwie odległe od konkretyzacji przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niewątpliwie trudno było zatem oczekiwać tego od Sądu pierwszej instancji. Powtórzyć bowiem należy raz jeszcze, że obowiązkiem Sądu, jest wydanie rozstrzygnięcia na podstawie całości akt sprawy, po przeprowadzeniu wszechstronnej i wnikliwej analizy zgromadzonych dowodów, ale nie oznacza to, że zadaniem Sądu jest udowodnienie braku przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Z tego względu podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, że określone w powołanym przepisie przesłanki mogą zaistnieć w realiach rozpoznawanej sprawy.

Końcowo, odnosząc się do zmodyfikowanej argumentacji skarżącego przedstawionej już na etapie postępowania zażaleniowego (odnośnie nieodwracalności skutków utraty nieruchomości rolnej, dopłat z niej oraz utraty ewentualnych kontrahentów) - przypomnieć należy, że postępowanie niniejsze ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, a nie, jak domaga się tego skarżący - ponownego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, okoliczności powołane w zażaleniu, a stanowiące w istocie rozwinięcie podnoszonych dotychczas kwestii, pozostały poza oceną Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.