Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Burmistrzem G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza G. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 3 kwietnia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Burmistrzem G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.B. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że B.B. przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę na podstawie umowy cywilnej, zatem w ocenie wnioskodawcy organem właściwym jest organ gminy ostatniego miejsca zamieszkania wymienionej sprzed pobytu we wskazanej placówce.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że B.B. przebywa obecnie w Domu Opieki (...) na podstawie umowy cywilnej (umowa zlecenia z 14 czerwca 2021). Tym samym w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2a ups, a zatem ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej przed rozpoczęciem jej pobytu w ww. placówce. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.

Z akt sprawy wynika, że bezpośrednio przed rozpoczęciem pobytu we wskazanej placówce, od stycznia 2021 r. do czerwca 2021 r. wymieniona zamieszkiwała wraz z kuzynką w G. Przeprowadzka do kuzynki miała związek ze stanem zdrowia wymienionej, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji (pismo H.K. z k. 7 akt sprawy). W takich okolicznościach należy przyjąć, że w okresie bezpośrednio przed zamieszkaniem we wskazanej placówce centrum aktywności B.B. niewątpliwie znajdowało się w G. i pobyt tam nie miał charakteru czasowego w tym sensie, że zainteresowana posiadała inne centrum aktywności życiowej.

W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 2a ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Burmistrz G. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.