Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 538/25 o odmowie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 538/25 w sprawie ze skargi G.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 22 maja 2025 r. znak KO.471.4.2025 w przedmiocie przyznania środków na pokrycie kosztów odnowienia lasu postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 17 października 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 538/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi G.B. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 22 maja 2025 r., znak KO.471.4.2025, w przedmiocie przyznania środków na pokrycie kosztów odnowienia lasu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pismem z 21 października 2025 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wyroku poprzez orzeczenie o zwrocie poniesionych kosztów wpisu w kwocie 2000 zł.

Postanowieniem z 6 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił uzupełnienia wyroku.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie lub o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu zgłoszenia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Jednym z takich dodatkowych orzeczeń jest orzeczenie o kosztach postępowania, gdyż przepis art. 209 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i 204 p.p.s.a. Jak natomiast stanowi art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Ponadto po myśli art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu (art. 210 § 2 p.p.s.a.).

Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje zatem w tych przypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona żądała we właściwym czasie ich przyznania.

Przepis art. 210 § 1 in principio zakreśla termin, w którym strona musi złożyć wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego – do zamknięcia rozprawy. Wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów może być zamieszczony w skardze, w piśmie procesowym skierowanym do sądu, jak również może zostać złożony ustnie do protokołu rozprawy przed jej zamknięciem. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący wniosku o zwrot kosztów w żaden z ww. sposobów do momentu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku nie zgłosił. Brak wniosku w tym przedmiocie wywiera więc skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów.

Niemniej wskazać dodatkowo należy, że dla strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego skutek w postaci utraty uprawnień uzależniony został od uprzedniego pouczenia dokonanego przez sąd. Wynika to wprost ze zdania drugiego art. 210 § 1 p.p.s.a., przy czym przepis ten stanowi uzupełnienie zasady ogólnej wyrażonej w art. 6 p.p.s.a. dotyczącej udzielania pomocy stronom i ma na celu zapewnienie stronie działającej bez fachowej pomocy prawnej realizację przysługujących uprawnień. Redakcja art. 210 § 1 p.p.s.a. i użycie w tym przepisie słowa "powinien" oznacza nie tylko nałożenie na sąd obowiązku pouczenia o przysługującym uprawnieniu i skutkach zaniechania, ale również uprawnia do konstatacji, że w przypadku braku pouczenia stronę działającą bez pomocy prawnej nie można obarczać skutkiem w postaci utraty przysługujących jej uprawnień. Zatem skutek w postaci utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów nie wystąpi, jeżeli sąd do zamknięcia rozprawy nie pouczy strony o przysługującym uprawnieniu i związanych z brakiem takiego wniosku skutkach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2007 r., II OZ 411/07).

W niniejszej sprawie już przy pierwszym piśmie sądowym z 1 sierpnia 2025 r., przy którym doręczono skarżącemu odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący – jako strona działająca bez zawodowego pełnomocnika – otrzymał stosowne pouczenie o treści art. 210 § 1 p.p.s.a. i wynikających z niego skutkach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. Pouczenie ponowiono następnie przy piśmie sądowym z 29 sierpnia 2025 r. Tym samym Sąd I instancji wypełnił ciążący na nim obowiązek informacyjny, wynikający z dyspozycji art. 210 § 1 p.p.s.a. Pomimo to skarżący w terminie przewidzianym w ustawie nie zgłosił stosownego wniosku o zwrot kosztów postępowania.

Jednocześnie w sprawie nie zachodziła sytuacja, o jakiej mowa w art. 210 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji nie miał obowiązku orzec z urzędu o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ orzekał na rozprawie, a nie na posiedzeniu niejawnym. Tym samym sformułowane przez skarżącego żądanie orzeczenia przez Sąd I instancji z urzędu o zwrocie poniesionych kosztów należało uznać za nieuzasadnione.

Z przedstawionych względów, wobec braku zgłoszenia w odpowiednim terminie (do chwili zamknięcia rozprawy) wniosku strony o zwrot kosztów postępowania mimo prawidłowego pouczenia przez Sąd I instancji (art. 210 § 1 p.p.s.a.), a także wobec braku podstaw do orzekania przez ten Sąd o kosztach postępowania z urzędu (art. 210 § 2 p.p.s.a. a contrario) w sprawie nie zaistniały przesłanki do uzupełnienia wyroku po myśli art. 157 § 1 p.p.s.a.

Przywołane w zażaleniu okoliczności przyznania skarżącemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu w innym postępowaniu zwrotu kosztów pozostawały irrelewantne dla oceny zaskarżonego postanowienia, które w całości odpowiada przywołanym powyżej przepisom prawa. Skarżący nie kontestuje, że w niniejszej sprawie do chwili zamknięcia rozprawy nie złożył stosownego wniosku w przedmiocie kosztów. Tym samym subiektywne przekonanie skarżącego co do praktyki orzekania o kosztach postępowania – wobec podwójnego pouczenia go o skutkach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy – nie może implikować orzeczenia o tych kosztach w sposób nieodpowiadający ustawie.

W zażaleniu skarżący wskazał ponadto, że "ponawia wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o orzeczenie o kosztach postępowania" oraz że wnosi o "uchylenie lub zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (...) i przywrócenie terminu zgłoszenia wniosku". Przedstawiona w zażaleniu argumentacja zdaje się wykazywać brak winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o zwrot kosztów w terminie, czego skarżący nie kwestionuje. Wyjaśnić jednak należy, że wniosek skarżącego z 21 października 2025 r. Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował jako wniosek o uzupełnienie wyroku (zarządzenie k. 46), a nie jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania. We wniosku tym skarżący wskazał bowiem wprost, że "wnosi o orzeczenie przez sąd z urzędu o zwrocie poniesionych kosztów opłaty sądowej". W konsekwencji zaskarżone postanowienie dotyczyło wyłącznie kwestii związanej z uzupełnieniem wyroku na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji nie rozstrzygał natomiast w przedmiocie przywrócenia skarżącemu terminu po myśli art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż takiego wniosku skarżący w piśmie z 21 października 2025 r. nie wyraził. Tym samym zakres postępowania zażaleniowego ograniczał się wyłącznie do oceny zaskarżonego postanowienia i zbadania, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzupełnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie był natomiast władny czynić rozważań w przedmiocie instytucji, jaką stanowi przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej, a na którą skarżący powołał się dopiero na etapie zażalenia. Kwestię tę winien w pierwszej kolejności wyjaśnić Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Należy jednak na marginesie odnotować, że nie jest możliwe przywrócenie terminu do dokonania czynności, która mogła być podjęta tylko do określonego momentu. Niedopuszczalne jest więc żądanie przywrócenia terminu do dokonania takiej czynności, jak złożenie wniosku o zwrot kosztów, która stosownie do treści art. 210 § 1 p.p.s.a. mogła być przedsięwzięta najpóźniej do momentu zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2017 r., I OZ 827/17).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.