Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę -

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm), zwanej dalej "kpa" w zw. z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 tj. ze zm.), dalej jako "ugnr" utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku J. F.

o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi.

Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Powiatu w B. aktem własności ziemi nr [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. stwierdził, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) C. S. z mocy prawa stał się właścicielem nieruchomości oznaczonej działkami ew. nr [...] o łącznej pow. 7,88 ha, położonej w B.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. (uzupełnionym dnia [...] marca 2010 r.) J. F. wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w aktu własności ziemi w części dotyczącej działki ew. nr [...] o pow. 5,66 ha. W uzasadnieniu wskazano, że C. S. nie był rolnikiem ani samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, które stanowiło własność i było w samoistnym posiadaniu jego rodziców W. i M. S. (naruszenia art. 12 ust. 1 ugnr).

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 63 ust 2 i 3 ugnr.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. F. zarzucając naruszenie art. 105 § 1 kpa wskazując na wady prawne, jakimi dotknięty jest przedmiotowy akt własności ziemi.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Rolnictwa

i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że do ostatecznych

decyzji wydanych na podstawie przepisów ugnr nie stosuje się przepisów kpa

dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub

zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w sprawie podlega umorzeniu.

sygn. akt IV SA/Wa 1430/10

W skardze na powyższą decyzję J. F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji zarzucając:

* bezzasadne zastosowanie art. 63 ust 2 i 3 ugnr do decyzji nieostatecznej jaką

jest kwestionowany akt własności ziemi, gdyż nie został on doręczony właścicielom

gospodarstwa rolnego W. i M. S.;

* naruszenie art. 234 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie sprawy

sądowi sprawy do rozpoznania zgodnie z wymogami art. 4 zdanie 2 ustawy z dnia 26

marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy

o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11, poz. 81), zwanej dalej

"ustawą z dnia 26 marca 1982 r.";

* bezzasadne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż postępowanie w sprawie

nie stało się bezprzedmiotowe;

* naruszenie art. 140 w zw. z art. 105 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez ich

niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Podniesiono w niej, że akt własności ziemi stał się ostateczny gdyż doręczono go C. S., a ten nie wniósł do niego zastrzeżeń. Natomiast wznowienie postępowania w niniejszej sprawie było możliwe do dnia 1 stycznia 1992 r. Jednoznaczne brzmienie art. 63 ust. 2 i 3 ugnr powoduje, że organy administracji publicznej od dnia 1 stycznia 1992 r. nie mogą zajmować się oceną legalności decyzji uwłaszczeniowych i obowiązane są umarzać postępowanie wszczęte w tych sprawach bez względu na podnoszone przez stronę zarzuty.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2010 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi. Dodatkowo na rozprawie w dniu [...] października 2010 r. wyjaśnił, że działka ew. nr [...] jest w chwili obecnej w posiadaniu skarżącej, której jest właścicielem jako spadkobierczyni po C. S. i rodzicach W. i M. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że od kwestionowanego aktu własności ziemi nie wniesiono odwołania, a zatem stał się ostateczny z dniem [...]

sygn. akt IV SA/Wa 1430/10

lutego 1975 r., co zostało stwierdzone przez organ administracji dnia [...] października

1975 r.

Zauważyć należy, iż podstawą wydania aktu własności ziemi były przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Ustawa ta została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. z tym, że pozostała w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8-11 ustawy. Z unormowań zawartych w art. 4 i 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., wynika że do właściwości sądów przeszły sprawy dotyczące uwłaszczeń, w których nie było wszczęte do dnia 6 kwietnia 1982 r. postępowanie administracyjne, sprawy w których postępowanie takie nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną i sprawy w których ostateczne decyzje administracyjne zostały wzruszone w drodze wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co doprowadziło do potrzeby ponownego rozpoznania sprawy.

Jednakże art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. został skreślony z dniem 1 stycznia 1992 r. przez art. 63 ust. 1 ugnr i spraw takich już nie przekazuję się do Sądu celem ich rozpoznania (bezzasadność drugiego zarzutu skargi). Zatem po wejściu w życie art. 63 ugnr Sąd jest związany decyzją administracyjną - aktem własności ziemi, jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracji za ostateczną. To związanie oznacza związanie co do osoby właściciela, obszaru nieruchomości, przebiegu granic, ale także zakresu prawa własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2003 r., sygn. III CKN 962/00).

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że merytoryczne rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nie jest możliwe, gdyż przepisy art. 63 ust. 2 i 3 ugnr stanowią, że od dnia 1 stycznia 1992 r. (data wejścia w życie ustawy) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu.

Podkreślić przy tym należy, że przytoczone powyżej wyłączenie prawne -w zakresie stosowania przepisów kpa - odnosi się do wszystkich decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w tym również do kwestionowanej przez skarżącej decyzji ostatecznej - Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] stycznia 1975 r. wydanej przez Naczelnika Powiatu

sygn. akt IV SA/Wa 1430/10

w B. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, że w rozpatrywanej

sprawie art. 63 ust. 2 i 3 ugnr nie ma zastosowania.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, na gruncie art. 63 ust. 2 i 3 ugnr, zgodnie z którym: z woli ustawodawcy trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie, skutkowałyby stosowaniem tych trybów (vide np. wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 627/98, LEX nr 41779, wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 569/99, LEX nr 46213). Zgodzić należy się również z poglądem tego Sądu wyrażonym w ww. wyrokach, że art. 63 ust. 2 ugnr zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach uprzednio unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane były rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi.

Powyższe oznacza, że niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w kpa, tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji. Z tych też względów nieuzasadnione jest twierdzenie skarżących, że w rozpatrywanej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który zawiera podstawę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Organy orzekające w sprawie były zobligowane, bez oceny kwestii prawidłowości wydanej decyzji (aktu własności ziemi), umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Dlatego też, podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa należy uznać za chybione, a rozstrzygnięcie organu za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na

podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji

wyroku.