Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A.R. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2761/22 oddalającego skargę kasacyjną A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 490/22 w sprawie ze skargi A.R. na uchwałę Senatu Politechniki Częstochowskiej z dnia 19 października 2016 r., nr 9/2016/2017 w przedmiocie zmian w statucie 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić A.R. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

Pismem z dnia 15 grudnia 2025 r. A.R. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2761/22, na mocy którego oddalono skargę kasacyjną A.R. (dalej także jako: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 490/22 oddalającego skargę skarżącego na uchwałę Senatu Politechniki Częstochowskiej z dnia 19 października 2016 r., nr 9/2016/2017 w przedmiocie zmian w statucie.

Skarżący, na podstawie art. 285a § 3 oraz art. 285e § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w całości i wnosząc o stwierdzenie jego niezgodności z prawem, jako podstawę skargi przywołał rażące naruszenie norm prawa Unii Europejskiej i zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowiącego w jego pierwszej części, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym, poprzez oddalenie skargi kasacyjnej z dnia 23 września 2022 r. z powodu przyjęcia ustalenia o braku przepisu prawa do rozpatrzenia przedmiotu skargi (uchwała senatu uczelni wyższej), co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do rozpatrzenia sprawy pomimo wcześniejszego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2710/17 stwierdzającego właściwość sądu administracyjnego do rozpatrzenia sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił na wstępie, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kontrola zgodności z prawem uchwały Senatu Politechniki Częstochowskiej z dnia 19 października 2016 r., nr 9/2016/2017 w sprawie zmian w statucie Politechniki Częstochowskiej. Skarżący wskazał, że poza wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w dniu 21 listopada 2016 r. został również złożony pozew do Sądu Okręgowego w Częstochowie m.in. o uchylenie ww. uchwały, który został postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt IC-517/16 odrzucony ze względu na brak kognicji sądów powszechnych w tym zakresie. Z kolei postanowieniem z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I Acz 328/17 Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie.

W związku z powyższym skarżący podkreślił, że powyższe prawomocnie orzeczenia przesądzają, że sądy powszechne nie są właściwe do rozpatrywania zgodności z prawem uchwał senatów uczelni wyższych.

Skarżący zaznaczył, że w powyższej sprawie do chwili obecnej zapadły 2 orzeczenia sądów powszechnych oraz 8 orzeczeń sądów administracyjnych. Skarżący podkreślił przy tym, że choć wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2761.22 oddalono skargę, to nie podjęto się jej merytorycznego rozpoznania w zakresie zgodności z prawem uchwały Senatu Politechniki Częstochowskiej z dnia 19 stycznia 2016 r. z powodu przyjętego w rozstrzygnięciu ustalenia, że nie ma przepisów prawa umożliwiających kontrolę zgodności z prawem uchwały senatu uczelni wyższej. Powyższe prowadzi w ocenie skarżącego do tego, że uchwała senatu uczelni wyższej zaskarżona przez osobę, która doznała szkody w wyniku tej uchwały, pozostaje bez jakiejkolwiek kontroli sądowniczej. Zdaniem skarżącego powyższa sytuacja potwierdza, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, o czym stanowi art. 285e § 1 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący wskazał, że z orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie wynika, że zbadanie zgodności z prawem uchwał senatu uczelni wyższej nie należy do właściwości sądów powszechnych, a skarga w tym przedmiocie nie może być odrzucona przez wojewódzki sąd administracyjny, który jest właściwy do jej rozpoznania. Uznanie przez sądy pracy sprzeczności z prawem uchwał senatu uczelni wyższej ma charakter wyrażonego poglądu, a nie merytorycznego rozpoznania. Skarżący posiada z kolei interes prawny do rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny zgodności z prawem uchwały Senatu Politechniki Częstochowskiej, przy czym występuje jednocześnie brak możliwości merytorycznego rozpoznania skargi na uchwałę senatu z powodu braku przepisu prawa umożliwiającego kontrolę zgodności z prawem uchwał senatów uczelni wyższych.

W związku z powyższym skarżący zaznaczył, że rozpoznanie sprawy nie może polegać na tym, że przedmiot postępowania nie zostaje rozpatrzony merytorycznie w oparciu o przyjęcie w tym postępowaniu ustalenia, że do rozpoznania sprawy nie ma odpowiedniego przepisu prawa. Dlatego skarżący podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do kwestii funkcjonowania uczelni wyższej w zakresie uchwał senatu w przypadku, gdy dotyczą one określonych grup społeczności akademickiej, z uwzględnieniem innych powszechnie obowiązujących norm prawa. Skarżący wskazał, że Konstytucja RP gwarantuje każdemu prawo do sądu, co wyklucza sytuację nierozpoznania sprawy ani przez sąd powszechny ani przez sąd administracyjny.

Skarżący podniósł, w oparciu o art. 285e § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że wydany wyrok, którego skarga dotyczy, spowodował jego szkodę zarówno materialną, jak i niematerialną. Jak wyjaśnił skarżący, szkoda niematerialna polega na tym, że zmiana statutu Politechniki Częstochowskiej uchwałą Senatu z dnia 19 października 2016 r., nr 9/2016/2017 dała możliwość do stwierdzenia przez Uczelnianą Komisję Wyborczą wygaśnięcia mandatu skarżącego do pełnienia funkcji dziekana w kadencji 2016-2020 z powodu 6-dniowej nieobecności w pracy skarżącego, który przebywał wówczas na urlopie dla poratowania zdrowia na podstawie art. 134 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Natomiast szkoda materialna polega na tym, że zmiana statutu Politechniki Częstochowskiej uchwałą Senatu z dnia 19 października 2016 r., nr 9/2016/2017 skutkowała uniemożliwieniem pełnienia przez skarżącego funkcji dziekana Wydziału [...], dającej możliwość otrzymywania comiesięcznego dodatku funkcyjnego. Działania Politechniki Częstochowskiej w osobie jej rektora kadencji 2016-2020 skutkowały również zwolnieniem dyscyplinarnym skarżącego, co w prawomocnym postępowaniu sądowym zostało uznane za bezpodstawne i niezgodne z prawem. Ponadto, skarżący dodał, że za wyrządzeniem mu szkody wynikającej z uniemożliwienia mu pełnienia funkcji dziekana należy również uznać podważenie autorytetu skarżącego w środowisku akademickim Politechniki Częstochowskiej biorąc pod uwagę, że skarżący nie licząc wygranych wyborów na funkcję dziekana Wydziału [...] w kadencji 2016-2020 wcześniej był wybierany na tę funkcję czterokrotnie. Co więcej, zdaniem skarżącego uniemożliwieniem mu pełnienia funkcji dziekana w kadencji 2016-2020 podważono także jego autorytet w środowisku akademickim innych politechnik, z którymi skarżący miał wieloletnie kontakty naukowe.

Skarżący podniósł, że rozpatrzenie sprawy zgodnie z treścią i istotą art. 6 ust. 1 Konwencji Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polega na rozpatrzeniu w danym postępowaniu sądowym przedmiotu postępowania, o ile dany sąd jest właściwy do rozpoznania danej sprawy, a zatem trudno jest zgodzić się z tym, że postępowanie sądowe w sprawie do rozpatrzenia której jest właściwy dany sąd mogło zostać prawomocnie zakończone bez merytorycznego rozpatrzenia przedmiotu tej sprawy.

Skarżący wskazał także, że w zaskarżonym wyroku analizę przepisów prawa ograniczono wyłącznie do dwóch przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 2 pkt 4 i art. 3 § 3 ww. ustawy, nie analizując przy tym szczegółowo całej treści art. 3 § 2 pkt 4 przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co również wskazuje na zasadność przedmiotowej skargi.

Reasumując, skarżący wskazał, że przedstawiony powyżej stan prawny jednoznacznie prowadzi do wniosku, że w sprawie naruszono art. 6 ust. 1 Konwencji Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy poprzez kontrolę i rozstrzygnięcie co do zgodności z prawem uchwały Senatu Politechniki Częstochowskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2761/22 podlega odrzuceniu.

Przystępując do oceny wniesionej w tej sprawie skargi o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego orzeczenia w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są prawomocne z chwilą ich wydania i co do zasady nie podlegają zaskarżeniu.

Przypomnieć jednak należy, że według art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - zwanej dalej p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe, przy czym zgodnie z art. 285a § 3 p.p.s.a., od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.

W związku z treścią art. 285a § 3 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że naruszenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie takiej normy ma charakter rażący. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna zawierać więc wskazanie konkretnego przepisu prawa Unii Europejskiej, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (art. 285e § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W niniejszej skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia skarżący wskazał jako naruszoną pierwszą część art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którą: Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazany przez skarżącego przepis nie daje podstawy do uznania, że zachodzi wyjątek wskazany w art. 285a § 3 p.p.s.a., skutkujący dopuszczalnością skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naruszenie prawa Unii Europejskiej ma dotyczyć konkretnej normy prawa unijnego, w szczególności prawa materialnego, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana. Wskazywanie natomiast na art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie daje podstaw do uznania, że w sprawie zachodzi wyjątek, o którym mowa art. 285a § 3 p.p.s.a. Jeżeli chodzi o art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w kwestii powoływania naruszonych przepisów tej Konwencji jako podstawy prawnej skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt I FNP 14/25, wyrok NSA z 22 marca 2023 r., sygn. akt II FNP 1/22, wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II FNP 9/19, postanowienia NSA z 30 maja 2014 r. sygn. akt I ONP 1/14 i z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt II ONP 3/17). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone w tym zakresie w ww. orzeczeniach tut. Sądu. Należy zatem wskazać, że jakkolwiek prawo Unii Europejskiej zawiera odesłanie wprost do Konwencji w art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, zgodnie z którym Unia Europejska została zobowiązana do przystąpienia do Konwencji, to do czasu zawarcia i wejścia w życie umowy o przystąpieniu Unii Europejskiej do Konwencji, nie jest ona częścią porządku prawnego Unii Europejskiej i aktem prawa Unii.

Biorąc pod uwagę powyższe, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku NSA należało odrzucić na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. w związku z art. 285j p.p.s.a.

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.