Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 22 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi Grupy Wyborców z Powiatu Pruszkowskiego na postanowienie Komisarza Wyborczego w Warszawie II z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 18/2024 w przedmiocie podziału powiatu pruszkowskiego na okręgi wyborcze postanawia odrzucić skargę.

Komisarz Wyborczy w Warszawie II postanowieniem z 12 stycznia 2024 r., nr 18/2024, powołując się na art. 454 § 1 w zw. z art. 450 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2408), podzielił powiat pruszkowski na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

Skargę od tego postanowienia wniosło piętnaście osób, twierdzących, że są mieszkańcami miasta Piastowa.

Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę podniósł m.in. następujące okoliczności dotyczące kwestii formalnych.

Po pierwsze, że skarga w wersji elektronicznej wpłynęła do Komisarza Wyborczego na skrzynkę e-mail oraz za pośrednictwem ePUAP po godzinach urzędowania urzędów obsługujących ten organ wyborczy (Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Warszawie oraz Krajowego Biura Wyborczego), mianowicie odpowiednio o 19:38 oraz 21:58, gdy wskazane urzędy urzędują w godzinach od 8:15 do 16:15. W związku z tym podniesiono, powołując się na art. 9 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu.

Po drugie, że podane przez skarżących dane osobowe pozwoliły na zweryfikowanie jedynie w odniesieniu do 14 osób posiadanie praw wyborczych w wyborach do rady powiatu pruszkowskiego. Dane osobowe podane przez skarżącą R. G. nie pozwoliły na zweryfikowanie posiadania przez nią praw wyborczych do rady powiatu pruszkowskiego. W związku z tym stwierdzono, że skarga nie została podpisana przez wymaganą liczbę wyborców, mianowicie co najmniej 15 osób.

Ponadto odniesiono się merytorycznie do zarzutów skargi wywodząc, że nie są one zasadne.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podlega ona odrzuceniu.

Najdalej idącą przyczyną odrzucenia skargi jest brak legitymacji do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 456 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu wyborczego podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych w wyborach do rad powiatu są zainteresowana rada powiatu, rada gminy oraz wyborcy w liczbie co najmniej 15. Stosownie do art. 456 § 1 zdanie trzecie Kodeksu wyborczego w przypadku wniesienia skargi przez wyborców komisarz wyborczy wraz z odpowiedzią na skargę przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu informację o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę. Z ostatnio powołanego przepisu, a także z art. 456 § 1 zdanie czwarte Kodeksu wyborczego, w którym stanowi się, że NSA jest zobowiązany rozpoznać skargę w terminie 5 dni od jej wpływu do sądu, wynika więc, że NSA jedynie na informacji komisarza wyborczego o posiadaniu przez skarżących praw wyborczych może oprzeć ustalenia konieczne do oceny legitymacji do wniesienia skargi tego szczególnego rodzaju skarżących. W oparciu zatem o informację Komisarza Wyborczego przedstawioną w odpowiedzi na skargę, co do posiadania przez skarżących praw wyborczych NSA stwierdza, że skarga została wniesiona przez grupę wyborców, która według art. 456 § 1 zdanie trzecie Kodeksu wyborczego nie jest uprawniona do wniesienia skargi, mianowicie przez grupę wyborców w liczbie 14, a nie co najmniej 15, jak wymaga tego powołany przepis prawa.

Powyższa okoliczność uzasadnia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) w zw. z art. 420 § 3 oraz art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego odrzucenie skargi.

Rozpoznawana skarga podlega także odrzuceniu z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że skarga, o której mowa w art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego, może być wniesiona poprzez ePUAP (postanowienie z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II OKW 1/23). Uwzględniając, że w art. 456 § 1 zdanie ostatnie ustawodawca odsyła do art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego, stanowiąc, że ten przepis stosuje się także do skarg uregulowanych w art. 456 § 1 Kodeksu wyborczego, należy przyjąć, że wskazany pogląd ma zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Jest on też w ocenie NSA rozpoznającego skargę trafny, za czym przemawia przede wszystkim to, że wobec tak restrykcyjnej w zakresie terminów wniesienia skargi i jej rozpoznania regulacji przewidzianej zarówno w art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, jak i w art. 456 § 1 tego aktu prawnego, poszerza on możliwość skutecznego wniesienia skargi. Niemniej Komisarz Wyborczy zasadnie zwrócił uwagę na konieczność zastosowania art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego. Z powołanych przepisów wynika, że m.in. wniesienie skargi do sądu lub organu wyborczego, jeżeli Kodeks wyborczy nie stanowi inaczej, powinno być dokonane w godzinach urzędowania sądu i organu wyborczego. W ocenie NSA rozpoznającego skargę odnosi się to też do skargi wnoszonej na podstawie art. 456 § 1 Kodeksu wyborczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem komisarza wyborczego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 456 § 1 zdanie ostatnie tego aktu prawnego w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie wyborczym do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z dalej wskazanymi wyjątkami. Z kolei w art. 9 Kodeksu wyborczego uregulowano pewne aspekty związane z zachowaniem terminów przewidzianych w Kodeksie wyborczym, w tym terminów dotyczących wnoszenia skarg do sądów. W związku z tym w zakresie w jakim to zostało uregulowane w art. 9 Kodeksu wyborczego przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają zastosowania. Zatem, zgodnie z art. 420 § 3 w zw. z art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego skarga na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych powinna być wniesiona w terminie 3 dni od podania do publicznej wiadomości postanowienia komisarza wyborczego, przy czym stosownie do art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego w tym terminie skarga ta powinna zostać złożona komisarzowi wyborczemu w godzinach jego urzędowania.

Uwzględniając powyższe należy zauważyć, że Komisarz Wyborczy wykazał, iż skarga w postaci elektronicznej została mu złożona w terminie 3 dni od podania zaskarżonego postanowienia do publicznej wiadomości, ale po godzinach urzędowania. Wskazana okoliczność uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 9 § 1 i § 3, art. 420 § 3 oraz art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

W ocenie NSA rozpoznającego skargę podlega ona ponadto odrzuceniu z powodów, które w odpowiedzi na skargę nie zostały wskazane.

Wymogiem formalnym pierwszego pisma wnoszonego do sądu administracyjnego jest podanie numerów PESEL osób je wnoszących (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez osoby fizyczne skarga jest pierwszym pismem w sprawie i nie zawiera numerów PESEL skarżących. Zaznaczyć przy tym należy, że - jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie NSA (np. postanowienie z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 19/24, postanowienie z 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 3/24, postanowienie z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 28/24) - z uwagi na szczególną regulację rozpoznawania skarg na postanowienia komisarzy wyborczych w sprawach okręgów wyborczych, polegającą na zobowiązaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania skargi w termie 5 dni od jej wpływu do sądu, nie jest możliwe zastosowanie procedury usunięcia braku formalnego skargi przewidzianej w art. 49 p.p.s.a. Tym samym wskazany brak formalny skargi jest nieusuwalny i powoduje odrzucenie skargi na podstawie odpowiednio stosowanego art. 58 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 3 i art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

W końcu wniesiona skarga podlega odrzuceniu z powodu braku formalnego polegającego na tym, że w istocie nie została ona podpisana (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Sposób podpisania skargi powinien co najmniej pozwolić na powiązanie podpisów skarżących ze skargą. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podpisy skarżących zostały umieszczone na odrębnej od skargi kartce papieru, zawierającej listę podpisów z podaniem danych osobowych (z wyjątkiem numeru PESEL), bez jakiejkolwiek wzmianki o tym, że ta lista to lista podpisów osób wnoszących skargę na konkretne postanowienie komisarza wyborczego. W ten sposób brak pewności, że osoby umieszczające swoje podpisy na owej liście miały świadomość, że w ten sposób podpisują skargę na postanowienie komisarza wyborczego o podziale powiatu na okręgi wyborcze. Sposób podpisania skargi zastosowany w rozpoznawanej sprawie został już uznany w orzecznictwie NSA za brak formalny (wyrok NSA z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 25/24). Ten brak formalny skargi też jest z przyczyn podanych wyżej nieusuwalny. Zatem ta okoliczność również uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie odpowiednio stosowanego art. 58 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 3 i art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

Odrzucenie skargi powoduje niedopuszczalność odniesienia się do jej zarzutów merytorycznych

Mając to wszystko na uwadze NSA na podstawie powołanych przepisów skargę odrzucił.