Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy G. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. G. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 21 lutego 2024 r. Wójt Gminy G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, pomiędzy Wójtem Gminy G., a Prezydentem Miasta K., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. G. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że K. G. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek dotyczący przyjęcia jej do Domu Pomocy Społecznej w P., wniosek ten Prezydent Miasta K. przekazał Wójtowi Gminy G., jako organowi właściwemu do rozpoznania sprawy. W ocenie Wójta Gminy G., właściwy do wydania decyzji w sprawie jest Prezydent Miasta K., co wynika z przepisu art. 101 ust. 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2023.901 t.j., dalej "ups"). Jak wskazał Wójt Gminy G., K. G. aktualnie przebywa, na podstawie umowy cywilnej, w Rodzinnym Domu Opieki [...] w G. w całodobowej opiece, natomiast wcześniej mieszkała w K. – [...].

W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta K. wniósł o jego oddalenie, z uwagi na to, że złożony przez K. G. wniosek zawiera wskazanie konkretnej placówki w miejscowości P., gmina P.. Jak wskazał Prezydent Miasta K., zgodnie z art. 59 ust. 2 u.p.s. decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej i na gruncie niniejszej sprawy byłby to Starosta Powiatu D..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."), spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe.

Należy zauważyć, że o sporze o właściwość możemy mówić w przypadku, kiedy pomiędzy organami istnieje rozbieżność stanowisk, co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej - tej samej - sprawy administracyjnej, a jednocześnie nie ma sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego tej sprawy. W przeciwnym razie, tj. kiedy nie ma zgody między organami, co do oceny stanu faktycznego i w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę - nie ma tożsamości sprawy. Trudno, zatem mówić o sporze o właściwość, kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwóch różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony.

Powyższa uwaga wprowadzająca jest potrzebna, ponieważ w badanym przypadku K. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o przyjęcie jej do domu pomocy społecznej w P.. W tej sytuacji Prezydent Miasta K. przekazał Wójtowi Gminy G. wniosek K. G. w sprawie – umieszczenia – jej w domu pomocy społecznej. Również Wójt Gminy G. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w przedmiocie – umieszczenia – w domu pomocy społecznej. Jednak uzasadnienie wniosku oraz korespondencja między organami dotyczy niewątpliwie sprawy w przedmiocie – skierowania - do domu pomocy społecznej.

Niewątpliwie również intencją K. G. było "spowodowanie" umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej w P., a zatem wdrożenie przez organy administracji publicznej, wszystkich wymaganych prawem działań w celu umożliwienia jej pobytu w tym domu pomocy społecznej.

Analiza przepisów ustawy o pomocy społecznej, a zwłaszcza jej art. 59 ust. 1 i 2, prowadzi do wniosku, że pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest poprzedzony wydaniem co najmniej trzech decyzji administracyjnych: decyzji o skierowaniu do DPS, decyzji o umieszczeniu w DPS oraz decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS. Skoro mamy w tym przypadku do czynienia z trzema różnymi decyzjami administracyjnymi - a jak wynika z art. 104 k.p.a., każda decyzja zasadniczo załatwia (rozstrzyga) odrębną sprawę - to oznacza, że w istocie występują tu trzy sprawy administracyjne (o skierowanie do DPS, o umieszczenie w DPS oraz o ustalenie odpłatności za pobyt w DPS), a co za tym idzie - trzy postępowania administracyjne kończące się odpowiednio wydaniem każdej z wymienionych decyzji. W odniesieniu do K. G. nie została wydana żadna z trzech wskazanych decyzji administracyjnych.

Na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 2a ups, zgodnie z którym w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

Z kolei, o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga w drodze decyzji organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę (art. 59 ust. 2 ups). Zatem ustawa o pomocy społecznej przewiduje odrębne rozstrzygnięcie o skierowaniu, od tego o umieszczeniu, w domu pomocy społecznej.

Niewątpliwie zatem osią sporu miedzy organami jest określenie organu właściwego do rozpoznania wniosku w przedmiocie skierowania K. G. do domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt administracyjnych, K. G. od 18 kwietnia 2023 r. przebywa w prywatnej placówce zapewniającej całodobową opiekę – Domu Opieki [...] w G.. Wcześniej, przez ponad 20 lat, zamieszkiwała w K. – [...], tam było jej centrum życiowe i tam też jest zameldowana do tej pory. Lokal w K. nabyła w 2001 r., następnie darowała go swojej córce w 2003 r., jednocześnie z ustanowieniem na jej (K. G.) rzecz dożywotniej nieodpłatnej służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w całym przedmiotowym lokalu. K. G. zrzekła się tej służebności dopiero 13 listopada 2023 r., a zatem kiedy już od ponad pół roku przebywała w prywatnym domu opieki w G..

Powyższe ustalenia pozwalają wyciągnąć wniosek, że pobyt K. G.

w prywatnym domu opieki spowodowany jest pogarszającym się stanem zdrowia

i brakiem możliwości dalszego samodzielnego zamieszkiwania w lokalu w K..

W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie powołany już wyżej przepis art. 101 ust. 2a ups, który stanowi, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

W świetle powyższych wywodów za organ właściwy do rozpoznania wniosku K. G. na podstawie art. 101 ust. 2a ups należało uznać Prezydenta Miasta K..

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.