Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Gd 8/12 odrzucającego skargę M.P. na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Gd 8/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M.P. na bezczynność Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym.

Sąd I instancji wskazał, że w przypadku skargi na bezczynność organu podatkowego środkiem zaskarżenia jest ponaglenie przewidziane w art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749). Zgodnie z § 1 pkt 1 powołanego przepisu, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie przysługuje stronie ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Jednakże wskazana ustawa nie przewiduje od wydanego w następstwie rozpoznania ponaglenia rozstrzygnięcia żadnego środka odwoławczego. Zdaniem Sądu, w konsekwencji, wniesienie skargi na to rozstrzygnięcie winno być poprzedzone wezwaniem na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Taka czynność została w sprawie podjęta, jednakże nieskutecznie, z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia - określonego w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Z uwagi na powyższe Sąd I instancji uznał, że zaszły podstawy z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. do odrzucenia skargi na bezczynność.

We wniesionej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej zarzucił powyższemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, poprzez:

1. Niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 52 § 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie zaistniały podstawy do wydania takiego orzeczenia, zaś prawidłowe rozumienie ww. przepisów nie pozwoliłoby Sądowi I Instancji skargi odrzucić,

2. Naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., art. 52 § 2 i 3 P.p.s.a. w związku art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że warunkiem koniecznym wniesienia skargi na bezczynność organu podatkowego do sądu jest uprzednie wezwanie na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, podczas gdy warunek wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, spełniony zostaje przez złożenie środka odwoławczego do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, w trybie art. 141 § 1, tj. ponaglenia, a nie przez złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa kierowanego do organu pozostającego w bezczynności. Prawidłowe rozumienie powyższych przepisów skutkowałoby uznaniem skargi za uzasadnioną.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy i do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, jako części kosztów procesu (art. 185 P.p.s.a.).

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 128/10 oraz wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SAB/Go 39/10, wskazując, że wystarczającym środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.. było złożenie przez stronę skarżącą ponaglenia oraz otrzymanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. uznał argumentacje strony skarżącej za całkowicie błędną. W ocenie organu, rozpatrzenie ponaglenia, wniesionego w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, nie jest wystarczającym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność organu. Warunkiem takim jest, stosownie do art. 52 § 3 P.p.s.a., skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przed odniesieniem się do argumentacji przedstawionej w sformułowanych zarzutach należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę strony na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. U podstaw takie rozstrzygnięcia legło uznanie, że samo wniesienie ponaglenia przewidzianego w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej na bezczynność organu i odniesienie się do niego przez organ w wydanym postanowieniu nie jest wyczerpaniem środków zaskarżenia o jakich mowa w art. 52 § 2 P.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji w przypadku wydania przez organ postanowienia w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej wniesienie skargi na bezczynność urzędu skarbowego powinno być poprzedzone wezwaniem na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

Z prezentowanym przez Sąd I instancji stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić, gdyż art. 52 § 3 P.p.s.a., z którego Sąd I instancji wywiódł konieczność uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.

Powyższa konstatacja wynika z analizy treści tegoż przepisu, jak również charakteru postępowania prowadzonego w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie określa, w jakiej formie winien działać organ podatkowy rozpatrujący ponaglenie. Niezależnie od tego, czy organ ten podzieli stanowisko ponaglającego, czy też nie zgodzi się z nim, właściwą formą jest postanowienie, na które nie służy zażalenie (zob. P.Pietrasz [w:] Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 141; podobnie w wyroku NSA z dnia 1 marca 1996 r., III SA SAB 24/95, Mon. Pod. 1997, nr 7, s. 210).

Postanowienie wydane w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej nie jest jednak aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie stwarza bowiem u adresata takiegoż postanowienia żadnych uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Odniesienie się do treści ponaglenia polega przede wszystkim na ustaleniu czy rzeczywiście doszło do nieprawidłowości po stronie organu, poznaniu przyczyn i ustaleniu osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. W żadnym razie nie można też uznać, że postanowienie wydane na zasadzie art. 141 Ordynacji podatkowej jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało wydane. Postanowienia, w którym organ odmownie ustosunkowuje się do treści ponaglenia nie stwarza zatem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień czy obowiązków, a tym samym nie kwalifikuje go do aktów, o których mowa w pkt 4 art. 3 § 2 P.p.s.a. Do tego typu postanowień nie odnosi się również przepis art. 3 § 2 pkt 4a, gdyż dotyczy on indywidualnych interpretacji podatkowych.

A zatem w żaden sposób nie odnosi się do niego zapis art. 52 § 3 P.p.s.a., z którego wprost wynika, że znajduje on zastosowanie tylko od tych aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, a wobec których ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia.

Tym samym zasadnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione było w tym konkretnym przypadku od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej.

Stwierdzając zasadność skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 P.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych. Potwierdzeniem tego jest treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, w myśl której art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (orzeczenie dostępne na internetowej stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).