Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Żagań o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Żagań a Burmistrzem Miasta Barlinek w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. S. przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Barlinek jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Żaganiu, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta Żagań a Burmistrzem Miasta Barlinek w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. S. o przyznanie zasiłku stałego.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w dniu 11 lutego 2013 r. W. S., zam. J. 5c, 74-320 Barlinek, złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w Barlinku wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego.

W dniu 20 lutego 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Żaganiu wpłynęło Postanowienie Z-cy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Barlinku, z dnia 15 lutego 2013 r. o przekazaniu wniosku W. S. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Żaganiu do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że organ do którego wniosek wpłynął jest niewłaściwy z uwagi na fakt, iż Pan W. S. posiada ostatni meldunek w Żaganiu, przy ul. [...] 24/3.

Z wywiadu przeprowadzonego w dniu 15 lutego 2013 r. przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Barlinku wynika, iż wnioskodawca obecnie zamieszkuje w miejscowości J. 5c, gdzie wynajmuje pokój z aneksem kuchennym. Ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały pozostaje miasto Żagań. Wnioskodawca zarejestrowany jest w PUP w Barlinku jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Zdaniem organu wnioskodawca zamieszkuje na terenie gminy Barlinek, w lokalu wynajmowanym, który to lokal nie ma charakteru schroniska dla bezdomnych, noclegowni czy też mieszkania chronionego. Z oświadczenia złożonego w dniu 15 lutego 2013 r. przez W. S. wynika, iż nie potrafi on określić okresu przebywania na terenie gminy Barlinek.

W ocenie Kierownika OPS w Żaganiu organem właściwym do wydania decyzji w sprawie przyznania prawa do zasiłku stałego jest Kierownik OPS w Barlinku z uwagi na fakt, iż sytuacja, w której znajduje się obecnie W. S. nie wyczerpuje zakresu definicji osoby bezdomnej jako, że obecnie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy wynajmując lokal od osoby prywatnej na terenie gminy Barlinek.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Barlinku podniósł, że W. S. jest osobą bezdomną. Jego zdaniem świadczy o tym fakt, że do tej pory przebywał w Ośrodkach dla Osób Bezdomnych:

od 13 lutego 2012r. do 19 września 2012r. w Hostelu dla Osób Bezdomnych "Rancho Nadzieja" w Mirostowicach Górnych;

od 22 września 2012r. do końca grudnia 2012r. w Barlinku w Hostelu dla osób bezdomnych "Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa - Żyć z nadzieją".

Ze względu na fakt, iż Gmina Barlinek nie dysponuje placówkami pomocowymi tj. schroniskiem czy noclegownią i w związku z trudną sytuacją oraz trwającym okresem zimowym Ośrodek Pomocy Społecznej w Barlinku zapewnił od stycznia 2013 r. wnioskodawcy miejsce noclegowe w prywatnej kwaterze Bogusława Mańkowskiego w miejscowości J. 5c, gm. Barlinek. Świadczona usługa w tym zakresie wykorzystana zostaje w nagłych przypadkach, gdy zajdzie potrzeba natychmiastowego schronienia.

W. S. nie posiada żadnego meldunku na terenie gminy Barlinek. W przypadku osoby bezdomnej z oczywistych względów nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala jej status i gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Również według art. 25 K. c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, natomiast W. S. nie określił jak długo zamierza przebywać na terenie gminy Barlinek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem negatywnego sporu, który powstał między Burmistrzem Miasta Żagań a Burmistrzem Miasta Barlinek jest wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. S. o przyznanie zasiłku stałego.

Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że jest nią osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przewiduje on zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, ale posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie występują przesłanki wskazane w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pozwalające uznać stronę za osobę bezdomną. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy aktualnie zamieszkuje w miejscowości J. 5c, gm. Barlinek. Wynajmowany w miejscowości J. 5c, gm. Barlinek, lokal jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy.

W tej sytuacji dla określenia organu właściwego do załatwienia wniosku o W. S., zastosowanie znajdzie ogólna reguła wynikająca z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego wyżej art. 25 K.c. w odniesieniu do wnioskodawcy spełnia aktualnie miejscowość w gminie Barlinek.

W tej sytuacji należało uznać, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w tej sprawie jest Burmistrze Miasta Barlinek.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.